Νέα εμπλοκή με τις μελέτες για το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου

Νέα δεδομένα διαμορφώνονται γύρω από το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, με τις δημόσιες τοποθετήσεις να ανεβάζουν και πάλι την ένταση και την Κυπριακή κυβέρνηση να βάλλεται, τόσο εσωτερικά, όσο και από την Κομισιόν και την Ελλάδα.

Όσον αφορά το εσωτερικό, χαρακτηριστική θεωρείται η συνέντευξη του πρώην υπουργού Ενέργειας της Κύπρου, Γιώργος Παπαναστασίου, στην εφημερίδα «Πολίτης», όπου ασκεί κριτική στη διαχείριση του ζητήματος. Όπως υποστηρίζει, η Κύπρος «έμεινε στις μελέτες βιωσιμότητας και δεν βλέπει τη μεγάλη εικόνα», προειδοποιώντας ότι οι καθυστερήσεις εγκυμονούν σοβαρούς κινδύνους για την επάρκεια και το κόστος ηλεκτρισμού.

Ο ίδιος αναφέρεται και στη δομή της εγχώριας αγοράς, επισημαίνοντας ότι κάθε νέα πηγή ηλεκτρισμού εκτός τοπικού ελέγχου αντιμετωπίζεται ως απειλή. Σε μια μικρή και απομονωμένη αγορά, σημειώνει, η απουσία διασυνδέσεων αφήνει τη χώρα εκτεθειμένη σε υψηλά κόστη παραγωγής, περιορισμένο ανταγωνισμό και αυξημένη ανασφάλεια εφοδιασμού.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στη στρέβλωση της αγοράς ηλεκτρισμού, υπογραμμίζοντας ότι εμπορικά πάρκα ΑΠΕ παράγουν χαμηλού κόστους ενέργεια, ωστόσο αποζημιώνονται με βάση το κόστος της συμβατικής παραγωγής της Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου. Κατά τον κ. Παπαναστασίου, το μοντέλο αυτό διατηρεί υψηλή την κερδοφορία στην αλυσίδα τροφοδοσίας χωρίς ουσιαστική μετακύλιση οφέλους στον καταναλωτή, ενώ οι διαρθρωτικές αδυναμίες οδηγούν το κράτος σε συνεχείς επιδοτήσεις και φορολογικές ελαφρύνσεις αντί για ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις.

Την ίδια στιγμή, από τις Βρυξέλλες επαναδιατυπώνεται η ανάγκη να αρθεί η ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου. Σε συνέντευξή του στον «Φιλελεύθερο», ο Επίτροπος Κλίματος, Μηδενικών Καθαρών Εκπομπών και Καθαρής Ανάπτυξης, Wopke Hoekstra, τονίζει ότι η Κύπρος παραμένει το μοναδικό κράτος-μέλος της ΕΕ χωρίς διασύνδεση με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο, γεγονός που περιορίζει τη συμμετοχή της στην εσωτερική αγορά ενέργειας και δυσχεραίνει την ενσωμάτωση των ΑΠΕ.

Ο κ. Χούκστρα αναγνωρίζει ότι η πρόοδος του έργου έχει επηρεαστεί από ένα σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον, με επιπτώσεις σε κόστος και χρονοδιαγράμματα, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η διασύνδεση έχει στρατηγική σημασία. Υπενθυμίζει δε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στηρίζει διαχρονικά το έργο, τόσο χρηματοδοτικά μέσω του Μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη», όσο και πολιτικά, εντάσσοντάς το στους οκτώ ενεργειακούς διαδρόμους προτεραιότητας.

Στο μεταξύ, η Αθήνα φαίνεται να εγκαταλείπει το χαμηλό προφίλ που είχε υιοθετήσει μετά την απόφαση για επικαιροποίηση των τεχνικοοικονομικών παραμέτρων του έργου. Ο υφυπουργός Εξωτερικών, Χάρης Θεοχάρης, μιλώντας σε τηλεοπτικό σταθμό, υποστήριξε ότι η πόντιση του καλωδίου δεν συνδέεται με τουρκικές αντιδράσεις, αλλά με τη στάση της κυπριακής πλευράς.

«Οι αντιδράσεις αυτή τη στιγμή δεν προέρχονται από την Τουρκία, αλλά από την Κύπρο», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι θα πρέπει να αρθούν ώστε να προχωρήσει το έργο. Η αναφορά αυτή επαναφέρει τη συζήτηση για τη βούληση της Λευκωσίας, ενώ μένει να φανεί εάν οι δηλώσεις εκφράζουν προσωπική θέση ή αντανακλούν συνολικότερη μετατόπιση της ελληνικής στάσης.

Με τις διαδικασίες για την επιλογή οίκου που θα επικαιροποιήσει τις τεχνικοοικονομικές μελέτες να βρίσκονται σε εξέλιξη, το Great Sea Interconnector επανέρχεται στο προσκήνιο ως κρίσιμο ενεργειακό και γεωπολιτικό στοίχημα, με τη συζήτηση να αποκτά πλέον σαφώς πολιτικά χαρακτηριστικά.