Ο Νικόλας Ανδρουλάκης κάνει μία ηλίθια πράξη αντίστασης

Ο Νικόλας Ανδρουλάκης επιστρέφει επί σκηνής με τον δικό του σύγχρονο “Ηλίθιο”. Έναν Ηλίθιο που δεν είναι παρά ένας από εμάς, ένας αληθινός άνθρωπος που προσπαθεί καθημερινά να εκφραστεί με ορθό λόγο και να αγαπήσει άνευ όρων. Από τις κατάμεστες περσινές βραδιές στην κεντρική σκηνή του Ιδρύματος Μιχάλης Κακογιάννης, μετά το sold-out ταξίδι σε Θεσσαλονίκη, Πάτρα ο Ηλίθιος αυτός επιστρέφει στην πόλη του σε νέα σκηνοθετική συνθήκη. Ακόμη πιο προσωπική.

Από την Πέμπτη 5 Φεβρουαρίου 2026 και για οκτώ αυτοτελείς βραδιές στην Αγγλικανική Εκκλησία Αγίου Παύλου, στο Σύνταγμα. Στην καρδιά του χειμώνα, το έργο του Ντοστογιέφσκι, που άλλοτε φαντάζει ακατανόητο ή εκκεντρικό, γίνεται καθρέφτης της εποχής μας, αποκαλύπτοντας τη σκληρότητα και την ειλικρίνεια της ζωής μας.

Ο Νικόλας Ανδρουλάκης μας καλεί σε μια παράσταση πραγματικότητας που ξεκινάει ως διάλεξη, σαν ένα παράξενο χωριάτικο TEDx των αρχών της δεκαετίας του ’90 και εξελίσσεται κάθε φορά σε μια προσωπική κατάθεση ψυχής, σε ένα εξομολογητικό σάλτο μορτάλε, μέχρι να λιώσει σαν κερί και να αναστηθεί, έτσι που βαθαίνει κι ανοίγει η ψυχή. Μες απ’ τα σκοτάδια, προς το φως κάθε μας ρόλου, κάθε χαρακτήρα. Έτσι που γράφουμε εαυτό. Κάθε μέρα, λίγο λίγο, απ’ την αρχή.

Σε συνέντευξη του την περασμένη σεζόν ο Νικόλας Ανδρουλάκης είχε πει για την φιλοσοφία που καθοδηγεί τη σκηνοθετική του προσέγγιση: “Στη μεθοδολογία που εξελίσσουμε με την ομάδα μου τα τελευταία χρόνια, τη μοίρα τους τη γράφουν από την αρχή οι ίδιοι οι ήρωες των έργων. Όπως συμβαίνει στη ζωή. Η δραματουργία και η σκηνοθεσία -η πίστα δηλαδή στην οποία υπάρχουν και λειτουργούν οι ήρωες, οι ανάγκες τους, οι στόχοι, το αισθητικό περιβάλλον, όλα αυτά συνδιαμορφώνονται μέσα από τον ενδιάμεσο ήρωα. Έτσι και στον “Ηλίθιο”, ο Μίσκιν Νικολάγιεβιτς είναι μια όχθη, ο Νικόλας Ανδρουλάκης είναι η άλλη όχθη. Αυτές οι δυο όχθες δομούν ένα ποτάμι. Το ποτάμι αυτό είναι το καθαυτό έργο, ανάμεσα σε δύο ιδέες, δύο ζωές, δύο παρελθόντα.

Τώρα σου απαντάει ο Ηλίθιος.Ο δικός μου ηλίθιος. Εγώ. Ο συγκινημένος λόγος μου, οι σκέψεις μου, τα συναισθήματά που μεταβολίζω, όλα αυτά σμιλεύονται μέσα από την αέναη πραγμάτωση της μοίρας του ήρωα. Σήμερα, τώρα, απ’ την αρχή, λίγο λίγο. Και ο ρόλος είναι κατάσταση του νου. Είναι σκέψη. Και ο χαρακτήρας είναι ό,τι εκρέει, το πετσί, η όψη, τα έργα του ήρωα. Και κάθε στιγμή η σκηνοθεσία οδηγείται και οδηγεί. Είτε μοιάζει εξώκοσμη είτε αυτονόητη, διακριτική. Στην κορύφωση της θεατρικής τελετής και στο ταξίδι πριν και μετά, κάθε φορά.

