“ΑΜΝΕΤ”: Η ΟΣΚΑΡΙΚΗ ΚΛΟΙ ΖΑΟ ΕΞΗΓΕΙ ΣΤΟ NEWS 24/7 ΠΩΣ ΓΥΡΙΣΕ ΤΗΝ ΤΑΙΝΙΑ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΤΟΥΣ ΠΑΝΤΕΣ ΝΑ ΚΛΑΙΝΕ

«Σήμερα έχουμε κόψει τους δεσμούς με τους νεκρούς, κι αυτό μας έχει κοστίσει πνευματικά», λέει η Κλόι Ζάο μέσω zoom, μιλώντας για τη δημιουργία του Άμνετ – αναμφίβολα μια από τις ταινίες της χρονιάς.

Και πρέπει να το ξεκαθαρίσουμε αυτό: Το Άμνετ είναι μια ταινία για τους νεκρούς. Μια ταινία-θρήνος, μια πνευματική άσκηση πάνω στο πώς οι άνθρωποι μένουν πάντα γύρω μας, και πώς αυτό που κάποτε ήταν, επιβιώνει πάντα μες στις ζωές μας – και στο έργο μας.

Αν είσαι ο Γουίλιαμ Σαίξπηρ, αυτό μπορεί να σημαίνει και το ίδιο το Άμλετ.

Το φιλμ, που πριν λίγες μέρες τιμήθηκε με 2 Χρυσές Σφαίρες κι αναμένεται να έχει μεγάλη παρουσία και στα Όσκαρ, αποτελεί διασκευή του ομώνυμου βιβλίου της Μάγκι Ο’ Φάρελ. Ένα ιστορικό φίξιον που συνθέτει λιγοστά γνωστά στοιχεία μαζί με μπόλικη φαντασία και υποθέσεις για τη ζωή και την ψυχοσύνθεση του Σαίξπηρ, και κεντράρει την αφήγηση γύρω από ένα σπαρακτικό γεγονός: Τον θάνατο του γιου του, Άμνετ.

Τον Σαίξπηρ παίζει ο Πολ Μέσκαλ, αλλά η ταινία ανήκει δικαιωματικά στην Τζέσι Μπάκλεϊ (αδιαφιλονίκητο φαβορί για το Όσκαρ Α’ Γυναικείου Ρόλου) στο ρόλο της συζύγου του, μέσα από το βλέμμα της οποίας βιώνουμε τα πάντα.
Από μια πρώτη πράξη που μας συστήνει το ζευγάρι σε πιο ανέμελες στιγμές μέχρι την πολυσυζητημένη τρίτη πράξη που διχάζει, συγκινεί και γενικά ανοίγει συζητήσεις.

Πώς όμως ένα τέτοιο σπαρακτικό γεγονός εμπνέει σήμερα, αιώνες μετά, μια ταινία που όπου κι αν προβάλλεται πνίγει την αίθουσα στα δάκρυα; Με παραγωγό τον Στίβεν Σπίλμπεργκ (ο οποίος και αποδέχθηκε την Χρυσή Σφαίρα Καλύτερης Δραματικής Ταινίας στη σκηνή πριν λίγες μέρες), και με σκηνοθέτρια την ήδη βραβευμένη με Όσκαρ, Κλόι Ζάο (του Nomadland και του The Rider), το Άμνετ ξέρει πώς να πάρει τον θεατή και να τον πάει σε ένα άκρως συγκινητικό ταξίδι – και τώρα, κυκλοφορεί στην Ελλάδα από την Tanweer.

Πριν βγουν οι υποψηφιότητες των Χρυσών Σφαιρών, το NEWS24/7 συνομίλησε μέσω zoom με την Κλόι Ζάο και την συγγραφέα Μάγκι Ο’ Φάρελ (οι οποίες εξάλλου και συνεργάστηκαν στην σεναριακή διασκευή του φιλμ), για την επίδραση του φιλμ στο κοινό, για τις πνευματικές επεκτάσεις του, για την σημασία του να γίνει γνωστή η ιστορία του μικρού αυτού παιδιού, και για το πώς Τζέσι Μπάκλεϊ και Πολ Μέσκαλ έκαναν το δράμα πραγματικότητα.

