Pushback προσφύγων από Αφγανούς παραστρατιωτικούς σε ελληνικό έδαφος

Υπόθεση ενός ιδιότυπου και πολύ σκληρού pushback μεταναστών έφερε στο φως της δημοσιότητας η ίδια η Frontex πριν από λίγες ημέρες και συγκεκριμένα στις 12 Μαρτίου του 2026.

Το περιστατικό, σύμφωνα με την εκτενή, 12σέλιδη αναφορά η οποία βασίστηκε σε μαρτυρίες των παθούντων αλλά και ανεξάρτητη έρευνα, συνέβη τον Ιούνιο του 2023 στο βόρειο Εβρο και αφορούσε μία ομάδα 61 προσφύγων η συντριπτική πλειοψηφία ήταν Τούρκοι.

Σύμφωνα με όσα το Γραφείο Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Frontex έχει καταγράψει (σε ολοκληρωμένη έκθεση που συντάχθηκε τον Δεκέμβριο του 2025), η ομάδα των προσφύγων επαναπροωθήθηκε στην Τουρκία με τη βοήθεια Αφγανών παραστρατιωτικών οι οποίοι έδρασαν δίπλα στις ελληνικές αρχές.

Οι πρόσφυγες, προφανώς διαφωνούντες με το καθεστώς Ερντογάν, δέχθηκαν βίαια χτυπήματα από τους παραστρατιωτικούς Αφγανούς (οι οποίοι, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, είχαν καλυμμένα τα πρόσωπά τους σε αντίθεση με τους τρεις Ελληνες υπηρεσιακούς) αλλά και σεξουαλικές παρενοχλήσεις, ιδιαίτερα οι γυναίκες, κατά τη διάρκεια της έρευνας.

Κατά τη διάρκειά της οι παραστρατιωτικοί, που μιλούσαν τη γλώσσα Pashto (μιλιέται κυρίως στο Πακιστάν και το Αφγανιστάν και οι φυσικοί ομιλητές υπολογίζονται σε περίπου 60 εκατομμύρια), πήραν τα κινητά τηλέφωνα των προσφύγων και τα απενεργοποίησαν. Αρνήθηκαν να ερευνήσει τις γυναίκες η Ελληνίδα υπηρεσιακός που ήταν παρούσα, και κατά τη σωματική έρευνα, που έκαναν άνδρες, προχώρησαν σε σεξουαλικά ανάρμοστες πράξεις.

Πάντα σύμφωνα με τα καταγγελλόμενα, σωματική βία (ξύλο) υπέστησαν ακόμα και παιδιά που βρίσκονταν μεταξύ των προσφύγων. Υπέβαλλαν, δε, το σύνολο των ανθρώπων σε σειρά βασανιστηρίων τα οποία στην αναφορά της η Frontex αναφέρει ρητά.

Εν συνεχεία, η εν λόγω προσφυγική ομάδα επαναπροωθήθηκε με βάρκες σε τουρκικό έδαφος μέσω του ποταμού Εβρου. Υπολογίζεται ότι 53 από αυτούς τους πρόσφυγες συνελήφθησαν και φυλακίστηκαν στις τουρκικές φυλακές.

Το Γραφείο Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Frontex καταλήγει σε μερικά εξόχως ενδιαφέροντα συμπεράσματα.

Θεωρεί τις μαρτυρίες αξιόπιστες με ότι αυτό συνεπάγεται για το περιστατικό.
Επίσης θεωρεί ότι υπήρξε το δίχως άλλο συνεργασία μεταξύ των ελληνικών και των τουρκικών αρχών.

Πιστεύει, όπως παρατηρεί σε σχετική του ανάρτηση ο νομικός, ειδικός στο προσφυγικό δίκαιο, Σπύρος Απέργης, ότι το “περιστατικό είναι μέρος μιας συντονισμένης πολιτικής επειδή τέτοια περιστατικά είναι συχνά αξιόπιστα και επί μακρού χρόνου”.

Τα τελικά συμπέρασμα του Γραφείου είναι τα εξής:

“Το Γραφείο Θεμελιωδών Δικαιωμάτων αξιολόγησε τα διαθέσιμα στοιχεία, που αποτελούνται από μαρτυρίες πρώτου και δεύτερου χεριού των μεταναστών που εμπλέκονται, καθώς και από επιβεβαιώσεις αυτών, μαζί με αρχεία μέσων ενημέρωσης και άλλα ψηφιακά στοιχεία. Έλαβε επίσης υπόψη τη δήλωση των ελληνικών αρχών ότι, βάσει των ερευνών που πραγματοποιήθηκαν, δεν εντοπίστηκαν μετανάστες από την ομάδα αυτή στο ελληνικό έδαφος στις 22/06/2023.

Με βάση αυτά, το Γραφείο Θεμελιωδών Δικαιωμάτων θεωρεί ότι έχει αποδειχθεί πως στις 22/06/2023 οι ελληνικές αρχές, ενεργώντας μέσω τριών αστυνομικών και 10–20 υπηκόων τρίτων χωρών με μπαλακλάβες και οπλισμένων με μαχαίρια, ρόπαλα και άλλα όπλα:

• εντόπισαν, συνέλαβαν και υπέταξαν μια ομάδα 61 μεταναστών·
• υπέβαλαν την ομάδα σε σωματική και λεκτική κακοποίηση, συμπεριλαμβανομένων απειλών θανάτου και βιασμού, παρεμβατικών και σεξουαλικών σωματικών ερευνών, χτυπημάτων με χέρια, πόδια και ρόπαλα, μαχαιρωμάτων, κοψιμάτων, πυροβολισμών, ακινητοποίησης και εξαναγκασμού να γονατίζουν και να ξαπλώνουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα, πνιγμού, κλοπής προσωπικών αντικειμένων (όπως τηλέφωνα, κοσμήματα, ταυτότητες και έγγραφα), καθώς και μεταφοράς με ακατάλληλα οχήματα·
• χωρίς να πραγματοποιήσουν εύλογη και αντικειμενική εξέταση της συγκεκριμένης περίπτωσης κάθε ατόμου, μετέφεραν την ομάδα στην όχθη του ποταμού και στη συνέχεια πέρα από το ποτάμι πίσω στην Τουρκία με βάρκες.

Οι ενέργειες αυτές αποδίδονται στις ελληνικές αρχές και ισοδυναμούν με απαγορευμένη συλλογική απέλαση. Η επιχείρηση επαναπροώθησης παραβίασε επίσης την αρχή της μη επαναπροώθησης, εκθέτοντας τους μετανάστες σε σοβαρούς κινδύνους από τις τουρκικές αρχές στην Τουρκία. Επιπλέον, τα άτομα με τις μάσκες, που ενεργούσαν υπό τις οδηγίες των Ελλήνων αξιωματικών, υπέβαλαν τους μετανάστες σε απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση”.

Εννοείται ότι μετά από μία τέτοια αναφορά (επίσημου χαρακτήρα με γραπτό έγγραφο το οποίο μάλιστα έχει αναρτηθεί από την ίδια την Frontex) οι ελληνικές αρχές θα έπρεπε να είχαν διατάξει έρευνα για το περιστατικό. Μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει γνωστό κάτι τέτοιο.

Τα ερωτήματα πάντως είναι πάρα πολλά. Mερικά από αυτά: 
Πως είναι δυνατόν να έχουν μπει στο ελληνικό έδαφος Αφγανοί παραστρατιωτικοί;
Πως είναι δυνατόν να δρουν υπό την ανοχή, αν όχι και την υποστήριξη, των Ελληνικών αρχών;