Όσο για το πώς αποφάσισε να μεταφέρει το έργο του Ντοστογιέφσκι σε ένα σύγχρονο πλαίσιο, και ποια στοιχεία του έργου θεωρεί ότι είναι πιο επίκαιρα για το κοινό του σήμερα ανέφερε πως “πρώτα βρέθηκα να βιώνω τις πυρηνικές μετατοπίσεις αυτού του φιλοσοφικού έπους του Ντοστογιέφσκι, στη δική μου μικρή θνητή ωρίμαση των τελευταίων ετών κι εν τω μέσω αυτής της διαδρομής αποφάσισα ότι αυτός θέλω να είναι ο ήρωας που θα μελετήσω, στη βιωματική μεθοδολογία της καθ’ ολοκληρίαν εμπλοκής. Είπα θα γίνω φακίρης του Ηλίθιου.

Γιατί το πιστεύω βαθιά, αν όλοι ασκηθούμε να γίνουμε λίγο πιο Ηλίθιοι του Ντοστογιέφσκι, τότε ο επόμενος πραγματικός Ηλίθιος του Ντοστογιέφσκι δεν θα ποδοπατηθεί από την κοινωνία, δακτυλοδεικτούμενος ως ηλίθιος σε ένα τερέν δολιότητας και απιστίας. Έτσι πρώτα βρέθηκα να κλαίω με λυγμούς, να κάνω τις εξομολογήσεις μου, τις απολογίες μου, να θέτω και να εξηγώ τα δικά μου προσωπικά όρια, να υπερβαίνω πανικούς, να κόβω το κάπνισμα, να νηστεύω το αλκοόλ, να αποφεύγω τα ψέματα, να λυτρώνομαι από τις πιο αχρείαστες ενοχές, να ξεψαχνίζω προς τα μπρος τα πιο τρυφερά του παρελθόντος.

Με αγάπη άνευ όρων και λογική διαμπερή. Με πίστη στις λέξεις και στις πράξεις. Κι είναι υπέροχη περιπέτεια να γίνομαι ξανά, με ενήλικη ευθύνη, το ηλίθιο νήπιο, το πιο αγαθό, το πιο λογικό που μπορώ, κάθε μέρα. Να βλέπω στα μάτια κάθε ανθρώπου αδερφό και αδερφή. Να ζούμε λίγο πιο αλληλέγγυα μαζί στο κοινό μας ταξίδι για την ευτυχία. Κι ό,τι καταφέρουμε παρέα. Ναι, γίνεται. Κι είναι πιστεύω ο μόνος τρόπος να γλιτώσουμε την καταστροφή ως γενιά”.

Τι συμβολίζει ο δικός του Ηλίθιος;

“Ο Ηλίθιος δεν συμβολίζει. Ο Ηλίθιος απλώς είναι. Μέσα από την κυριολεξία των εννοιών πορεύεται η αλήθεια του. Όπως ένα μικρό παιδί. Στο αποκορύφωμα της αγαθοσύνης και της λογικής. Όταν η τυρόπιτα είναι τυρόπιτα και το σ’ αγαπώ είναι σ’ αγαπώ. Πριν προλάβει -μιμητικά- να μετατοπίσει τους λόγους και τα έργα στα μισόλογα, στα εισαγωγικά, στα ανομολόγητα, στη χειραγώγηση, στο ψέμα. Όταν ακόμα ο κοντινότερος δρόμος είναι η ευγενής, κατάματη, ευθεία της ειλικρίνειας. Αν με ρωτάς, είναι μέγιστο διακύβευμα της εποχής που διανύουμε. Μιας φαρισαϊκής εποχής.

