“Διαρροή” πετρελαίου στα Στενά του Ορμούζ – Το “παράδοξο” με τις τιμές στα καύσιμα

Ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της παγκόσμιας οικονομίας είναι το γιατί η αγορά πετρελαίου έχει παραμείνει τόσο ήρεμη κατά τη διάρκεια ενός από τα μεγαλύτερα σοκ προσφοράς στην ιστορία.

Τα Στενά του Ορμούζ έχουν ουσιαστικά παραλύσει από τρεις μήνες πολέμου — ένα εφιαλτικό σενάριο που ελάχιστοι θεωρούσαν πιθανό πριν από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν. Η ορατή ναυτιλιακή κίνηση μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμένει περιορισμένη, εκτιμώμενη μόλις στο 15% των προπολεμικών επιπέδων, σύμφωνα με την JPMorgan.

Ωστόσο, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) πετρελαίου δεν έχουν εκτιναχθεί στα επικίνδυνα επίπεδα που φοβούνταν οι αναλυτές και οι προβλέψεις — τουλάχιστον όχι ακόμη.

Μία θεωρία είναι ότι μια απροσδόκητα μεγάλη ποσότητα αργού πετρελαίου καταφέρνει να διαφεύγει από τον διπλό αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, βοηθώντας το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα να απορροφήσει αυτό το ιστορικό σοκ. Δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν αυτές τις λεγόμενες «κρυφές ροές» (clandestine flows) ενδέχεται να παρακάμπτουν τον αποκλεισμό απενεργοποιώντας τους αναμεταδότες εντοπισμού τους (transponders), ώστε να αποφεύγουν τον εντοπισμό, σύμφωνα με ειδικούς που μίλησαν στο CNN.

Η JPMorgan εκτίμησε ότι οι κρυφές αυτές ροές ανήλθαν σε περίπου 2,1 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως κατά τις τελευταίες δύο εβδομάδες του Μαΐου. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί σε ένα σχετικά μικρό αλλά αξιοσημείωτο μέρος των 15,6 εκατομμυρίων βαρελιών που διέρχονταν καθημερινά από τα Στενά του Ορμούζ πριν από την έναρξη του πολέμου.

«Παρά τον συνεχιζόμενο ναυτικό αποκλεισμό και τη δραματική μείωση της εμπορικής ναυσιπλοΐας, φαίνεται ότι απροσδόκητα μεγάλες ποσότητες αργού πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων εξακολουθούν να διέρχονται από τα Στενά», έγραψε σε ενημερωτικό σημείωμα προς πελάτες την περασμένη εβδομάδα η Νατάσα Κανέβα, επικεφαλής στρατηγικής παγκόσμιων εμπορευμάτων της JPMorgan.

Διελεύσεις πλοίων – φαντασμάτων

Ο Μπομπ ΜακΝάλι, ιδρυτής και πρόεδρος της Rapidan Energy Group, δήλωσε στο CNN ότι συμφωνεί πως οι κρυφές ροές μπορεί να έχουν καθυστερήσει ή να έχουν μετριάσει σε κάποιο βαθμό την κρίση.

«Υποθέτουμε ότι η κίνηση στα Στενά του Ορμούζ κυμαίνεται από 0% έως 10% των προπολεμικών ροών, αλλά με αυτή τη διαρροή μπορεί να είναι λίγο υψηλότερη», είπε ο ΜακΝάλι. «Δεν είναι επαρκές για να αποφευχθούν μεγάλες και ανοδικές μειώσεις των αποθεμάτων, αλλά αφαιρεί κάπως την ένταση.»

Ο Τζαν Στιούαρτ, παγκόσμιος οικονομολόγος ενέργειας και στρατηγικός αναλυτής στην επενδυτική τράπεζα Piper Sandler, εκτιμά ότι περίπου 2,9 εκατομμύρια βαρέλια αργού ημερησίως πέρασαν από τα Στενά του Ορμούζ τον Μάιο. Η εκτίμηση αυτή περιλαμβάνει περίπου 2,1 εκατομμύρια βαρέλια σε πλοία που φάνηκε να πλήρωσαν διόδια σε ιρανικές οντότητες.

Τα υπόλοιπα αφορούν περίπου 900.000 βαρέλια διελεύσεων «φαντασμάτων», δηλαδή πλοία που διήλθαν από το υδάτινο πέρασμα χωρίς να ενεργοποιούν τους αναμεταδότες εντοπισμού τους.

