Οι επιλογές που εξετάζει ο Τραμπ για το Ιράν – Ο πλανήτης κρατά (ξανά) την ανάσα του

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αντιμετωπίζει πρέπει να πάρει μία από τις πιο σοβαρές αποφάσεις της δεύτερης θητείας του, ενώ διατάσσει τη μεγαλύτερη στρατιωτική ενίσχυση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή τα τελευταία 22 χρόνια.

Εάν αποφασίσει να προχωρήσει σε επίθεση κατά του Ιράν, οι επιλογές του κυμαίνονται πλέον από στοχευμένα πλήγματα έως παρατεταμένες επιχειρήσεις που θα μπορούσαν να διαρκέσουν εβδομάδες, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν το ζήτημα.

Ορισμένα σχέδια περιλαμβάνουν ακόμη και την εξουδετέρωση της ηγεσίας της Τεχεράνης. Πολλά από τα σενάρια προβλέπουν επιχειρήσεις πολύ μεγαλύτερης κλίμακας από τον πολύωρο βομβαρδισμό που στόχευσε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις το περασμένο καλοκαίρι.

Πηγές με γνώση του σχεδιασμού, τις οποίες επικαλείται το CNN, αναφέρουν ότι ο αμερικανικός στρατός θα μπορούσε να είναι έτοιμος ακόμη και μέσα στο Σαββατοκύριακο να πλήξει το Ιράν.

Ωστόσο, Αμερικανοί αξιωματούχοι και περιφερειακοί διπλωμάτες που γνωρίζουν τις συνομιλίες με την Τεχεράνη δεν αναμένουν τόσο άμεση επίθεση. Σύμφωνα με πηγές, ο ειδικός απεσταλμένος για τη Μέση Ανατολή και γαμπρός του Nτόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ — ο οποίος έχει συμβάλει στην ηγεσία της αμερικανικής διαπραγματευτικής ομάδας — συγκαταλέγεται μεταξύ των συμβούλων που ελπίζουν ότι μπορεί να επιτευχθεί μια πυρηνική συμφωνία με το Ιράν.

Οι αμερικανικές δυνάμεις δεν έχουν ακόμη λάβει λίστα στόχων για πιθανά πλήγματα κατά του Ιράν, ένδειξη ότι ο Τραμπ δεν έχει ακόμη «πατήσει τη σκανδάλη» δίνοντας εντολή για κάποια συγκεκριμένη στρατιωτική επιχείρηση, σύμφωνα με πηγή. Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου δηλώνουν ότι εξακολουθεί να προτιμά μια διπλωματική λύση.

Ωστόσο, πολλοί εκτιμούν πλέον ότι οι πιθανότητες για μια συμφωνία που θα ικανοποιεί όλες τις απαιτήσεις του προέδρου μειώνονται.

Μέχρι στιγμής, ο Τραμπ δεν έχει εξηγήσει δημοσίως τι ακριβώς επιδιώκει να επιτύχει με την έναρξη ενός νέου πολέμου. Ούτε έχει επιχειρήσει σοβαρά να εξασφαλίσει τη στήριξη της αμερικανικής κοινής γνώμης ή των μελών του Κογκρέσου, τα οποία απουσιάζουν αυτή την εβδομάδα από την Ουάσιγκτον καθώς ο ίδιος εξετάζει τις επιλογές του.

Οι ειδικοί παραμένουν επιφυλακτικοί ως προς το κατά πόσο το Ιράν θα αποδεχθεί παραχωρήσεις που ο Τραμπ έχει δημοσίως απαιτήσει, όπως η πλήρης εγκατάλειψη του εμπλουτισμού ουρανίου.

Ο Τραμπ έχει απευθύνει αόριστες προειδοποιήσεις προς την Ισλαμική Δημοκρατία να καταλήξει σε μια συμφωνία, οι όροι της οποίας παραμένουν ασαφείς. Ο ίδιος δήλωσε την Πέμπτη το πρωί στην Ουάσιγκτον ότι θα γνωρίζει «τις επόμενες πιθανότατα 10 ημέρες» αν είναι εφικτή μια συμφωνία. Αργότερα, εν πτήσει με το Air Force One, επέκτεινε το χρονικό περιθώριο στις 15 ημέρες, γράφει το CNN.

«Δεν μπορούν να συνεχίσουν να απειλούν τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής και πρέπει να κάνουν μια συμφωνία, διαφορετικά — ίσως καταλαβαίνετε, αν δεν γίνει, δεν γίνει, αλλά θα συμβούν άσχημα πράγματα αν δεν γίνει», δήλωσε ο Τραμπ κατά την εναρκτήρια συνεδρίαση του Συμβουλίου Ειρήνης την Πέμπτη.

