Κοινή στάση για την ενεργειακή κρίση αναζητούν οι ευρωπαίοι υπουργοί ενέργειας

Οι ραγδαίες και απρόβλεπτες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, με τον πόλεμο να μαίνεται εδώ και έναν μήνα, έχουν σημάνει συναγερμό στις κυβερνήσεις σε όλον τον κόσμο, οι οποίες αναζητούν αναχώματα στη νέα ενεργειακή κρίση.

Διάχυτη ανησυχία, ολοένα και ισχυρότερη, επικρατεί στην Ευρώπη για το αυξημένο ενεργειακό κόστος, με αρκετές χώρες να έχουν ήδη προχωρήσει σε μονομερή λήψη μέτρων, ωστόσο το μέγα ζητούμενο είναι η κοινή απάντηση  με τη λήψη μέτρων σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.

Στο πλαίσιο αυτό, η κυπριακή προεδρία της ΕΕ συγκάλεσε για σήμερα Τρίτη, άτυπη βιντεοδιάσκεψη με στόχο να υπάρξει ανταλλαγή απόψεων, ώστε να αποφασιστεί μία συντονισμένη αντίδραση των χωρών-μελών.

Σημειώνεται ότι οι Υπουργοί είχαν συναντηθεί και στις 16 Μαρτίου, όπου μεταξύ άλλων ανέλυσαν την κατάσταση, και τόνισαν την ανάγκη για κοινές αποφάσεις, παρά τις αντιδράσεις που ανέκυψαν από μικρή μερίδα χωρών, όπως η Σουηδία.

Έκτοτε το θέμα της ενεργειακής κρίσης απασχόλησε τη Σύνοδο Κορυφής στις 20 Μαρτίου, αλλά και το Eurogroup στις 27  Μαρτίου, με τον εκτελεστικό διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ να δίνει το παρών στην συνάντηση.

Ο Έλληνας Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, αναμένεται να τονίσει την ανάγκη για συντονισμένη δράση και μέτρα σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, όπως έγινε και κατά την προηγούμενη συνάντηση της 16ης Μαρτίου.

Σύμφωνα με το εσωτερικό ενημερωτικό έγγραφο το οποίο αποκάλυψε χθες το Reuters, οι υπουργοί Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πραγματοποιήσουν συνομιλίες για να συντονίσουν την αντίδρασή τους στην αναστάτωση στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου που προκλήθηκε από τον πόλεμο στο Ιράν.

Η έντονη εξάρτηση της Ευρώπης από τις εισαγωγές ενέργειας την έχει αφήσει εκτεθειμένη σε αυξανόμενες τιμές, καθώς η βασική ναυτιλιακή οδός, το Στενό του Ορμούζ, έκλεισε ουσιαστικά και η Τεχεράνη άρχισε να επιτίθεται σε ενεργειακές υποδομές στη Μέση Ανατολή.

Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 70% από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.

Οι υπουργοί καλούνται να «υποδείξουν ποια συγκεκριμένα μέτρα θα μπορούσαν να ληφθούν για την αντιμετώπιση της σύσφιξης των αγορών πετρελαίου και φυσικού αερίου με συντονισμένο τρόπο», αναφέρει το έγγραφο της ΕΕ και προσθέτει ότι «παραμένει σημαντικό να αποφευχθούν οι ασυντόνιστες και κατακερματισμένες εθνικές αντιδράσεις και τα ανατρεπτικά σήματα προς την αγορά».

Το έγγραφο υπογραμμίζει ότι οι υπουργοί θα πρέπει να επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους στην πλήρωση των αποθεμάτων φυσικού αερίου για τον επόμενο χειμώνα και στη σταθεροποίηση των αγορών πετρελαϊκών προϊόντων και στη διασφάλιση αυτών των προμηθειών.

Η ΕΕ αναφέρει ότι οι προμήθειές της σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο παραμένουν ασφαλείς βραχυπρόθεσμα, καθώς οι κορυφαίοι προμηθευτές της ένωσης είναι η Νορβηγία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, και όχι οι παραγωγοί που επηρεάζονται άμεσα από απεργίες και διακοπές λειτουργίας στη Μέση Ανατολή.

Οι αποφάσεις των ηγετών της ΕΕ

Υπενθυμίζεται ότι  στο τελικό της κείμενο συμπερασμάτων, η Σύνοδος Κορυφής της 20ης Μαρτίου «έχοντας κατά νου τη δέσμευσή του να επιδιώξει τον διττό στόχο της ευρωπαϊκής ενεργειακής κυριαρχίας και της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050, και προκειμένου η Ένωση να παραμείνει ανταγωνιστική σε παγκόσμιο επίπεδο»:

α) ζητεί να ενταθούν τάχιστα όλες οι προσπάθειες σε επίπεδο ΕΕ και κρατών μελών ώστε να προστατεύονται καλύτερα οι πολίτες και οι επιχειρήσεις της ΕΕ από το υψηλό ενεργειακό κόστος, να εξασφαλίζεται ο εφοδιασμός με οικονομικά προσιτή και καθαρή ενέργεια και να οικοδομηθεί μια πραγματική Ενεργειακή Ένωση πριν από το 2030, για την οποία θα απαιτηθεί φιλόδοξος εξηλεκτρισμός, με τη χρήση κάθε διαθέσιμης λύσης καθαρών μηδενικών και χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, και επενδύσεις σε δίκτυα, αποθήκευση και διασυνδέσεις σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο. Έχοντας κατά νου τους συμφωνηθέντες ενεργειακούς στόχους, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζητεί διασυνοριακό και μακροπρόθεσμο επενδυτικό σχεδιασμό σε επίπεδο Ένωσης, με σκοπό την πλήρη ενοποίηση και διασύνδεση της αγοράς ενέργειας της ΕΕ που θα συντελεί στην ενεργειακή ασφάλεια και την προστασία και ανθεκτικότητα των υποδομών της Ένωσης· και

β) χαιρετίζει, στο πλαίσιο αυτό, την παρουσίαση του σχεδίου δράσης της Επιτροπής για οικονομικά προσιτή ενέργεια στις 26 Φεβρουαρίου 2025, το οποίο σκιαγραφεί τόσο διαρθρωτικά όσο και βραχυπρόθεσμα μέτρα, ιδίως για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις που θίγονται περισσότερο, διατηρώντας παράλληλα την ακεραιότητα της ενιαίας αγοράς· και παροτρύνει την Επιτροπή, το Συμβούλιο, τα κράτη μέλη και όλα τα άλλα ενδιαφερόμενα μέρη να αρχίσουν να υλοποιούν τις δράσεις αυτές το 2025. Ζητεί να ενταθούν οι προσπάθειες για να καταστούν δυνατές πρόσθετες προμήθειες ενέργειας στη Ευρώπη με κύριο σκοπό να εξασφαλισθεί η ασφάλεια του εφοδιασμού για όλα τα κράτη μέλη, που παρουσιάστηκαν στις 10 Δεκεμβρίου 2025.