Φωτοβολταϊκά: Τι γίνεται μετά τον θάνατό τους

Η διαχείριση αποβλήτων φωτοβολταϊκών αναδεικνύεται σε κρίσιμο ζήτημα για την ενεργειακή μετάβαση, ενώ το συγκεκριμένο ρεύμα αποβλήτων αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για την αγορά ενέργειας και το περιβάλλον.

Ουσιαστικά, η πρόκληση που αφορά την ανακύκλωση αποβλήτων φωτοβολταϊκών είναι μεγάλη καθώς η ευρωπαϊκή οδηγία 2012/19/ΕΚ και ο νόμος 4819/2021 υποχρεώνουν τους παραγωγούς να συμμετέχουν σε εγκεκριμένα Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΣΕΔ) και να καταβάλλουν εισφορές ανακύκλωσης.

Ωστόσο τα πράγματα, ακόμη, δεν παραπέμπουν σε μια συνθήκη ολικής συμμόρφωσης καθώς πολλά από τα συστήματα δεν ανακυκλώνονται. Συχνά καταγράφεται η ανεξέλγκτη απόθεσή τους, ακόμη και σε ρέματα, όπως μια πρόσφατη περίπτωση τον Κορινό Πιερίας, όπου επιλήφθηκαν οι αρχές, ή διατίθενται σε χώρες της Αφρικής ως “second hand” – μεταχειρισμένα.

Να σημειωθεί ότι τα Φ/Β με την πάροδο του χρόνου απομειώνουν τη δυνατότητα που έχουν για παραγωγή ρεύματος και ιδανικά χρειάζεται να αντικατασταθούν.

Στο φόντο αυτό, όπως επισήμανε, μεταξύ άλλων, ο Δημήτρης Χριστογιαννόπουλος,  Γενικός Διευθυντής του φορέα ΣΣΕΔ Φωτοκύκλωση Α.Ε. που  είναι ένα από τα 4 συστήματα διαχείρισης που έχουν λάβει άδεια, στο πλαίσιο συνάντησης με δημοσιογράφους που πραγματοποιήθηκε εχθές, το όλο θέμα διαχείρισης της διαδικασία συμμόρφωσης, αλλά και τιμολόγησης της όλης προσφερόμενης υπηρεσίας είναι κρίσιμο. Είναι άλλωστε προφανές ότι το όλο πλαίσιο που αφορά την ανακύκλωση του εξοπλισμού δεν έχει προχωρήσει με ρυθμό ανάλογο με την ανάπτυξη των μεγάλων πάρκων.

Τα δεδομένα

Σημειώνεται, ότι στην Ελλάδα μόνο 40 από τις περίπου 340 επιχειρήσεις με έκθεση σε Φ/Β, που έχουν συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις αυτές. Ουσιαστικά, το 88% παραμένει εκτός του συστήματος, δημιουργώντας έλλειμμα χρηματοδότησης για τη διαχείριση των ηλιακών αποβλήτων.

Να σημειωθεί ότι το 2023 εγκαταστάθηκαν περίπου 2,6 εκατομμύρια Φ/Β πάνελ, αλλά μόλις το 5% αυτών καλύφθηκε από χρηματοδότηση για ανακύκλωση, ενώ παρόμοια είναι τα στοιχεία, από πλευράς πληρωμών και για το 2024.

Συνεπώς, παρά το γεγονός ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τη συλλογή και ανακύκλωση του εξοπλισμού ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού τύπου –κατηγορία στην οποία εντάσσονται και τα φωτοβολταϊκά πάνελ– στη χώρα μας το σύστημα παραμένει αποσπασματικό και χωρίς την αναγκαία υποδομή.

Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι η διάρκεια ζωής των περισσότερων φωτοβολταϊκών πάνελ κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 20 και 25 ετών. Αυτό σημαίνει ότι τα επόμενα χρόνια, καθώς θα αρχίσουν να αντικαθίστανται οι πρώτες μεγάλες εγκαταστάσεις, η χώρα θα βρεθεί αντιμέτωπη με αυξανόμενες ποσότητες αποβλήτων που θα πρέπει να συλλεχθούν και να ανακυκλωθούν με ασφαλή τρόπ

Η Φωτοκύκλωση Α.Ε.

Με βάση όσα ανέφερε η διοίκηση της εταιρείας, από το 2020, το σύστημα έχει εντάξει οργανωμένα την ανακύκλωση φωτοβολταϊκών πλαισίων στις δραστηριότητές του, αναπτύσσοντας δίκτυο συλλογής σε πανελλαδικό επίπεδο. Μέχρι σήμερα έχουν συλλεχθεί και οδηγηθεί προς ανακύκλωση περισσότεροι από 500 τόνοι φωτοβολταϊκών πλαισίων, που αντιστοιχούν σε πάνω από 20.000 πάνελ από εγκαταστάσεις σε όλη τη χώρα, με συνολικό ποσοστό ανακύκλωσης που φθάνει το 99%.

Η επεξεργασία των πλαισίων, όπως αναφέρθηκε, πραγματοποιείται σε συνεργασία με τρεις μονάδες ανακύκλωσης στην Ελλάδα, ενώ από το 2025 η διαδικασία υλοποιείται εξ ολοκλήρου εντός της χώρας, σε εγκαταστάσεις που βρίσκονται στην Κρήτη, τη Στερεά Ελλάδα και τη Δυτική Μακεδονία. Η γεωγραφική αυτή κατανομή ακολουθεί την αρχή της εγγύτητας, μειώνοντας τις μεταφορές και το σχετικό κόστος διαχείρισης, ενώ παράλληλα ενισχύει την εθνική κυκλική οικονομία και συμβάλλει στη δημιουργία μιας σταθερής εγχώριας υποδομής επεξεργασίας αποβλήτων φωτοβολταϊκών. Ταυτόχρονα, περιορίζει σταδιακά την ανάγκη εξαγωγών για ανακύκλωση, πρακτική που μέχρι πρόσφατα χαρακτήριζε σημαντικό μέρος της σχετικής δραστηριότητας.

Όπως τόνισε,,δε, ο  Γενικός Διευθυντής της ΦΩΤΟΚΥΚΛΩΣΗ ΑΕ, κος Δημήτρης Χριστογιαννόπουλος δήλωσε: «Η ανάγκη διαχείρισης αποβλήτων φωτοβολταϊκών πλαισίων στην ελληνική αγορά εκτιμάται σήμερα ότι προσεγγίζει τους 2.500 τόνους. Η περαιτέρω ανάπτυξη της οργανωμένης ανακύκλωσης προϋποθέτει τη σταδιακή και πλήρη συμμετοχή όλων των υπόχρεων παραγωγών στο σύστημα χρηματοδότησης της διαχείρισης, ώστε να διασφαλίζεται η βιωσιμότητα και η αποτελεσματικότητα του μοντέλου εναλλακτικής διαχείρισης. Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη σημασία αναμένεται να έχει και η ανακοίνωση από τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) της ελάχιστης εισφοράς ανακύκλωσης για τα φωτοβολταϊκά πλαίσια, η οποία εκτιμάται ότι θα συμβάλει στη διαμόρφωση ενός πιο σαφούς και σταθερού πλαισίου λειτουργίας για την αγορά».