Social media: Δεν αρκεί η απαγόρευση χωρίς παιδεία

Λίγο μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας εισήχθη στα σχολεία το μάθημα της Αγωγής του Πολίτη. Δίδασκε στους μαθητές τα βασικά για το δημοκρατικό πολίτευμα, τη λειτουργία των θεσμών, τη Δικαιοσύνη κ.λ.π. Ας μη συζητήσουμε πόσο αποτελεσματική ήταν η διδασκαλία του. Ομως η εισαγωγή του στην εκπαίδευση απαντούσε στη συγκυρία της εποχής.

Τα μέτρα που ανακοίνωσε η κυβέρνηση για τον περιορισμό της πρόσβασης στα social media θα έχουν περιορισμένη αποτελεσματικότητα αν δεν συνδυαστούν με την εισαγωγή της ψηφιακής κουλτούρας στη βασική εκπαίδευση. Υποθέτω το γνωρίζουν και στην κυβέρνηση: για κάθε απαγόρευση στο ψηφιακό κόσμο υπάρχουν περισσότερες από μία επιλογές παράκαμψης. Άλλωστε και οι ίδιοι οι υπουργοί δεν κατάφεραν να απαντήσουν στο ερώτημα για τη χρήση VPN που σου επιτρέπει να επισκέπτεσαι ιστότοπους χωρίς να καταγράφεται το γεωγραφικό στίγμα σου. Θα μου πείτε ότι ο έφηβος θα χρειαστεί πιστωτική κάρτα για να αποκτήσει πρόσβαση σε αντίστοιχες υπηρεσίες. Κανένα πρόβλημα, υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις. Συνεπώς η απαγόρευση μπορεί να παρακαμφθεί πολύ εύκολα στην πράξη.

Όμως, υπάρχει και ακόμα ένα θέμα πέρα από την έλξη που ασκεί το απαγορευμένο. Οι γονείς. Νομίζετε ότι θα είναι εύκολο να επιβληθεί η απαγόρευση μέσα σε ένα σπίτι όπου και οι δύο γονείς είναι βυθισμένοι στο κινητό τους και χαζεύουν στα social; Κάθε άλλο. Αντιθέτως, το παιδί, βλέποντας τους, αντιγράφει πρότυπο συμπεριφοράς. Και θα αδημονεί να συμπληρώσει τα 15 χρόνια για να αποκτήσει την πολυπόθητη πρόσβαση. Εναλλακτικά, θα μπορεί να χωθεί σε άλλες πλατφόρμες, όπως το telegram, που πρακτικά λειτουργεί ανεξέλεγκτα. Κάτι τέτοιο έγινε και στην Αυστραλία. Οι πιτσιρικάδες στράφηκαν αλλού.

Σημειώστε, επίσης, ότι μέχρι να υπάρξει το σχετικό ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, η Ελλάδα ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με τις νομικές πρωτοβουλίες που θα αναλάβουν οι πλατφόρμες.

Χρειάζονται, λοιπόν, δύο πυλώνες δράσης. Πρώτον, η παρέμβαση στις πλατφόρμες προκειμένου να κάνουν λιγότερη εθιστική τη λειτουργία του αλγόριθμου. Προς αυτήν την κατεύθυνση σκοπεύει να κινηθεί το Ηνωμένο Βασίλειο. Και δεύτερον, η ορθή ψηφιακή συμπεριφορά να γίνει αντικείμενο της εκπαίδευσης από τις πρώτες τάξεις του σχολείου. Δεν μιλάμε, απλώς, για μία εθιστική συμπεριφορά που επιβαρύνει τον ψυχισμό. Μιλάμε για ένα νέο είδος ανθρώπου που μεγαλώνει σε παγκοσμιοποιημένο ψηφιακό περιβάλλον όπου η χρήση των δικτύων επηρεάζει το σύνολο της κοινωνικής και πολιτικής του συμπεριφοράς. Ηδη το κάνουν στη Φινλανδία, στην Εσθονία, στη Σιγκαπούρη. Ας κάνουμε ένα copy-paste.