Στην ιστορία υπάρχει μια έντονη σύνδεση ανάμεσα στην τραγωδία, τη δημιουργία και την τέχνη. Με τι τρόπο συνδέονται για εσάς αυτές οι έννοιες; Πώς τις προσεγγίσατε μέσα από αυτή την ιστορία;

Μάγκι Ο’ Φάρελ: Από την αρχή με συγκινούσε βαθιά το γεγονός ότι αυτό το παιδί πέθανε έχοντας το ίδιο όνομα με το πιο διάσημο έργο του πατέρα του. Λίγοι γνωρίζουν ότι ο γιος του Σαίξπηρ λεγόταν Άμνετ και πέθανε λίγα χρόνια πριν γραφτεί ο Άμλετ.

Ήθελα να πω στον κόσμο: αυτό ήταν ένα σημαντικό παιδί. Ήταν αγαπημένο, πενθήθηκε, και του οφείλουμε πολλά. Χωρίς αυτόν, δεν θα υπήρχε ο Άμλετ, ίσως ούτε και η Δωδέκατη Νύχτα. Για αιώνες έμεινε σχεδόν αόρατος, μια υποσημείωση στη ζωή του πατέρα του. Το βιβλίο, και τώρα η ταινία, ήταν ένας τρόπος να ακουστεί επιτέλους η ιστορία του.

Η σκηνή του θανάτου του Άμνετ έχει έντονη μεταφυσική διάσταση. Πώς δουλέψατε αυτή την ιδέα;

Κλόι Ζάο: Στο βιβλίο υπάρχει έντονα η ιδέα του «κατωφλιού», αυτού του ενδιάμεσου χώρου. Αρχικά αυτό ήταν το χιόνι, αλλά πρακτικά δεν μπορούσαμε να το υποστηρίξουμε. Συχνά οι περιορισμοί λειτουργούν σαν μήνυμα, κι εδώ μας οδήγησαν στη θεατρική σκηνή.

Η έννοια του κατωφλιού είναι κεντρική για μένα. Υπήρξε μια εποχή που οι άνθρωποι ζούσαν με τους νεκρούς δίπλα τους. Σήμερα έχουμε κόψει αυτούς τους δεσμούς και αυτό μας έχει κοστίσει πνευματικά. Το «να ζεις ή να μη ζεις» διατρέχει ολόκληρη την ιστορία. Γι’ αυτό και η σκηνή τοποθετείται πάνω στη σκηνή του θεάτρου. Ήταν αποτέλεσμα στενής συνεργασίας όλων.

Κλόι, η δουλειά σου χαρακτηρίζεται συχνά από μια βιωματική, ενστικτώδη προσέγγιση. Στις προηγούμενες ταινίες σου, η ιστορία προκύπτει μέσα από βαθιά εμβύθιση στον τόπο και στους ανθρώπους. Εδώ όμως διασκευάζεις ένα βιβλίο. Πώς προσέγγισες αυτόν τον κόσμο και πώς τον έκανες δικό σου;

Κλόι Ζάο: Γι’ αυτό είπα στη Μάγκι ότι έπρεπε να το γράψουμε μαζί, αλλιώς δεν θα το έκανα. Δεν είχα έναν δικό μου τρόπο εισόδου σε αυτόν τον κόσμο. Ο μόνος κόσμος στον οποίο ήμουν πραγματικά πιστή ήταν εκείνος του βιβλίου, και κανείς δεν τον γνωρίζει καλύτερα από τη Μάγκι, από όλες τις πλευρές του.

Από εκεί και πέρα, υπήρχαν οι ηθοποιοί. Για μένα, ο μισός χαρακτήρας είναι αυτός που γράφεται και ο άλλος μισός είναι το ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι στην πραγματικότητα. Πάντα προσπαθώ να φέρνω όσο περισσότερο γίνεται από την ίδια την ύπαρξη των ηθοποιών μέσα στους ρόλους. Έτσι προέκυψε η δική μου μορφή εμβύθισης: ένας συνδυασμός της Μάγκι και της Τζέσι, που δημιούργησε την Άγκνες.

Ήξερες από νωρίς ότι ήθελες στους ρόλους την Τζέσι Μπάκλεϊ και τον Πολ Μέσκαλ;

Κλόι Ζάο: Όταν διάβασα το βιβλίο, ήξερα ότι ο ρόλος ήταν της Τζέσι. Είναι δύσκολο να το εξηγήσω, αλλά αν πρέπει να το αναλύσω: για μένα η ματαιοδοξία είναι ο μεγαλύτερος εχθρός της αυθεντικότητας. Και η αυθεντικότητα είναι το μεγαλύτερο δώρο που μπορεί να προσφέρει ένας ηθοποιός. Ο κόσμος καθρεφτίζεται πάνω στους ερμηνευτές.