Όταν αργότερα ρωτήθηκε ποια θα μπορούσαν να είναι αυτά τα «άσχημα πράγματα», αρνήθηκε να δώσει λεπτομέρειες. «Δεν πρόκειται να σας μιλήσω γι’ αυτό», είπε. Ο Τραμπ, ο οποίος ως υποψήφιος είχε υποσχεθεί να αποφύγει την εμπλοκή σε ξένους πολέμους, εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι στην έγκριση μιας επιχείρησης που δεν εγγυάται αποφασιστικό αποτέλεσμα και ενδέχεται να θέσει Αμερικανούς σε κίνδυνο.

Πιθανές επιλογές

Έχει λάβει πολλαπλές ενημερώσεις για τις πιθανές επιλογές. Αυτές κυμαίνονται, ως προς την κλίμακα, από επιθέσεις σε πυρηνικές ή πυραυλικές εγκαταστάσεις έως απόπειρες εξουδετέρωσης κυβερνητικών ηγετών και ανατροπής του καθεστώτος.

Όλες οι επιλογές θα αντιμετώπιζαν, τουλάχιστον εν μέρει, την απειλή ενδεχόμενων ιρανικών στρατιωτικών επιθέσεων κατά του Ισραήλ ή αμερικανικών βάσεων στην περιοχή, καθώς και το ενδεχόμενο ιρανικές ένοπλες ομάδες-σύμμαχοι να αποκτήσουν πυρηνικό ή «βρώμικο» όπλο.

Ο Τραμπ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι επιθυμεί αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν, ωστόσο εντός της κυβέρνησης υπάρχει ελάχιστη σαφήνεια για το τι θα ακολουθούσε αν κατέρρεε η ηγεσία στην Τεχεράνη. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε σε κατάθεσή του στο Κογκρέσο τον περασμένο μήνα ότι κανείς δεν γνωρίζει πραγματικά ποιος θα μπορούσε να αντικαταστήσει τον Ανώτατο Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ αν απομακρυνόταν.

Καθώς ο Τραμπ δεν έχει ακόμη αποφασίσει ποια πορεία θα ακολουθήσει, όλα τα απαραίτητα στρατιωτικά μέσα για ένα ευρύ φάσμα επιχειρήσεων βρίσκονται ήδη στη θέση τους ή θα αναπτυχθούν τις επόμενες ημέρες, σύμφωνα με πηγές. Μεταξύ αυτών είναι και το USS Gerald R. Ford, το πιο προηγμένο αεροπλανοφόρο στον κόσμο, το οποίο αναμένεται να κατευθυνθεί στην Ανατολική Μεσόγειο έως τις αρχές της επόμενης εβδομάδας.

Μέρος της στρατιωτικής ενίσχυσης αποσκοπεί επίσης στην προστασία των αμερικανικών δυνάμεων σε περίπτωση που το Ιράν εξαπολύσει προληπτική επίθεση ή προβεί σε αντίποινα για αμερικανικά πλήγματα, εκτοξεύοντας drones ή πυραύλους κατά αμερικανικών βάσεων.

Το ερώτημα παραμένει εάν οποιαδήποτε επιχείρηση διατάξει ο Τραμπ θα επικεντρωθεί στην εξουδετέρωση της ιρανικής ηγεσίας, στις πυρηνικές δυνατότητες εμπλουτισμού ή στο βαλλιστικό πυραυλικό πρόγραμμα της χώρας.

«Ο πρόεδρος Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι το ιρανικό καθεστώς πρέπει να κάνει μια συμφωνία, διαφορετικά ‘θα είναι πολύ τραυματικό’ για το καθεστώς», ανέφερε σε δήλωσή της η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άνα Κέλι, προσθέτοντας ότι ο Τραμπ έχει αποδείξει με προηγούμενα πλήγματα πως «εννοεί αυτά που λέει».

Γιατί o Tραμπ θεωρεί αναγκαίο ένα πλήγμα κατά του Ιράν;

Παρασκηνιακά, ακόμη και ορισμένοι από τους συμβούλους του Τραμπ δεν είναι βέβαιοι πώς να εξηγήσουν στο κοινό γιατί ενδέχεται να είναι αναγκαία μια αμερικανική στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν. Μία πηγή ανέφερε ότι αξιωματούχοι της κυβέρνησης επιλέγουν σκόπιμα να παραμένουν αόριστοι δημοσίως ως προς τα κίνητρα.

Ενώ ο Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι τα αμερικανικά πλήγματα του περασμένου Ιουνίου «κατέστρεψαν ολοκληρωτικά» τις ιρανικές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου, ο επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας Ραφαέλ Γκρόσι δήλωσε την Πέμπτη ότι «το μεγαλύτερο μέρος του υλικού που το Ιράν είχε συγκεντρώσει έως τον Ιούνιο του περασμένου έτους, παρά τους [αμερικανικούς] βομβαρδισμούς και τις επιθέσεις, εξακολουθεί να βρίσκεται εκεί, σε μεγάλες ποσότητες, στο σημείο όπου βρισκόταν την εποχή των πληγμάτων».

«Κάποιο μέρος του μπορεί να είναι λιγότερο προσβάσιμο, αλλά το υλικό εξακολουθεί να υπάρχει. Από την άποψη της μη διάδοσης, το υλικό παραμένει», πρόσθεσε ο Γκρόσι. «Γι’ αυτό υπάρχει τόσο μεγάλο ενδιαφέρον — θα έλεγα επείγουσα ανάγκη — για την επίτευξη συμφωνίας που θα αποτρέψει νέες στρατιωτικές ενέργειες στην περιοχή».

Την Τετάρτη, η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ απέφυγε να εξηγήσει γιατί θα μπορούσε να θεωρηθεί αναγκαίο ένα πλήγμα κατά του Ιράν. «Υπάρχουν πολλοί λόγοι και επιχειρήματα που θα μπορούσε κανείς να προβάλλει υπέρ ενός πλήγματος κατά του Ιράν», δήλωσε σε ενημέρωση δημοσιογράφων, χωρίς να διευκρινίσει ποιοι είναι αυτοί οι λόγοι ή τα επιχειρήματα.

Επίσης, δεν απάντησε αν ο Τραμπ σκοπεύει να παρουσιάσει τους στόχους ή τη λογική μιας αποστολής στο Ιράν κατά την ομιλία του για την Κατάσταση του Έθνους την επόμενη εβδομάδα, η οποία παραδοσιακά συγκεντρώνει από τα μεγαλύτερα τηλεοπτικά ακροατήρια της χρονιάς για έναν πρόεδρο.

Δύο σύμβουλοι του Τραμπ παρομοίασαν την τρέχουσα συγκυρία τόσο με την απόφαση για τα πλήγματα στο Ιράν πέρυσι όσο και με τη σύλληψη του ηγέτη της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο τον Ιανουάριο, σημειώνοντας ότι σε κάθε περίπτωση ο Τραμπ δεν κατέληξε οριστικά σε απόφαση παρά λίγο πριν δώσει την εντολή, παρά τους μήνες σχεδιασμού.

Και στις δύο περιπτώσεις, σύμφωνα με το CNN, ο Τραμπ για εβδομάδες δίσταζε ως προς το αν θα χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ. Αυτή την εβδομάδα έχει κατ’ ιδίαν επιχειρηματολογήσει τόσο υπέρ όσο και κατά της στρατιωτικής δράσης, ζητώντας τη γνώμη συμβούλων και συμμάχων για την καλύτερη πορεία. Έχει λάβει διαφορετικές εισηγήσεις.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος πραγματοποίησε επείγουσα επίσκεψη στον Λευκό Οίκο την περασμένη εβδομάδα, υποστήριξε ότι το Ιράν δεν ήταν ποτέ πιο αδύναμο και ότι τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή είτε για να αποσπαστούν παραχωρήσεις από την Τεχεράνη είτε για να εξουδετερωθεί το πυραυλικό της πρόγραμμα. Ο Ρούμπιο προγραμματίζει επίσκεψη στο Ισραήλ στα τέλη της επόμενης εβδομάδας για να ενημερώσει τον Νετανιάχου σχετικά με τις συνομιλίες για το Ιράν, σύμφωνα με αξιωματούχο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Άλλοι κορυφαίοι σύμμαχοι του Τραμπ, μεταξύ των οποίων ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ από τη Νότια Καρολίνα, τάσσονται υπέρ αμερικανικής επέμβασης τόσο δημόσια όσο και ιδιωτικά. Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο Τραμπ ετοιμάζεται να ζητήσει έγκριση από το Κογκρέσο για οποιαδήποτε επιχείρηση στο Ιράν. Δύο βουλευτές — ο Δημοκρατικός Ρο Κάνα από την Καλιφόρνια και ο Ρεπουμπλικανός Τόμας Μάσι από το Κεντάκι — δήλωσαν την Πέμπτη ότι θα επιχειρήσουν να επιβάλουν ψηφοφορία την επόμενη εβδομάδα επί απόφασης που θα απαιτεί έγκριση του Κογκρέσου πριν ο Τραμπ διατάξει χρήση στρατιωτικής ισχύος.

«Δεν είναι αποκλειστικά απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ. Το Σύνταγμα είναι απολύτως σαφές επ’ αυτού: δεν μπορεί να εμπλέξει αμερικανικές δυνάμεις σε εχθροπραξίες χωρίς έγκριση του Κογκρέσου», δήλωσε στο CNN ο Δημοκρατικός βουλευτής της Μασαχουσέτης Τζέικ Όκινκλος. «Τέτοια εξουσιοδότηση για χρήση στρατιωτικής βίας δεν έχει δοθεί από το Κογκρέσο».

«Η καταναγκαστική διπλωματία απέναντι στο Ιράν είναι θεμιτή — όσον αφορά τη χρηματοδότηση τρομοκρατικών οργανώσεων-πληρεξουσίων, την ανάπτυξη βαλλιστικών πυραύλων και, βεβαίως, το πυρηνικό του πρόγραμμα», πρόσθεσε. «Αυτό που δεν είναι θεμιτό είναι να λάβει μονομερώς την απόφαση να πλήξει το Ιράν και ενδεχομένως να εμπλέξει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε έναν ακόμη ατελείωτο πόλεμο που η αμερικανική κοινή γνώμη δεν επιθυμεί».

Ιράν σε ΟΗΕ: Δεν επιδιώκουμε πόλεμο, αλλά σε περίπτωση επίθεσης θα απαντήσουμε αποφασιστικά

Με επιστολή του προς τον Γενικό Γραμματέα και τον Πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας, ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος του Ιράν στον ΟΗΕ, Αμίρ Σείντ Ιραβανί, καταγγέλλει τις συνεχιζόμενες απειλές χρήσης βίας από τις ΗΠΑ, κάνοντας λόγο για «κατάφωρη παραβίαση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και του διεθνούς δικαίου» που «ενέχει τον κίνδυνο να βυθίσει την περιοχή σε νέο κύκλο κρίσης και αστάθειας».

Η επιστολή αναφέρεται ειδικά σε δημόσια δήλωση του Προέδρου των ΗΠΑ, ο οποίος ανέφερε ότι «Εάν το Ιράν αποφασίσει να μη συνάψει συμφωνία, ενδέχεται να καταστεί αναγκαίο για τις Ηνωμένες Πολιτείες να χρησιμοποιήσουν το Ντιέγκο Γκαρσία και το αεροδρόμιο που βρίσκεται στο Φέρφορντ, προκειμένου να εξαλείψουν μια πιθανή επίθεση».

Η Τεχεράνη τονίζει ότι, δεδομένης της «συνεχιζόμενης μετακίνησης και συσσώρευσης στρατιωτικού εξοπλισμού και μέσων», η δήλωση αυτή «δεν πρέπει να εκληφθεί ως απλή ρητορική», αλλά «σηματοδοτεί πραγματικό κίνδυνο στρατιωτικής επιθετικότητας», με «καταστροφικές» συνέπειες για την περιοχή και «σοβαρή απειλή για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια».

Παράλληλα, το Ιράν δηλώνει ότι «παραμένει πλήρως προσηλωμένο στους σκοπούς και τις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και στις διπλωματικές λύσεις» και ότι έχει εμπλακεί «εποικοδομητικά, με σοβαρότητα και καλή πίστη» στις πυρηνικές συνομιλίες με την Ουάσιγκτον, επιδιώκοντας «την πλήρη και επαληθεύσιμη άρση των παράνομων και απάνθρωπων μονομερών καταναγκαστικών μέτρων» και μια «αμοιβαία αποδεκτή και προσανατολισμένη σε αποτελέσματα λύση» συμβατή με τα «αναγνωρισμένα αναφαίρετα δικαιώματα» των κρατών μερών της Συνθήκης Μη Διάδοσης (NPT).

Το Ιράν καλεί το Συμβούλιο Ασφαλείας, στο πλαίσιο της «πρωταρχικής ευθύνης για τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας», να διασφαλίσει ότι οι ΗΠΑ «θα παύσουν αμέσως τις παράνομες απειλές χρήσης βίας» και θα συμμορφωθούν με το ‘Αρθρο 2 (4) του Χάρτη. Προειδοποιεί επίσης το Συμβούλιο ότι «δεν πρέπει να επιτρέψει την κανονικοποίηση των απειλών χρήσης βίας και πράξεων επιθετικότητας».

Τέλος, η Τεχεράνη υπογραμμίζει ότι «δεν επιδιώκει ένταση ούτε πόλεμο και δεν θα ξεκινήσει κανέναν πόλεμο», αλλά σε περίπτωση επίθεσης «το Ιράν θα απαντήσει αποφασιστικά και αναλογικά», βάσει του ‘Αρθρου 51 του Χάρτη, καθιστώντας «όλες τις βάσεις, εγκαταστάσεις και τα μέσα της εχθρικής δύναμης στην περιοχή» νόμιμους στόχους, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να φέρουν «πλήρη και άμεση ευθύνη» για τις συνέπειες.

“Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα φέρουν την πλήρη και άμεση ευθύνη για τυχόν απρόβλεπτες και ανεξέλεγκτες συνέπειες” αναφέρει επιστολή.