Μονεμβασιά: “Εγκλήματα” στο Βράχο για το τελεφερίκ – Αγνοείται η άδεια

Κάτω από τις χειρότερες δυνατές προϋποθέσεις έχει αρχίσει και εξελίσσεται το έργο της κατασκευής εναέριου αναβοτορίου (τελεφερίκ) στην Καστροπολιτεία της Μονεμβασιάς στη Λακωνία.

Αν και υπήρχε ρητή διατήρηση από την πλευρά του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (που έδωσε την έγκρισή του για την κατασκευή του έργου) ότι δεν θα γίνουν εκβραχισμοί, οι κάτοικοι της Μονεμβασιάς παρακολουθούν εμβρόντητοι τις πολλές τελευταίες ημέρες να συμβαίνει μπροστά στα μάτια τους ακριβώς αυτό: εκτεταμένοι εκβραχισμοί, σε ένα ιδιαίτερο περιβάλλον το οποίο ανήκει στο προστατευόμενο δίκτυο Νatura.

O τρόπος με τον οποίο φτάσαμε σε αυτό το παράδοξο είναι ενδεικτικός του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί το ελληνικό δημόσιο και οι δήμοι.

Οι κάτοικοι της Μονεμβασιάς, που ανησυχούσαν, είχαν ζητήσει διαβεβαίωση από το ΚΑΣ για την απόλυτη προστασία του μνημείου. Στη σχετική συζήτηση που έγινε τον Απρίλιο του 2025, η Αικατερίνη Γρηγορίου, Αντιπρόεδρος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, η οποία υπηρετεί στο Γραφείο Νομικού Συμβούλου του Κράτους στο ΥΠΠΟ, κλήθηκε να απαντήσει στους δισταγμούς του Συλλόγου Φίλων Μονεμβασιάς ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον καθηγητή αρχαιολογίας στη Νέα Υόρκη, Αντώνη Κοτσωνά.

Ο Έλληνας επιστήμονας, όπως έχει γραφτεί χαρακτηριστικά στα πρακτικά που είδε το NEWS 24/7, τόνισε ότι το συγκεκριμένο έργο δεν συνάδει με το πρόβλημα που εντοπίζεται στην προσβασιμότητα, καθώς και με την ιστορία του χώρου. Η παρέμβαση, συνέχισε, είναι πολύ μεγάλη, περιλαμβάνει εκβραχισμούς και δύο μεγάλα κτήρια.

Η κ. Γρηγορίου απάντησε ότι το έργο δεν περιλαμβάνει εκβραχισμούς ούτε δύο μεγάλα κτήρια. Αυτή η φράση φαίνεται ότι διαψεύστηκε πανηγυρικά επί του πεδίου.

Περνά ένας ολόκληρος χρόνος και τα έργα αρχίζουν. Ακόμα και ένας αδαής θα μπορούσε να παρατηρήσει ότι γίνονται εκβραχισμοί στο σημείο και μάλιστα εκτεταμένοι.

Στις 29 Μαρτίου του τρέχοντος, ο Σύλλογος Φίλων Μονεμβασιάς απευθύνεται (γραπτώς) στην Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, στο ΚΑΣ και σε άλλους υπηρεσιακούς παράγοντες.

“Παρακολουθούμε άναυδοι τις τελευταίες ημέρες τις εργασίες εκβραχισμών στη Μονεμβασιά για την κατασκευή του τελεφερίκ” τονίζεται αρχικά.

Εν συνεχεία αναφέρεται: “Από την πρώτη στιγμή που εξαγγέλθηκε το έργο, η διεθνής και εγχώρια επιστημονική κοινότητα διατύπωσε ζωηρές ανησυχίες, μεταξύ άλλων, για την τεχνική καταλληλότητα της επιλογής και τις επιπτώσεις της στο μνημείο. Δυστυχώς δεν εισακούστηκε. Το αποτέλεσμα ήταν σήμερα η πραγματικότητα να ξεπερνά τη φαντασία, καθώς οι εργασίες ξεκίνησαν με πρωτοφανή βιασύνη και προχειρότητα, χωρίς διαφάνεια και λογοδοσία, ενώ πρόκειται για χώρο χαρακτηρισμένο αρχαιολογικό και τόπο απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς”.

Και χαρακτηριστικά επισημαίνεται: “Ούτε οι ξένοι κατακτητές της Μονεμβασιάς δεν επέδειξαν τέτοια καταστροφική μανία!”

Ο Σύλλογος ζήτησε, μεταξύ άλλων, να σταματήσουν άμεσα οι εκβραχισμοί στον Βράχο της Μονεμβασιάς. Μέχρι και την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές όμως κάτι τέτοιο δεν έχει γίνει.

