Στις Βρυξέλλες οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ για μέτρα αντιμετώπισης της κρίσης

Με την κρίση στη Μέση Ανατολή να μαίνεται με απρόβλεπτες διαστάσεις και αβέβαιη εξέλιξη, η σημερινή συνεδρίαση των Υπουργών Ενέργειας της ΕΕ, αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Από ελληνικής πλευράς, ήδη βρίσκεται στις Βρυξέλλες ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σταύρος Παπασταύρου, ο οποίος μαζί με τον Υφυπουργό κ. Νίκο Τσάφο θα αναδείξουν την πάγια ελληνική θέση για την αναγκαιότητα κοινής ευρωπαϊκής απάντησης στις προκλήσεις.

Σύμφωνα με την επίσημη ατζέντα του συμβουλίου τα θέματα που θα εξεταστούν είναι η τιμολόγηση ενέργειας με την οριακή τιμή συστήματος, ο ρόλος του ETS, οι διασυνδέσεις και η λειτουργία της διασυνδεδεμένης αγοράς. Ωστόσο, όλα αυτά αναμένεται να «κουμπώσουν» στις τρέχουσες εξελίξεις και πώς η Ευρώπη θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις προκλήσεις.

Στο επίκεντρο των συζητήσεων θα βρεθεί το ευρωπαϊκό «Πακέτο για τα Δίκτυα» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μια νομοθετική πρωτοβουλία που παρουσιάστηκε στις 10 Δεκεμβρίου 2025 και επιδιώκει να αναδιαμορφώσει τις ενεργειακές υποδομές της ηπείρου, επιταχύνοντας παράλληλα τη μετάβαση σε ένα πιο ολοκληρωμένο και ανθεκτικό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας. Οι προτάσεις ενσωματώνουν αρκετές από τις προτεραιότητες που προωθεί η Ελλάδα, ενοσχύοντας το «ελληνικό αποτύπωμα» στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Η Αθήνα υποστηρίζει ότι χωρίς ισχυρότερες διασυνοριακές υποδομές και πιο αποτελεσματικές διαδικασίες αδειοδότησης, η Ευρωπαϊκή Ένωση κινδυνεύει να επιβραδύνει την ενεργειακή της μετάβαση και να υπονομεύσει την ίδια της την ενεργειακή ασφάλεια.

Η συνεδρίαση των υπουργών πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη συγκυρία για τις διεθνείς ενεργειακές αγορές. Η νέα αστάθεια που καταγράφεται μετά την κλιμάκωση της έντασης γύρω από το Ιράν έχει προσθέσει αβεβαιότητα στις ήδη εύθραυστες αλυσίδες ενεργειακού εφοδιασμού.

Παρότι η άμεση εξάρτηση της Ευρώπης από τις μεταφορές ενέργειας μέσω των Στενών του Ορμούζ είναι σχετικά περιορισμένη, η ολοένα και πιο παγκοσμιοποιημένη αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) σημαίνει ότι κάθε διαταραχή επηρεάζει γρήγορα τις διεθνείς τιμές. Οι ευρωπαϊκές χώρες βρίσκονται πλέον σε άμεσο ανταγωνισμό με ασιατικούς αγοραστές για την εξασφάλιση φορτίων LNG, γεγονός που οδηγεί σε αυξήσεις τιμών.

Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου και πετρελαίου, αυξάνοντας την πολιτική πίεση προς τις κυβερνήσεις να λάβουν μέτρα.

Την ίδια στιγμή, τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ευρώπη παραμένουν ανησυχητικά χαμηλά. Στα μέσα Μαρτίου οι ευρωπαϊκές αποθήκες ήταν γεμάτες κατά μέσο όρο μόλις κατά 29%, επίπεδο σημαντικά χαμηλότερο από τα εποχικά δεδομένα και από τα χαμηλότερα που έχουν καταγραφεί μετά την ενεργειακή κρίση του 2022. Μεγάλες οικονομίες όπως η Γαλλία και η Γερμανία βρίσκονται κοντά στο 22%, ενώ η Ολλανδία έχει πέσει κάτω από το 10%.

Οι αριθμοί αυτοί προκαλούν ανησυχία σχετικά με το κόστος και τη δυνατότητα αναπλήρωσης των αποθεμάτων πριν από τον επόμενο χειμώνα, καθώς οι ευρωπαϊκοί κανόνες απαιτούν την πλήρωση των αποθηκών σε ποσοστό 90%. Με τις τιμές του LNG να αναμένεται να αυξηθούν, η διαδικασία αυτή ενδέχεται να αποδειχθεί ιδιαίτερα δαπανηρή.

Διασυνδέσεις

Το προτεινόμενο πακέτο για τα δίκτυα περιλαμβάνει την αναθεώρηση του κανονισμού που διέπει τις διευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές (TEN-E), καθώς και νέους κανόνες για την επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης των ηλεκτρικών δικτύων. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές στοχεύουν στην αντιμετώπιση ενός από τα σημαντικότερα «σημεία συμφόρησης» της ενεργειακής μετάβασης της Ευρώπης: την έλλειψη επαρκών υποδομών για τη μεταφορά καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των κρατών-μελών.

Στην πράξη, οι προτάσεις αποσκοπούν στη βελτίωση της διασυνοριακής διασυνδεσιμότητας, στην ενίσχυση του εξηλεκτρισμού σε τομείς όπως οι μεταφορές και η βιομηχανία, καθώς και στην επιτάχυνση της κατασκευής και αναβάθμισης των ενεργειακών δικτύων. Παράλληλα, επιδιώκουν να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα και την ασφάλεια των διασυνοριακών υποδομών, ώστε το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα να μπορεί να ανταποκρίνεται τόσο σε τεχνικές διαταραχές όσο και σε γεωπολιτικές κρίσεις.

Για την Ελλάδα, η έμφαση στη διασυνδεσιμότητα είναι ιδιαίτερα σημαντική. Βρισκόμενη στο σταυροδρόμι της Ευρώπης, της Ανατολικής Μεσογείου και των Βαλκανίων, η χώρα επιδιώκει να αναδειχθεί σε περιφερειακό ενεργειακό κόμβο. Τα τελευταία χρόνια η Αθήνα έχει υποστηρίξει έργα που συνδέουν τα ηλεκτρικά συστήματα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και επιτρέπουν τη μεταφορά ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές της Μεσογείου προς τις ευρωπαϊκές αγορές.

Κυβερνητικοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι τα ισχυρότερα δίκτυα δεν θα συμβάλουν μόνο στην ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αλλά και στη μείωση του κατακερματισμού που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.