Νίκος Πασσάς: Καμία ειδική μεταχείριση, μόνο βασική αξιοπρέπεια

Η πρόσφατη δήλωση του Υπουργού Δικαιοσύνης δεν απαντά στις επισημάνσεις που έκανε η Μαρία Καρυστιανού. Αντίθετα, μετατοπίζει τη συζήτηση σε δευτερεύοντα ζητήματα, χρησιμοποιώντας αριθμούς και συγκρίσεις για να αποφύγει την ουσία.

Το κρίσιμο γεγονός είναι απλό και αδιαμφισβήτητο: το Υπουργείο γνώριζε ότι στη συγκεκριμένη δίκη θα συμμετείχαν περίπου 650 δικαστικοί λειτουργοί και διάδικοι, και παρ’ όλα αυτά επέλεξε αίθουσα χωρητικότητας περίπου 400 ατόμων. Αυτό δεν είναι τεχνικό πρόβλημα εκ των υστέρων· είναι αποτυχία πρόβλεψης, οργάνωσης και ευθύνης. Η σύγκριση με προηγούμενες δίκες, όπως εκείνη του Ματιού, δεν απαντά σε ένα πρόβλημα που ήταν γνωστό και αποτρέψιμο.

Η Ελληνική κοινωνία δεν ζητά αξιολογήσεις αιθουσών. Ζητά ένα κράτος ικανό να οργανώσει μια δίκη με αξιοπρέπεια. Οι συγγενείς των θυμάτων να μη στοιβάζονται, οι συνήγοροι να μην εργάζονται χωρίς στοιχειώδεις συνθήκες, η διαδικασία να μην θυμίζει αυτοσχεδιασμό. Αυτά δεν είναι «τεχνικές λεπτομέρειες». Είναι ο καθρέφτης της θεσμικής ποιότητας της Δικαιοσύνης.

Ιδίως προβληματική είναι η αναφορά του Υπουργού σε «πολιτικά παιχνίδια» και σε δήθεν μειοψηφίες που δεν επιθυμούν τη διεξαγωγή της δίκης. Πρόκειται για μια γνώριμη στρατηγική: όταν δεν υπάρχουν επαρκείς απαντήσεις, αμφισβητείται το κίνητρο του επικριτή. Όμως μια μητέρα που έχασε το παιδί της δεν εργαλειοποιεί τη Δικαιοσύνη. Ζητά λογοδοσία και στοιχειώδη σεβασμό.

Κανείς δεν απαίτησε «ειδικές θέσεις». Το αίτημα ήταν αυτονόητο: να μπορεί η οικογένεια του θύματος να παρακολουθήσει τη διαδικασία χωρίς πρόσθετη ταπείνωση. Η μετατόπιση της συζήτησης σε ανύπαρκτα αιτήματα αποκαλύπτει αδυναμία αντιμετώπισης του πραγματικού προβλήματος.

Η κατηγορία δεν αφορά την ύπαρξη ή μη κάποιου κανονισμού. Αφορά την ανικανότητα, την αδιαφορία και την έλλειψη σεβασμού σε μια δίκη που αφορά τη συλλογική μας συνείδηση. Αυτά δεν εξουδετερώνονται με αριθμούς, ούτε με συγκρίσεις.

Τα ουσιαστικά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα:

Γιατί, ενώ γνώριζαν, δεν έλαβαν εγκαίρως μέτρα;

Γιατί δαπανήθηκαν πόροι για μια λύση εκ των προτέρων ανεπαρκή;

Και μέχρι πότε η ευθύνη θα αντικαθίσταται από τεχνικές δικαιολογίες, την ώρα που τα θύματα των Τεμπών περιμένουν δικαιοσύνη;

*Ο Νίκος Πασσάς είναι Καθηγητής Εγκληματολογίας και Ποινικής Δικαιοσύνης, στο Northeastern University