Είναι, άρα, λογικό οι ανησυχίες για πιθανές κατολισθήσεις να αυξάνονται αντί να μειώνονται. Σημειώνουμε εδώ ότι σε ανύποπτο χρόνο το Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο είχε επισημάνει, σε σχετική μελέτη του, ότι υπάρχουν εκτεταμένα επισφαλή σημεία στη βραχομάζα του Βράχου.

Μάλιστα, ένα από τα πιο επικίνδυνα σημεία που έχει αναδείξει η ομάδα του ΕΜΠ βρίσκεται, όπως ο Σύλλογος αναφέρει στην επιστολή του, μόλις λίγα μέτρα από το σημείο που προτείνεται να κατασκευαστεί ο πυλώνας.

Tην ίδια ώρα, όπως μπορείτε να δείτε στην παρακάτω φωτογραφία, έχουν τοποθετηθεί σύρματα για να συγκρατούν τους βράχους σε απότομα σημεία.

Αναζητείται…άδεια

Σοβαρό πρόβλημα όμως, που χρήζει απαντήσεων από τις αρμόδιες αρχές, έχει προκύψει και με την οικοδομική άδεια για την ανέγερση του σταθμού των 130τ.μ. και των συνοδών υποδομών.

Προσώρας, ουδείς γνωρίζει αν τέτοια άδεια διαθέτει η ανάδοχος εταιρεία που προχωρά στο έργο. Στις 27 Μαρτίου το αστυνομικό τμήμα της Μονεμβασιάς απευθύνθηκε στον Δήμο της πόλης και τις υπηρεσίες της Περιφέρειας για να πληροφορηθεί, μετά από καταγγελίες κατοίκων, αν πραγματικά υφίσταται άδεια.

Χαρακτηριστικά τονίζει: “Σύμφωνα με ανωτέρω σχετικό που περιήλθε στην Υπηρεσία μας, καταγγέλθηκε η
εκτέλεση εκσκαφικών και οικοδομικών εργασιών άνευ οιασδήποτε αδείας των αρμοδίων αρχών στο πλαίσιο κατασκευής του έργου «Εγκατάσταση αναβατορίου ατόμων (τελεφερίκ) για την πρόσβαση στην Άνω Πόλη Μονεμβασίας», οι οποίες λαμβάνουν χώρα εντός του αρχαιολογικού χώρου της Μονεμβασίας, χαρακτηρισμένου ως περιοχή natura και προστατευόμενου μνημείου. Κατόπιν αυτού παρακαλούμε όπως ελεγχθεί η νομιμότητα εκτέλεσης των εργασιών αυτών και μας αποστείλετε κάθε σχετική άδεια ή οποιαδήποτε τυχόν απαλλαγή έχει ληφθεί και αφορά το συγκεκριμένο έργο, για τις δικές μας περαιτέρω ενέργειες”.

Και όχι μόνο αυτό. Ήδη από τις 17 Φεβρουαρίου σε σχετικό γραπτό αίτημα της αναδόχου εταιρείας για την έκδοση οικονομικής άδειας, το τμήμα δόμησης του Δήμου Μομεμβασιάς έχει δηλώσει…αναρμόδιο. “Η Υπηρεσία μας δεν έχει την αρμοδιότητα να εκδώσει πράξη προέγκρισης οικοδομικής άδειας ή βεβαίωσης όρων δόμησης εντός αρχαιολογικού χώρου” αναφέρεται. Προφανώς, ουδέν σαφέστερον τούτου.

Μέχρι σήμερα, άδεια δεν έχει προσκομιστεί αλλά παρ’ όλα αυτά τα έργα συνεχίζονται. Το σχετικό εργοτάξιο έχει στηθεί μόλις 140 μέτρα από την πύλη της Καστροπολιτείας η οποία αποτελεί πόλο έλξης για χιλιάδες επισκέπτες του τόπου κάθε χρόνο.

Για το τέλος μία ερώτηση προς κάθε ενδιαφερόμενο (ανάδοχο εταιρεία, Δημοτική Αρχή Μονεμβασιάς):

Αληθεύει ότι μετά από πρόσφατη επίσκεψη του Ευθύμη Λέκκα, Ομότιμου Καθηγητή Γεωλογίας, άλλαξε το τρυπάνι με το οποίο γίνονται τα έργα στον Βράχο γιατί το προηγούμενο θεωρήθηκε πολύ “βαρύ”;

Και, επίσης: Υπάρχει κίνδυνος να χαθεί ή να διακοπεί η χρηματοδότηση του έργου (το οποίο, σημειωτέον) χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης;