Αντόνιο Γκράμσι: Γιατί μισώ την Πρωτοχρονιά

Αντόνιο Γκράμσι: Γιατί μισώ την Πρωτοχρονιά

"Καμιά μέρα καθορισμένη εκ των προτέρων για ανάπαυση. Τις παύσεις μου, τις επιλέγω εγώ"

Ο Αντόνιο Γκράμσι (Antonio Gramsci)-(κωμόπολη Άλες Σαρδηνίας, 22 Ιανουαρίου 1891 — Ρώμη, 27 Απριλίου 1937) ήταν Ιταλός φιλόσοφος, συγγραφέας, πολιτικός και πολιτικός επιστήμονας.

Υπήρξε ιδρυτικό στέλεχος του Κομμουνιστικού Κόμματος Ιταλίας (1921). Η επικράτηση του φασισμού στην Ιταλία είχε ως αποτέλεσμα το ΚΚΙ να τεθεί εκτός νόμου και ο Γκράμσι να φυλακισθεί σε ηλικία 35 ετών. Στην δίκη του, το 1928, ο εισαγγελέας στην κατακλείδα της αγόρευσης του είπε την περίφημη φράση: "Πρέπει να σταματήσουμε την λειτουργία αυτού του εγκεφάλου για τα επόμενα είκοσι χρόνια".

Μέσα στη φυλακή έγραψε 2.848 σελίδες χειρόγραφων σημειώσεων (Quintin and Smith, 1971). Η ανάλυση του Γκράμσι κινείται στα "στοιχεία του εποικοδομήματος" (ιδέες, θεσμοί κτλ.). Το πρίσμα μέσα από το οποίο εξετάζει το "εποικοδόμημα των θεσμών και των ιδεών" είναι το πώς κάποιες ιδέες θεμελιώνουν και διατηρούν την κυριαρχία κάποιων ομάδων και τάξεων.

Παρακάτω, μπορείτε να διαβάσετε ένα κείμενο του για την Πρωτοχρονιά, μια ανάλυση των εορτών μέσα από τη διεισδυτική και ανατρεπτική ματιά του Ιταλού στοχαστή. Η διαχρονικότητα του κειμένου, είναι δεδομένη.

Το κείμενο του Α. Γκράμσι:

Κάθε πρωί, καθώς ξυπνώ άλλη μια φορά κάτω από το πέπλο του ουρανού, νιώθω πως για μένα είναι πρωτοχρονιά. Γι΄ αυτό μισώ τις πρωτοχρονιές με καθορισμένη ημερομηνία, που μετατρέπουν τη ζωή και το ανθρώπινο πνεύμα σε μια εμπορική επιχείρηση, με τον ωραίο τους απολογισμό, με τον ισολογισμό τους και την πρόβλεψη για το νέο διαχειριστικό έτος.

Ακυρώνουν την αίσθηση της συνέχειας της ζωής και του πνεύματος. Καταλήγει κανείς να πιστεύει πραγματικά ότι μεταξύ των ετών υπάρχει συνέχεια, κι ότι ξεκινά μια νέα ιστορία, και βάζει κανείς στόχους, και μετανιώνει για τις αστοχίες κτλ κτλ. Αυτό είναι ένα γενικότερο σφάλμα των ημερομηνιών.

Λένε πως η χρονολογία είναι η ραχοκοκαλιά της ιστορίας -αυτό το παραδεχόμαστε. Όμως, οφείλουμε να παραδεχτούμε πως υπάρχουν τέσσερις ή πέντε θεμελιώδεις ημερομηνίες, τις οποίες κάθε άνθρωπος που σέβεται τον εαυτό του τις έχει πάντα κατά νου, που έχουν περιπαίξει την ιστορία. Κι αυτές είναι πρωτοχρονιές. Η πρωτοχρονιά της ρωμαϊκής ιστορίας ή του μεσαίωνα ή της νεωτερικότητας. Κι έχουν γίνει τόσο διαπεραστικές και τόσο απολιθωτικές που, κι εμείς οι ίδιοι εκπλησσόμαστε καμιά φορά αναλογιζόμενοι ότι η ζωή στην Ιταλία άρχισε το 752, κι ότι το 1490 ή το 1492 είναι σαν βουνά στα οποία η ανθρωπότητα αναρριχήθηκε ακαριαία φτάνοντας σε έναν νέο κόσμο, εισερχόμενη σε μια νέα ζωή. Κι έτσι η ημερομηνία γίνεται ένα εμπόδιο, ένα παραπέτασμα που εμποδίζει να δούμε ότι η ζωή συνεχίζει να εκτυλίσσεται με το ίδιο, αμετάβλητο, βασικό μοτίβο, χωρίς απότομες μεταβολές, με τον ίδιο τρόπο που στον κινηματογράφο σκίζεται το φιλμ κι έχουμε ένα διάλειμμα εκτυφλωτικού φωτός.

Γι΄αυτό, μισώ την πρωτοχρονιά. Θέλω κάθε πρωινό νά 'ναι για μένα και μια πρωτοχρονιά. Κάθε μέρα θέλω να κάνω κι έναν προσωπικό απολογισμό, και να ανανεώνομαι κάθε μέρα. Καμιά μέρα καθορισμένη εκ των προτέρων για ανάπαυση. Τις παύσεις μου εγώ τις επιλέγω, όταν αισθάνομαι μεθυσμένος από έντονη ζωή και θέλω να κάνω μια βουτιά στη ζωικότητα για να αντλήσω από κει καινούρια δύναμη.

Καμιά πνευματική αγκίστρωση. Κάθε ώρα της ζωής μου θά 'θελα να είναι νέα, παρότι συνδεδεμένη με τις περασμένες. Καμία μέρα ξεφαντώματος με συλλογικές στιχοπλοκές, που τις ανταλλάσσω με ξένους που δεν με ενδιαφέρουν. Επειδή ξεφάντωναν οι πρόγονοι των προγόνων μας κτλ πρέπει κι εμείς να αισθανόμαστε την ανάγκη του ξεφαντώματος. Όλα αυτά μου φέρνουν αναγούλα.

Δημοσιεύθηκε την 1η Ιανουαρίου 1916, στην τορινέζικη έκδοση της εφημερίδας Avanti! (όργανο του Σοσιαλιστικού Κόμματος Ιταλίας), στην στήλη που διατηρούσε ο Γκράμσι με τίτλο «Sotto la Mole» («Κάτω από το Mole», το ψηλότερο κτίριο του Τορίνο, αυτό που βλέπετε στην φωτογραφία).

Μετάφραση: Πέτρος-Ιωσήφ Στανγκανέλλης για το REDNotebook

Πηγή: controlacrisi.org

ADVERTISING

SHARE: