Η Νικολέττα Δημοπούλου ανεβάζει στη σκηνή την “αόρατη” ενδοσυντροφική κακοποίηση

Σε μια εποχή όπου η ενδοσυντροφική κακοποίηση εξακολουθεί να παραμένει σε μεγάλο βαθμό αόρατη, κρυμμένη πίσω από τοίχους σπιτιών, σιωπές και κοινωνικές συμβάσεις, η δραματουργός και δημιουργός παραστατικών τεχνών με δραστηριότητα στο devised και συμμετοχικό θέατρο, Νικολέττα Δημοπούλου, επιχειρεί να μεταφέρει αυτή την «αόρατη» πραγματικότητα στη σκηνή – και ταυτόχρονα να τη μοιραστεί συλλογικά με το κοινό.

Η νέα της δουλειά, «IN-Visible», είναι μια ψηφιακή συμμετοχική περφόρμανς με θέμα την ενδοσυντροφική κακοποίηση. Συνδυάζει τα νέα μέσα τεχνολογίας ως τρόπο να εμπλέξει την κοινότητα, διατηρώντας την ανωνυμία και ενθαρρύνοντας τους ανθρώπους να μιλήσουν για την κακοποιητική συμπεριφορά.

Στο «IN-Visible» το θέατρο λειτουργεί ως ένας ασφαλής χώρος εξομολόγησης και αναστοχασμού. Μέσα από τη χρήση ψηφιακών εργαλείων και πλατφορμών, το κοινό συμμετέχει ανώνυμα στη δημιουργία του δραματουργικού υλικού, μετατρέποντας τη σκηνή σε έναν ζωντανό τόπο συλλογικής αφήγησης. Ιστορίες, σκέψεις και συναισθήματα που συχνά δεν βρίσκουν χώρο να ειπωθούν δημόσια, αποκτούν φωνή μέσα από μια διαδικασία που συνδέει την προσωπική εμπειρία με τη δύναμη της κοινότητας.

Η Νικολέττα Δημοπούλου, οι δουλειές της οποίας εστιάζουν σε ζητήματα φύλου, ενδυνάμωσης και ανθεκτικότητας, δημιουργεί εδώ ένα υβριδικό καλλιτεχνικό περιβάλλον όπου η τεχνολογία δεν λειτουργεί απλώς ως εργαλείο, αλλά ως μέσο απελευθέρωσης της φωνής.

Με αφορμή την παρουσίαση της performance στο Πάνω Σπίτι και στο ΠΛΥΦΑ, μιλήσαμε μαζί της για την έρευνα πίσω από το έργο, για τη δύναμη της συλλογικής αφήγησης και για το πώς η τέχνη μπορεί να ανοίξει έναν χώρο όπου όσα μένουν αθέατα μπορούν, έστω για λίγο, να γίνουν ορατά.

Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα που σας οδήγησε στη δημιουργία της παράστασης IN-Visible;

Το αρχικό ερέθισμα αποτελεί η δουλειά μου με ομάδες γυναικών που στοχεύουν στην ενδυνάμωσή τους, ατομικά και κοινωνικά. Πολλές φορές, ειδικά σε ομάδες γυναικών με μεταναστευτικό και προσφυγικό υπόβαθρο, η αίσθηση ότι δεν νιώθουν ελεύθερες και άνετα να μιλήσουν είναι διάχυτη. Πιο εύκολα μοιράζονται πράγματα που αφορούν κάποιο άλλο άτομο, συνεπώς όταν υπάρχει ένα ερέθισμα όπως ένας μονόλογος, ένας διάλογος ή ένα απόσπασμα ταινίας πιο εύκολα εκφράζουν την άποψη ή την αίσθησή τους για τους χαρακτήρες.

Παράλληλα, πολλές γυναίκες έχουν την αίσθηση ότι παρακολουθούνται, επομένως δεν θα μιλούσαν ανοιχτά ή θα κατέγραφαν εύκολα γραπτώς περιπτώσεις κακοποίησης, δικές τους ή άλλων. Συνέδεσα τεχνικές και αρχές του λεγόμενου Εφαρμοσμένου Θεάτρου με την περφόρμανς και κατέληξα σε κάτι υβριδικό, μια συμμετοχική περφόρμανς όπου γράφουμε όλες και όλη μαζί τη δραματουργία.

Πώς πραγματοποιήσατε την έρευνα γύρω από την ενδοσυντροφική κακοποίηση πριν περάσετε στο στάδιο της καλλιτεχνικής σύνθεσης;

Με συνεντεύξεις, κυρίως, μετά από την πρώτη πιλοτική εφαρμογή. Ζητήσαμε από άτομα διαφορετικού φύλου, ηλικίας και επαγγελματικού προσανατολισμού να μας μοιραστούν συναισθήματα και σκέψεις από την πρώτη πιλοτική εφαρμογή που ήταν χωρίς διάδραση, απλά με παρακολούθηση μιας μαγνητοσκοπημένης στιγμής κακοποίησης, δοσμένης με συμβολικό τρόπο.

Τώρα, με την υποστήριξη του προγράμματος Digital On Stage, στα πλαίσια του οποίου παρουσιάζουμε το IN-Visible, κεφαλαιοποιούμε όλη την έρευνα που έχει υπάρξει, επεξεργαζόμενοι τις πληροφορίες και ξαναμπαίνοντας στη διαδικασία της έρευνας και ανάπτυξης.

Με ποιον τρόπο αποφασίσατε να εντάξετε τα ψηφιακά εργαλεία ως βασικό δραματουργικό στοιχείο και όχι απλώς ως τεχνική υποστήριξη;

Νομίζω τον τρόπο τον υποδεικνύει το κίνητρο. Σίγουρα ήταν ένα κομμάτι που είχα ασχοληθεί την περίοδο των μεταπτυχιακών σπουδών μου στο Άμστερνταμ και στο Βελιγράδι, πως διαμορφώνεται η δραματουργία με τον ενεργό ρόλο της αξιοποίησης ψηφιακής τεχνολογίας. Το κίνητρο όμως για τη συγκεκριμένη χρήση στο παρόν έργο ήρθε κατά τη διάρκεια του εγκλεισμού που βιώσαμε στην περίοδο του Covid.

Τον Απρίλιο του 2021, ήδη μετά από έναν σχεδόν χρόνο στο σπίτι, τα περιστατικά ενδοσυντροφικής και οικογενειακής βίας είχαν υπερδιπλασιαστεί από ό,τι λένε και τα νούμερα. Πειραματιζόμουν και ερευνούσα τρόπους ώστε κάποιος/α να μπορεί να μιλήσει ακόμα και μέσα από το σπίτι, μέσα από μια διαδικασία που θα παρείχε ασφάλεια. Γιατί ακόμα και όταν συμμετέχεις διαδικτυακά σε μια ομάδα από το σπίτι σου ήταν πολύ πιθανό κάποιος/α να σε άκουγε ή να μπορούσε να παραβιάσει τα προσωπικά σου δεδομένα και να δει τι γράφεις στα μηνύματά σου.

Έτσι, λοιπόν, ξεκίνησε η πιλοτική εφαρμογή, μέσα από μια διαδικτυακή, μαγνητοσκοπημένη περφόρμανς, που στη συνέχεια έγινε ζωντανή και μπορούσες να συμμετέχεις. Φυσικά εμφανίστηκαν διάφορα προβλήματα σύνδεσης και άλλα, αλλά σιγά σιγά με προσεκτική μελέτη και συζήτηση ξεπεράστηκαν.

Ποιες προκλήσεις αντιμετωπίσατε στη διασφάλιση της ανωνυμίας και της ασφάλειας των συμμετεχόντων;

Όχι πολλές, αν και καταγράφηκε στην ανατροφοδότηση οτι γράφοντας κάτι έστω και ανώνυμα δεν γνωρίζουν από ποιους θα διαβαστεί και πως αξιοποιηθεί, όταν μετά όμως έβλεπαν τις φράσεις όλων να προβάλλονται ενισχυόταν η αίσθηση της συλλογικής δημιουργίας και εξασθενούσε αυτή της ανασφάλειας.

Πώς διαμορφώνεται κάθε φορά το τελικό «κείμενο» της παράστασης μέσα από τη συμμετοχή του κοινού;

Το πιο ενδιαφέρον και δυνατό σημείο της περφόρμανς είναι αυτό. Από τη μια παρατηρούμε πόσο σκληρό μπορεί να βγει ένα κείμενο γραμμένο τυχαία από όλες και όλους και ταυτόχρονα υπάρχει μια έντονη αίσθηση συνομολόγησης.

Σιωπηρά συμφωνήσαμε να φτιάξουμε κάτι που πλέον όλες γνωρίζουμε τι είναι και το μοιραζόμαστε. Είναι μια πολύ δυνατή στιγμή που στο τέλος μας καμία δεν θέλει να σηκωθεί από την καρέκλα της. Έχουμε την ανάγκη να μιλήσουμε, μας έχει δώσει φωνή.

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Σύλληψη-Παράσταση : Νικολέττα Δημοπούλου
Οπτικοακουστικά μέσα: Φώτης Κολοκυθάς
Εκτέλεση παραγωγής, Φωτογραφία & Βίντεο: Ιωάννα Πάκα
Αφίσα: Ιωάννα Κυρίτση
Επικοινωνία: Ευαγγελία Σκρομπόλα
Παραγωγή: Διαδικασίες Παραστατικών Τεχνών ΠΟΠ

Το έργο υλοποιείται με την υποστήριξη της Cube Non Profit Organization στα πλαίσια του προγράμματος Digital On Stage και θα ταξιδέψει το Νοέμβριο στο φεστιβάλ ‘For Real Festival’ στο Leuven στο Βέλγιο.
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or EACEA. Neither the European Union nor the granting authority can be held responsible for them.

Η παράσταση περιλαμβάνει συμβολικές πράξεις βίας που ενδέχεται να προκαλέσουν δυσάρεστα συναισθήματα
Ηλικίες 16+