Που όλοι ζωγραφίζουν στον αέρα με τα δάχτυλα αυτάκια εισαγωγικών όταν μιλάνε τις λέξεις τους και δεν εννοούν τίποτα κι όλο πληκτρολογούν αποσιωπητικά. Κι όλα είναι μέσα σε πρέπει, πρέπει, πρέπει και στεγανά. Σε μια ηθικίζουσα έδρα κάλου και κάκου. Η οποία καταλήγει να είναι ο νόμος του ισχυρού κάθε φορά. Η επανάσταση του Ηλίθιου είναι η μετατόπιση στον αισθητικό άξονα.

Σε αυτό που του αρέσει ή δεν του αρέσει, αυτό που θέλει ή δεν θέλει. Και της τόλμης και της υπομονής να ρωτάει πραγματικά τι θέλουν οι άλλοι. Τι τους αρέσει. Και να βρίσκουν, να βρίσκουμε, κοινό τόπο πραγματικά. Εκεί ριζώνουν οι συμβολισμοί, αν με ρωτάς. Αλλιώς όλοι οι στίχοι του Ρίτσου και του Λειβαδίτη και της Δημουλά θα έπρεπε να είναι σε εισαγωγικά” απαντά.

Ο Νικόλας Ανδρουλάκης, ο Ηλίθιος και το TikTok

Η χρήση του TikTok στην παράσταση αποτελεί μια ιδιαίτερη καινοτομία. Ο Νικόλας Ανδρουλάκης αναφέρει για το πώς ενσωματώνεται η σύγχρονη τεχνολογία και ποιο ρόλο παίζει στην κατανόηση του έργου από το κοινό: “Ως Νικόλας δεν έχω TikTok. Είναι ένα μέσο ανοίκειο στον τρόπο που μου αρέσει να επικοινωνώ, αφού φτάνει στο άκρο τους δύο ρόλους: ο θεατής είναι μόνο θεατής και καταναλώνει και ο δημιουργός είναι μόνο δημιουργός κι όλο ανεβάζει υλικά. Σε ένα πολύ άνισο τοπίο και με αυτόν τον ακατάπαυστο ρυθμό που φέρνει το δάχτυλο καθώς το πας προς τα πάνω. Και δυσκολία να συγκεντρωθεί κανείς πάνω από μερικά δευτερόλεπτα.

Έτσι είπα να κάνω μια Ηλίθια πράξη αντίστασης σε αυτή τη διάσπαση και να δημιουργήσω, μέσα από τον χαρακτήρα του Ηλίθιου, ένα κανάλι μόνο για αυτόν. Εκεί λοιπόν, σε video που όλοι οι ιντερνετικοί σύμβουλοι θα έλεγαν μην το κάνεις αυτό στο TikTok, παραθέτω φιλοσοφικούς στοχασμούς, βιωματικούς, για θεμελιώδεις έννοιες κι όσα μπορεί να ταλανίζουν τον δημόσιο λόγο κάθε περίοδο.

Είτε είναι 3 λεπτά ένα βίντεο είτε είναι 20 λεπτά. Και έχει ενδιαφέρον διότι πολλοί δεν γνωρίζουν ή δεν παρατηρούν αυτό που είναι μπροστά στα μάτια τους -το πρίσμα του θεατρικού ήρωα. Είναι ένα συγκινητικό πείραμα αν με ρωτάς. Πρωτίστως για εμένα. Να φτιαχτεί μια ήσυχη ηλίθια στοχαστική γωνιά μέσα στο χάος. Ως τώρα δείχνει να λειτουργεί. Να γινόμαστε η αλλαγή που θέλουμε αντί απλώς να τη ζητάμε. Κι ας μοιάζει ηλίθιο”.

Ο «Ηλίθιος» παρουσιάζεται ως ένας «συνοδοιπόρος» για το κοινό. Πώς επιλέγει να τοποθετήσει τον ήρωα σε μια τόσο άμεση σχέση με τον θεατή;

Το πιο δύσκολο μέρος του έργου είναι όλες οι αμέτρητες ώρες γύρω από αυτές τις δύο δυόμιση ώρες πάνω στη σκηνή. Ο Ηλίθιος δίνω κάθε φορά το κινητό μου τηλέφωνο σε όλους τους θεατές και τους παρακαλώ να μη με χακάρουν, να μη με στοκάρουν, αλλά να δοκιμάσουμε να γίνουμε φίλοι αληθινοί, όποτε χρειαστεί.