Αυτός ο χαρακτήρας είναι μια γυναίκα του δάσους, ένα αυθεντικό ον. Αν η ηθοποιός δεν είναι απόλυτα παρούσα και ειλικρινής, χάνεις το κοινό. Η γενναιότητα της Τζέσι να είναι ανοιχτή, να φαίνεται ολόκληρη κάθε στιγμή, ήταν απολύτως αναγκαία.

Με τον Πολ, όταν τον γνώρισα, δεν ήξερα ουσιαστικά ποιος ήταν. Μου φάνηκε σαν ανακάλυψη. Είχε μια υποβόσκουσα, ηφαιστειακή ενέργεια, κάτι που προσπαθεί να συγκρατήσει γιατί, αν ξεφύγει, μπορεί να τον καταπιεί. Γι’ αυτό δουλεύει τόσο πολύ – όπως και ο χαρακτήρας του Γουίλ. Πρέπει να εκφράσουν αυτή την ενέργεια με κάποιον τρόπο.

Η κεντρική ηρωίδα μοιάζει ταυτόχρονα σύγχρονη και απόλυτα δεμένη με την εποχή της. Πώς ισορροπήσατε αυτό το στοιχείο;

Μάγκι Ο’ Φάρελ: Όταν έγραφα το βιβλίο, και αργότερα το σενάριο, είχα πάντα επίγνωση ότι ο κόσμος έχει αλλάξει αγνώριστα τα τελευταία πεντακόσια χρόνια. Οι επιλογές μας σήμερα και η εκπαίδευση που μπορούν να έχουν οι γυναίκες είναι τελείως διαφορετικές.

Όμως δεν πιστεύω ότι οι άνθρωποι έχουν αλλάξει τόσο πολύ. Οι εγκέφαλοι, οι καρδιές και οι ψυχές μας είναι σε μεγάλο βαθμό οι ίδιες. Ο κόσμος γύρω μας άλλαξε, αλλά η ανθρώπινη φύση λιγότερο. Εκεί μπορείς να βρεις τη σύνδεση ανάμεσα σε έναν χαρακτήρα σήμερα και έναν χαρακτήρα πριν από πεντακόσια χρόνια.

Είναι μια ταινία που αποσπά πολύ έντονα συναισθήματα από τους θεατές. Πόσο σας απασχολεί η συναισθηματική αντίδραση του κοινού; Και ποια ήταν η συμβολή του Στίβεν Σπίλμπεργκ;

Κλόι Ζάο: Δεν σκέφτομαι ποτέ το κοινό την ώρα που δουλεύω. Αν το κάνω, χάνω την παρουσία μου στη στιγμή. Αν εγώ και οι συνεργάτες μου νιώθουμε κάτι έντονα – λύπη, χαρά, κοινότητα – τότε εμπιστεύομαι ότι κάπου εκεί έξω θα υπάρξει κάποιος που θα το νιώσει κι αυτός. Αυτό είναι το μόνο μου μέτρο.

Ο Στίβεν ήταν πολύ υποστηρικτικός, ακριβώς επειδή καταλάβαινε ότι είμαι διαφορετικού τύπου δημιουργός. Οι σημειώσεις του δεν ήταν για το τι θα έκανε εκείνος, αλλά για το τι θα βοηθούσε εμένα. Μια πολύ ουσιαστική παρατήρησή του ήταν ότι έλειπε μια σκηνή ανάμεσα στον πατέρα και τον γιο. Από εκεί γεννήθηκε η σκηνή «θα ήσουν γενναίος;», που αποδείχθηκε καθοριστική.

Πώς προσεγγίσατε την ιστορική ακρίβεια και την παγκοσμιότητα μιας ταινίας εποχής;

Μάγκι Ο’ Φάρελ: Όταν έγραφα το βιβλίο, προσπαθούσα να μην το σκέφτομαι ως ιστορικό μυθιστόρημα. Οι χαρακτήρες έπρεπε να είναι ζωντανοί και παρόντες, όχι μουσειακά εκθέματα. Χρειάζεται τεράστια έρευνα, αλλά δεν πρέπει να φορτώνεις την αφήγηση με λεπτομέρειες.

Πρέπει να ξέρεις πολλά, για να αφήσεις τελικά απ’ έξω τα περισσότερα. Το ίδιο ισχύει και για τον κινηματογράφο: να κάνεις ό,τι μπορείς σωστά, χωρίς να είσαι δουλικά προσκολλημένος στην ακρίβεια.