Παρέμβαση στην αλυσίδα διατροφής από την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή

Σειρά στοχευμένων ελέγχων στην αγορά τροφίμων δρομολογεί η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, με επίκεντρο τη διαμόρφωση των τιμών σε βασικές κατηγορίες προϊόντων. Η πρωτοβουλία έρχεται μετά τα τελευταία στοιχεία για άνοδο 2,45% στις τιμές των σούπερ μάρκετ, με το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης να εντοπίζεται σε τρεις κατηγορίες.

Η διοικήτρια της Αρχής, Δέσποινα Τσαγγάρη, σε πρόσφατη δημόσια τοποθέτησή της, υπογράμμισε ότι η προστασία του καταναλωτή δεν περιορίζεται σε τυπικούς ελέγχους, αλλά στοχεύει στη διαμόρφωση ουσιαστικού κοινωνικού αποτυπώματος, ιδίως σε μια συγκυρία όπου το κόστος διαβίωσης αποτελεί κεντρικό ζήτημα για τα νοικοκυριά.

Τα τελευταία δεδομένα του Ινστιτούτο Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών καταγράφουν αύξηση 2,45% στις τιμές προϊόντων στα σούπερ μάρκετ σε σύγκριση με την αντίστοιχη προηγούμενη περίοδο. Από αυτή τη μεταβολή, οι 2,1 ποσοστιαίες μονάδες αποδίδονται κυρίως σε τρεις κατηγορίες: μοσχαρίσιο κρέας, προϊόντα σοκολάτας και καφέ. Η συγκέντρωση της ανόδου σε περιορισμένο φάσμα ειδών θεωρείται ενδεικτική της ανάγκης για πιο εξειδικευμένη διερεύνηση.

Στην περίπτωση του μοσχαριού, η ελληνική αγορά παρουσιάζει διαρθρωτική εξάρτηση από το εξωτερικό, καθώς εκτιμάται ότι το 85% έως 90% της εγχώριας κατανάλωσης καλύπτεται μέσω εισαγωγών. Η ευρωπαϊκή αγορά κρέατος αντιμετωπίζει ευρύτερες πιέσεις προσφοράς, ωστόσο, σύμφωνα με την Αρχή, οι ανατιμήσεις που καταγράφονται στην Ελλάδα υπερβαίνουν τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το στοιχείο αυτό, όπως επισημαίνεται, εγείρει ερωτήματα για τη λειτουργία των ενδιάμεσων κρίκων της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη διασταυρωτικοί έλεγχοι, με αξιοποίηση φορολογικών και εμπορικών δεδομένων, σε συνεργασία με την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων. Οι πρώτες ενδείξεις δεν στρέφουν το ενδιαφέρον στα σημεία λιανικής, αλλά σε προηγούμενα στάδια διακίνησης και τιμολόγησης, όπου εξετάζεται εάν παρατηρούνται αδικαιολόγητες αποκλίσεις κόστους.

Ανάλογη προσοχή δίνεται και στην αγορά σοκολατοειδών. Οι προηγούμενες ανατιμήσεις είχαν συνδεθεί με τη ραγδαία άνοδο της διεθνούς τιμής κακάο. Ωστόσο, από τον Ιούλιο έως και τον Ιανουάριο, η τιμή του συγκεκριμένου εμπορεύματος υποχώρησε κατά 54%, εξέλιξη που, υπό κανονικές συνθήκες, θα μπορούσε να δημιουργήσει περιθώριο αποκλιμάκωσης και στη λιανική. Στο πλαίσιο αυτό, έχει προγραμματιστεί συνάντηση με εκπροσώπους της εγχώριας βιομηχανίας σοκολάτας, με στόχο να εξεταστεί ο χρόνος και ο τρόπος ενσωμάτωσης των μειώσεων στο τελικό ράφι.

Όπως σημειώνεται από την πλευρά της Αρχής, παρατηρείται συχνά ασύμμετρη προσαρμογή: οι αυξήσεις τιμών μεταφέρονται ταχέως στον καταναλωτή, ενώ οι μειώσεις εμφανίζουν χρονική υστέρηση. Στον καφέ, τα μέχρι στιγμής στοιχεία δείχνουν μικρότερη ένταση φαινομένων, χωρίς ωστόσο να αποκλείεται περαιτέρω διερεύνηση.

Η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή ιδρύθηκε με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας και την εποπτεία της αγοράς σε μια περίοδο αυξημένων διακυμάνσεων τιμών. Η συγκυρία χαρακτηρίζεται από μεταβλητότητα στις διεθνείς αγορές πρώτων υλών, πιέσεις στο ενεργειακό κόστος τα προηγούμενα έτη και ανακατατάξεις στις αλυσίδες εφοδιασμού, παράγοντες που επηρεάζουν συνολικά τον κλάδο τροφίμων.

Σύμφωνα με τη διοίκηση, οι παρεμβάσεις δεν θα περιοριστούν σε αποσπασματικές ενέργειες, αλλά θα βασιστούν σε συστηματική ανάλυση δεδομένων και συνεργασία με άλλες εποπτικές αρχές. Το επόμενο διάστημα αναμένονται τα πρώτα συγκεντρωτικά ευρήματα από τους ελέγχους, τα οποία θα καθορίσουν εάν θα απαιτηθούν περαιτέρω ρυθμιστικές ή διοικητικές πρωτοβουλίες.