Τι σημαίνει για δάνεια, καταθέσεις και νοικοκυριά το “πάγωμα” των επιτοκίων

H Eυρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα καταδεικνύει εμπράκτως ότι έχει ολοκληρώσει τον κύκλο χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής, διατηρώντας αμετάβλητα τα βασικά της επιτόκια για πέμπτη διαδοχική συνεδρίαση.

Το μήνυμα που εκπέμπεται προς τις αγορές είναι σαφές: δεν υπάρχει, τουλάχιστον επί του παρόντος, λόγος νέας προσαρμογής.

Το βασικό επιτόκιο καταθέσεων παραμένει στο 2%, επίπεδο που – σύμφωνα με αναλυτές και οικονομολόγους – αντανακλά την ισορροπία μεταξύ σταθερότητας τιμών και στήριξης της ανάπτυξης.

Η απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου στις 5 Φεβρουαρίου διατήρησε:

• το επιτόκιο της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων στο 2%
• το επιτόκιο κύριας αναχρηματοδότησης στο 2,15%
• το επιτόκιο οριακής χρηματοδότησης στο 2,40%

Ανάπτυξη και πληθωρισμός στηρίζουν το “πάγωμα”

Το περιβάλλον που διαμορφώνεται στην Ευρωζώνη δεν πιέζει προς αλλαγή πορείας. Η οικονομία αναπτύχθηκε κατά 0,3% το τελευταίο τρίμηνο του 2025 και οι προβλέψεις συγκλίνουν ότι θα κινηθεί με παρόμοιο ρυθμό καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026, με ήπια επιτάχυνση αργότερα μέσα στο έτος.

Σε ετήσια βάση, η ανάπτυξη εκτιμάται στο 1,2% για το 2026 και στο 1,4% για το 2027, μετά από άνοδο 1,5% το 2025. Πρόκειται για εκτιμήσεις που παραμένουν ουσιαστικά αμετάβλητες από τον περασμένο Αύγουστο, γεγονός που ενισχύει την αίσθηση σταθερότητας.

Ακόμη πιο κρίσιμο είναι το μέτωπο του πληθωρισμού. Ο ετήσιος ρυθμός διαμορφώθηκε στο 1,7% τον Νοέμβριο, κάτω από τον στόχο του 2%. Οι προβλέψεις δείχνουν:

• 1,7% το τρέχον τρίμηνο
• 1,9% το επόμενο
• κίνηση γύρω στο 1,9% – 2% για το υπόλοιπο του 2026
• 1,8% μέσος όρος φέτος και 2% το 2027

Με τον πληθωρισμό να κινείται ελεγχόμενα και χωρίς σημάδια νέας εκτροχίασης, η ΕΚΤ δεν έχει λόγο να σπεύσει σε νέα χαλάρωση – αλλά ούτε και σε αυστηροποίηση.

Οι εκτιμήσεις των αγορών

Σύμφωνα με έρευνα του Reuters, η πλειοψηφία των αναλυτών εκτιμά ότι τα επιτόκια θα παραμείνουν αμετάβλητα τουλάχιστον έως το τέλος του 2026. Αν επαληθευτεί αυτό το σενάριο, θα πρόκειται για τη μακροβιότερη περίοδο σταθερών επιτοκίων μετά την πανδημία.

Υπενθυμίζεται ότι η Ευρωζώνη είχε προηγουμένως βιώσει σχεδόν μία δεκαετία αρνητικών επιτοκίων. Η εκτόξευση του πληθωρισμού το 2022-2023 οδήγησε σε έναν από τους ταχύτερους κύκλους αυξήσεων επιτοκίων στην ιστορία της νομισματικής ένωσης. Ο κύκλος αυτός φαίνεται πλέον να έχει ολοκληρωθεί, με τη νομισματική πολιτική να εισέρχεται σε φάση αναμονής.