Έτσι συνομιλώ -όπως και στην κοινωνική δικτύωση- με δεκάδες δεκάδων ανθρώπους και προσπαθούμε να βρούμε κοινό τόπο, κοινό λόγο, ανάμεσα στην επιστημονική γνώση που φέρει κάθε άνθρωπος και την εξομολογητική ανάγκη και τη βαθιά επιθυμία για φιλιά, για παιχνίδι, για εξερεύνηση, για δημιουργία.

Αυτός είναι ο ενδιάμεσος χώρος της συνύπαρξης που μας αξίζει. Όχι να τσακώνονται όλοι σε σχόλια επί σχολίων στο ίντερνετ και να βρίζονται στα φανάρια και να καταπιέζονται στις εργασίες και στις σχέσεις και να προσβάλλουν και να πληγώνουν και να πονούν. Αυτό είναι αρρωστημένο. Τώρα όσα ζούμε είναι η ζωή μας.Δεν είναι δοκιμασία ως τη ζωή μας. Αυτό μόνο κέρδη προσφέρει σε απάνθρωπα συστήματα με τίμημα την ευτυχία μας.

Και καταλήγει λέγοντας: “Ο Ηλίθιος δεν αντιτίθεται στην πληροφόρηση. Τουναντίον. Είμαι τόσο ηλίθιος που κάθομαι και απαντώ σε όλα τα μηνύματα και όλα τα σχόλια που λαμβάνω παντού, σε όλα τα προσωπικά μηνύματα, τα πιο εξομολογητικά, τα πιο φιλικά, τα πιο δεικτικά, τα πιο καχύποπτα, όλα. Δεν περιφρονώ τίποτα και κανέναν. Αληθινοί άνθρωποι είναι. Κι όταν το μάτι μου πέσει σε μια πληροφορία θα τη διαβάσω πραγματικά. Δεν είναι η βροχή της πληροφορίας το πρόβλημα. Άπειρη πληροφορία υπάρχει πάντοτε γύρω μας.

Ένα λιβάδι αν κοιτάς, ένα χέρι, ένα ζευγάρι μάτι. Άπειρη πληροφορία έχουν όλα αυτά. Δίχως πέρας και πείρα. Τρισεκατομμύρια φωτόνια στέλνουν πληροφορίες στα μάτια μας -έτσι κι η ακοή κι η όσφρηση κι όλες μας οι αισθήσεις. Δεν είναι η πληροφορία ο εχθρός. Δεν είναι καν η παραπληροφόρηση. Ο εχθρός μας είναι η τεμπελιά. Η ψευδαίσθηση ότι γίνεται να ζούμε χωρίς καλλιεργημένη συνείδηση, να μπορούμε να φιλτράρουμε, να κάνουμε πράξεις, συνεπαγωγές, να δομούμε επιχειρήματα, λογική.

Αυτό είναι ο πυρήνας της παράστασης κι όποιος έρθει θα καταλάβει τι εννοώ: ο δρόμος, ο τρόπος να δημιουργούμε το ζωντανό μας λειτουργικό μανιφέστο. Ως ελεύθεροι άνθρωποι. Ελεύθεροι στη συνείδηση, εξερευνητές της γλώσσας, της πληροφορίας, της επιστήμης, της λογικής. Ταπεινά και γαμάτα. Κι εν οίδα ότι ουδέν. Όλα τα άλλα είναι πόλεμος. Και μια θα αυξάνουν την πληροφορία και μια θα τη μειώνουν. Άνθρωποι ή αλγόριθμοι έξω από εμάς. Κι η αποχαύνωση όλο θα συντελείται. Οπή απείρου. Τώρα είναι η στιγμή να αλλάξουμε”.
Παρακολουθήστε το ζωντανό ημερολόγιο του Ηλίθιου όπως ανακαλύπτει το TikTok, σαν εξωγήινος μες στον χαμό εκεί, @the_idiot_of_dostoyevsky