Το στοίχημα της παραγωγικότητας και της βιώσιμης ανάπτυξης

Σε μια περίοδο όπου η ακρίβεια, η αγοραστική δύναμη και η ανταγωνιστικότητα βρίσκονται στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου, εκπρόσωποι της αγοράς ανέδειξαν στο 16th Food Retail Conference τις βαθύτερες αιτίες των πιέσεων αλλά και τις προϋποθέσεις για βιώσιμη ανάπτυξη. Οι τοποθετήσεις των ομιλητών κινήθηκαν γύρω από το κατά πόσο οι κρατικές παρεμβάσεις μπορούν να δώσουν λύσεις, αλλά και από το τι απαιτείται για να ενισχυθεί η παραγωγικότητα και να βελτιωθούν τα εισοδήματα.

Παρεμβάσεις που επιβαρύνουν τη λειτουργία της αγοράς

Ο Αριστοτέλης Παντελιάδης, Chairman & Chief Executive Officer, METRO AEBE, περιέγραψε ένα περιβάλλον όπου η αγορά λειτουργεί υπό το βάρος συνεχών παρεμβάσεων, οι οποίες –όπως υποστήριξε– δεν οδηγούν σε ουσιαστική αποκλιμάκωση των τιμών. Αντίθετα, δημιουργούν διοικητικά και λειτουργικά κόστη σε όλη την αλυσίδα εφοδιασμού, τα οποία αργά ή γρήγορα ενσωματώνονται στις τελικές τιμές. Στο ίδιο πλαίσιο, στάθηκε ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στο πλαφόν, χαρακτηρίζοντάς το επιζήμιο για τη λειτουργία των επιχειρήσεων, ενώ υπογράμμισε ότι δεν προκύπτουν ενδείξεις υπερκερδοφορίας στον κλάδο, όπως αποτυπώνεται και στα οικονομικά αποτελέσματα.

Ο Σπύρος Θεοδωρόπουλος, Chairman of the Board of Directors, ΣΕΒ – President & CEO, Bespoke SGA Holdings SA, προσέγγισε το ζήτημα από τη σκοπιά της εμπιστοσύνης. Όπως σημείωσε, όταν η πολιτεία υιοθετεί μια λογική προληπτικής καχυποψίας απέναντι στις επιχειρήσεις, διαμορφώνει ένα περιβάλλον δυσπιστίας που τελικά μεταφέρεται και στους καταναλωτές. Το αποτέλεσμα, κατά τον ίδιο, είναι ένας φαύλος κύκλος όπου τόσο οι επιχειρήσεις όσο και η πολιτεία εμφανίζονται «υπόλογοι», χωρίς να αντιμετωπίζονται οι πραγματικοί παράγοντες που επηρεάζουν τις τιμές, όπως οι διεθνείς συνθήκες και η κλιματική αστάθεια.

Ο Νίκος Βέττας, Γενικός Διευθυντής, ΙΟΒΕ – Καθηγητής, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, συμπλήρωσε ότι τέτοιου τύπου παρεμβάσεις, όπως το πλαφόν στα περιθώρια κέρδους, αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες εφαρμογής. Όπως εξήγησε, το πρόβλημα δεν είναι μόνο τεχνικό –δηλαδή τι ακριβώς μετράται– αλλά και ουσιαστικό, καθώς ενδέχεται να τιμωρείται η αποδοτικότητα και η καλύτερη επιχειρηματική πρακτική αντί να ενισχύεται ο ανταγωνισμός.

Παραγωγικότητα και επενδύσεις ως βασική διέξοδος

Παρά τις επιμέρους διαφοροποιήσεις, οι ομιλητές συνέκλιναν στην ανάγκη ενίσχυσης της παραγωγικότητας ως βασικής απάντησης στις πιέσεις της αγοράς. Ο κ. Παντελιάδης υπογράμμισε ότι η μείωση των τιμών δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσω διοικητικών μέτρων, αλλά μόνο μέσα από επενδύσεις, καλύτερη οργάνωση και αύξηση της αποδοτικότητας. Παράλληλα, ανέδειξε τον ρόλο της πολιτείας ως εγγυητή ενός σταθερού θεσμικού πλαισίου με λιγότερη γραφειοκρατία και διαφθορά, που θα επιτρέπει στις επιχειρήσεις να λειτουργούν παραγωγικά.