Τι σημαίνει για νοικοκυριά και επιχειρήσεις

Για τα νοικοκυριά με δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου, η σταθεροποίηση σημαίνει ότι δεν αναμένονται νέες αυξήσεις στις δόσεις. Από την άλλη, δεν διαφαίνεται και άμεση προοπτική σημαντικής μείωσης του κόστους δανεισμού, εκτός και αν ο ανταγωνισμός στο εγχώριο πιστωτικό σύστημα πιέσει προς τα κάτω τα επιτόκια.

Για τις επιχειρήσεις, η σταθερότητα στο κόστος χρήματος διευκολύνει τον προγραμματισμό επενδύσεων και χρηματοδοτήσεων, ιδίως σε ένα περιβάλλον μέτριας αλλά θετικής ανάπτυξης.

Για τους καταθέτες, η εικόνα επίσης παραμένει ίδια. Οι αποδόσεις στις προθεσμιακές καταθέσεις δεν αναμένεται να αυξηθούν περαιτέρω, αλλά ούτε και να πέσουν άμεσα.
Το γενικό συμπέρασμα είναι ότι η ΕΚΤ επιλέγει προσεκτική στάση αναμονής. Με τον πληθωρισμό υπό έλεγχο και την οικονομία να αναπτύσσεται ήπια, η νομισματική πολιτική φαίνεται να έχει εισέλθει σε περίοδο ισορροπίας – τουλάχιστον για τους επόμενους μήνες.

Καλά νέα και για τις τράπεζες

Την ίδια στιγμή καλά είναι τα νέα και για τις τράπεζες από το μέτωπο της νομισματικής πολιτικής. Παρά τις σχετικές εστίες ρίσκου, στο βασικό σενάριο, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της πλειονότητας των αναλυτών, το κόστος χρήματος θα παραμείνει σταθερό μέχρι και το τέλος του 2026.

Με αυτό το δεδομένο οι διοικήσεις των τραπεζών έχουν σχεδιάσει τον προϋπολογισμό της εφετινής χρήσης και έχουν καταρτίσει τις προβλέψεις τους για το εισόδημα που θα πετύχουν.

Αναλυτικά στοιχεία θα παρουσιαστούν την τελευταία εβδομάδα του Φεβρουαρίου, στο πλαίσιο της ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων του 2025 και των επιχειρησιακών σχεδίων της τρέχουσας τριετίας (2026 – 2028). Τα πλάνα για το 2026 θα υποθέτουν τη διατήρηση των ευρωπαϊκών επιτοκίων στα τρέχοντα επίπεδα. Αυτό σημαίνει ότι τα επιτόκια θα είναι στο πρώτο μισό του 2026 χαμηλότερα σε σχέση με την αντίστοιχη περυσινή περίοδο.

Υπενθυμίζεται ότι το καταθετικό ευρω-επιτόκιο ξεκίνησε το 2025 από το 3% και βρέθηκε μετά από τέσσερις μειώσεις του (Φεβρουάριο, Μάρτιο, Απρίλιο, Ιούνιο) στο 2%. Άρα κατά την υπό εξέταση περίοδο τα καθαρά έσοδα από το υφιστάμενο απόθεμα χορηγήσεων θα είναι μειωμένα.

Η συνολική μεταβολή ωστόσο του εισοδήματος από τόκους στο σύνολο του 2026 αναμένεται θετική καθώς:

• Ο ρυθμός αύξησης των δανειακών υπολοίπων θα επιταχυνθεί το 2026, οδηγώντας το ενεργητικό σε ακόμη πιο υψηλά επίπεδα.
• Θα κερδίσουν από το κόστος που έχουν οι ίδιες για τα στοιχεία του παθητικού τους και την προς τα κάτω ανατιμολόγηση ομολόγων και καταθέσεων
• Θα πάρουν ώθηση από τις εξαγορές που ολοκληρώθηκαν τους προηγούμενους μήνες στον τραπεζικό τομέα.