«Τα φαντάσματα, ή οι κρυφές ροές, βοηθούν», είπε ο Στιούαρτ στο CNN. «Η μετρίαση της κρίσης έχει επιτευχθεί πολύ καλύτερα από ό,τι θα πίστευα ότι ήταν δυνατή.»

Η Κίνα μειώνει τις εισαγωγές

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς, υποχώρησαν στα 93 δολάρια το βαρέλι την Παρασκευή. Αυτό είναι πολύ πάνω από τα προπολεμικά επίπεδα των περίπου 70 δολαρίων, αλλά και με ασφάλεια κάτω από το πρόσφατο ρεκόρ των 114 δολαρίων.

Ωστόσο, οι κρυφές ροές δεν αποτελούν τον μεγαλύτερο παράγοντα πίσω από την ηρεμία της αγοράς.

Η Piper Sandler εκτιμά ότι περίπου 4,5 εκατομμύρια βαρέλια αργού ημερησίως έχουν εξέλθει από τον Περσικό Κόλπο μέσω άλλων διαδρομών, κυρίως μέσω του αγωγού Ανατολής-Δύσης που συνδέει τα πεδία πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας με το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα.

Και κάτι ακόμη πιο σημαντικό, η Κίνα έχει μειώσει σημαντικά τις εισαγωγές αργού, ενώ αντίθετα, έχει στραφεί στα τεράστια αποθέματα.

Η χαμηλότερη ζήτηση από την Κίνα, έναν από τους μεγαλύτερους καταναλωτές ενέργειας παγκοσμίως, έχει συμβάλει στην άμβλυνση της κρίσης προσφοράς.

Η Κανέβα της JPMorgan υποστήριξε ότι άλλοι παράγοντες περιλαμβάνουν απώλειες ζήτησης μεγαλύτερες από τις αναγνωρισμένες και αποθέματα μεγαλύτερα από τα αναφερόμενα.

«Συνολικά, αυτές οι προσαρμογές βοηθούν να εξηγηθεί γιατί οι τιμές γύρω από τα 100 δολάρια δεν σηματοδοτούν ότι η διαταραχή είναι μικρή», έγραψε η Κανέβα. «Αντιθέτως, σηματοδοτούν ότι η αγορά έχει βρει τρόπους — αν και δαπανηρούς — να την απορροφήσει.»

“Τα πράγματα πρόκειται να χειροτερέψουν”

Κάποιοι έμπειροι στον τομέα του πετρελαίου ανησυχούν ότι η αγορά, παρασυρμένη από αυτές τις προσωρινές λύσεις, υποεκτιμά τον πραγματικό αντίκτυπο.

Τα εμπορικά αποθέματα πετρελαίου έχουν μειωθεί δραματικά από την έναρξη του πολέμου. Το στρατηγικό απόθεμα αργού των ΗΠΑ, η Στρατηγική Πετρελαϊκή Εφεδρεία, κινείται ταχύτατα προς τα χαμηλότερα επίπεδα από τις αρχές της δεκαετίας του 1980.

«Τα πράγματα πρόκειται να χειροτερέψουν», δήλωσε ο Στιούαρτ της Piper Sandler.

Ο Στιούαρτ προβλέπει ότι η τιμή του Brent θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στα 130 δολάρια το βαρέλι τον Ιούλιο και τον Αύγουστο.

Αν η πρόβλεψη αυτή επιβεβαιωθεί, υποδηλώνει ότι οι τιμές βενζίνης θα εκτοξευθούν πάνω από 5 δολάρια ανά γαλόνι το φετινό καλοκαίρι στις ΗΠΑ, σε σύγκριση με περίπου 4,20 δολάρια σήμερα.

Ο Στιούαρτ υποψιάζεται ότι οι τιμές του πετρελαίου θα χρειαστεί να αυξηθούν γρήγορα για να παρακινήσουν περαιτέρω τις εκλύσεις εκτάκτου ανάγκης και να ενθαρρύνουν τον κόσμο να καταναλώνει λιγότερο.

«Θα χρειαστεί να πείσετε τους ανθρώπους. Αυτό είναι πολύ πιο εύκολο όταν οι τιμές είναι υψηλές», είπε.