Το Ιράν μας θυμίζει τι σημαίνει ελευθερία

Το καθεστώς του Ιράν έχει αποκλείσει την πρόσβαση του πληθυσμού στο internet. Ωστόσο κάποιοι άνθρωποι διατηρούν επαφή μέσω των δορυφόρων της Starlink, του Μασκ. Και, με κίνδυνο της ζωής τους, διοχετεύουν βίντεο στο TikTok.

Εκεί, λοιπόν, βλέπω γυναίκες να ανάβουν το τσιγάρο τους από φλεγόμενες φωτογραφίες του αγιατολάχ Χαμενεϊ. Με συμβολικούς όρους, είναι μία ακραία πράξη αντίστασης. Γυναίκα με ακάλυπτο κεφάλι να καπνίζει καίγοντας φωτογραφία του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη.

@thejerusalempost

Video of Iranian woman burning Khamenei portrait goes viral A widely shared video shows a young Iranian woman burning a portrait of Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei and lighting a cigarette from the flames. The footage has spread rapidly online amid ongoing anti-regime unrest in Iran and is being widely interpreted as a symbol of defiance. Similar images are now emerging of other young women burning portraits of the supreme leader as the trend appears to spread.

♬ original sound – thejerusalempost – thejerusalempost

Το 2022 το Ιράν συγκλονίστηκε και πάλι από διαδηλώσεις με αφορμή το θάνατο της Μάχσα Αμινί που μαρτύρησε στα χέρια της «Αστυνομίας Ηθών». Βέβαια η αιτία προϋπήρχε: ένα κράτος που αντιμετωπίζει το γυναικείο σώμα ως διοικητικό πρόβλημα. Ως κάτι που πρέπει να ρυθμιστεί, να ελεγχθεί. Η μαντίλα, η εμφάνιση, το βλέμμα, το περπάτημα, όλα μετατράπηκαν σε δείκτες νομιμοφροσύνης. Αυτό όσον αφορά τη δημόσια ζωή. Στην ιδιωτική τους ζωή οι περισσότεροι Ιρανοί, τουλάχιστον στην Τεχεράνη, ζουν ως «κανονικοί» άνθρωποι.

Κάπου εκεί, όμως, έγινε το μοιραίο λάθος της εξουσίας: υπέθεσε ότι ο φόβος είναι διαρκής. Οτι οι άνθρωποι συνηθίζουν να ζουν μισοί. Δεν υπολόγισε ότι η πιο επικίνδυνη στιγμή για κάθε αυταρχικό σύστημα είναι όταν η ανυπακοή παύει να είναι ηρωική και γίνεται καθημερινή. Η εξέγερση που συγκλονίζει τώρα το Ιράν ξεκίνησε με αφορμή την οικονομική κατάρρευση της χώρας. Αρχισε από την αγορά. Ωστόσο απλώθηκε σαν υγρασία στο μεγαλύτερο κομμάτι της κοινωνίας. Με τις γυναίκες να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.

Και το πιο ανατρεπτικό στοιχείο αυτής της εξέγερσης είναι ότι δεν έχει αρχηγούς. Δεν υπάρχει μία φιγούρα να φυλακιστεί. Και ο γιος του σάχη, που στέλνει μηνύματα από το εξωτερικό, έχει συμβολικό ρόλο. Το καθεστώς τρίζει από χιλιάδες μικρές, αθόρυβες πράξεις: μια μαντίλα που πέφτει, ένα βλέμμα που δεν χαμηλώνει, μια φωνή που αρνείται να σωπάσει. Αυτές οι πράξεις δεν καταγράφονται μεμονωμένες από την Ιστορία, αλλά γράφονται βαθιά στις κοινωνίες. Για αυτό και το καθεστώς, λογικά, είναι στα τελευταία του. Από τη στιγμή που η κοινωνία πέταξε, σαν βρόμικο ρούχο, τον φόβο από πάνω της, δεν υπάρχει επιστροφή. Και αν υπάρξει, θα είναι πρόσκαιρη.

Το Ιράν έχει πολλά να μας διδάξει ως ιστορικό παράδειγμα. Μας θυμίζει κάτι που ξέρουμε: πόσο εύκολο είναι να ποδηγετήσεις ένα λαό και να τον φυλακίσεις σε τυραννική διακυβέρνηση. Αρκεί να βρεις τις κατάλληλες συνθήκες και να σπείρεις τον φόβο στις σωστές δόσεις. Και αυτό, όπως γνωρίζουμε, δεν είναι απαραίτητο να συμβεί με την εγκαθίδρυση δημοκρατικού καθεστώτος. Οι τύραννοι, τα καθάρματα της Ιστορίας, ενίοτε εκλέγονται δημοκρατικά.

Από την άλλη, η εξέγερση στο Ιράν επιβεβαιώνει τη δύναμη της δικτύωσης και της παγκοσμιοποίησης. Δεν θα μπορούσε να συμβεί χωρίς κινητά τηλέφωνα. Αλλωστε τα τηλέφωνα, με τα δίκτυα νεκρά, χρησιμοποιούνται ως «φακοί» στις διαδηλώσεις, ως ένα μέσο μετάδοσης φωτός.

Και το μήνυμα ταξιδεύει. Στις δυτικές μητροπόλεις οργανώνονται πορείες και εκδηλώσεις συμπαράστασης. Οχι και στην Αθήνα. Εδώ το κίνημα βγήκε στους δρόμους όταν οι μουλάδες χτυπήθηκαν από τις ΗΠΑ.