Από την πλευρά του ο Πρόεδρος του ΣΕΒ προσέδωσε και κοινωνική διάσταση στο ζήτημα, επισημαίνοντας ότι η παραγωγικότητα αποτελεί προϋπόθεση για τη βιώσιμη αύξηση των μισθών. Όπως ανέφερε, η βελτίωση των αποδοχών δεν μπορεί να είναι αποκομμένη από την οικονομική πραγματικότητα των επιχειρήσεων, καθώς διαφορετικά δεν είναι διατηρήσιμη.

Το μέγεθος των επιχειρήσεων και ο ρόλος τους στην ανάπτυξη

Η συζήτηση ανέδειξε και το ζήτημα του μεγέθους των επιχειρήσεων ως κρίσιμο παράγοντα για την παραγωγικότητα. Ο κ. Παντελιάδης έθεσε το ερώτημα για το ποιο μοντέλο ανάπτυξης επιδιώκεται, επισημαίνοντας ότι το μεγαλύτερο μέγεθος επιτρέπει οικονομίες κλίμακας και καλύτερη διαχείριση κόστους.

Ο κ. Θεοδωρόπουλος, ωστόσο, περιέγραψε ένα πιο πολυδιάστατο επιχειρηματικό οικοσύστημα, όπου μεγάλες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις συνυπάρχουν και λειτουργούν συμπληρωματικά. Οι μεγάλες επιχειρήσεις επενδύουν περισσότερο σε έρευνα και ανάπτυξη, ενώ οι μικρότερες διατηρούν πλεονεκτήματα ευελιξίας και ταχύτερης προσαρμογής.

Ο Πρόεδρος του ΙΟΒΕ συμπλήρωσε ότι η συνύπαρξη αυτών των διαφορετικών σχημάτων ενισχύει τον ανταγωνισμό, λειτουργώντας ως μηχανισμός διαρκούς πίεσης για βελτίωση της απόδοσης σε όλο το εύρος της αγοράς.

Μεταβαλλόμενη καταναλωτική συμπεριφορά και τεχνολογία

Ο κ. Παντελιάδης ανέδειξε τις αλλαγές στη συμπεριφορά των καταναλωτών, σημειώνοντας ότι η αγορά πλέον καλείται να εξυπηρετήσει διαφορετικά προφίλ: από εκείνους που επιζητούν ταχύτητα και αυτοματοποίηση έως όσους δίνουν αξία στην ανθρώπινη επαφή. Οι επιχειρήσεις, όπως υπογράμμισε, οφείλουν να επενδύουν τόσο στην τεχνολογία όσο και στο ανθρώπινο στοιχείο, προσφέροντας επιλογές. Παράλληλα, αναφέρθηκε στις επιπτώσεις του τουρισμού στη διάρθρωση της κατανάλωσης, επισημαίνοντας ότι η αυξανόμενη παραμονή των επισκεπτών σε καταλύματα μεταβάλλει τη ροή δαπανών στην τοπική οικονομία, δημιουργώντας νέες ισορροπίες μεταξύ λιανεμπορίου και εστίασης.

Αγροτικός τομέας και εφοδιαστική αλυσίδα

Στο πεδίο της εφοδιαστικής αλυσίδας, ο κ. Παντελιάδης τόνισε την ανάγκη ενίσχυσης της εγχώριας αγροτικής παραγωγής, επισημαίνοντας ότι η εξάρτηση από εισαγωγές όχι μόνο αυξάνει το κόστος αλλά επηρεάζει και την ποιότητα των προϊόντων. Η βελτίωση της εγχώριας παραγωγικής βάσης, όπως σημείωσε, αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη σταθερότητα των τιμών.

Οι προκλήσεις για την ελληνική οικονομία

Ο κ. Βέττας προσέφερε μια συνολική αποτίμηση της πορείας της ελληνικής οικονομίας, επισημαίνοντας ότι, παρά την ανθεκτικότητα που έχει επιδείξει σε διαδοχικές κρίσεις, εξακολουθεί να αναπτύσσεται με χαμηλότερους ρυθμούς σε σύγκριση με άλλες οικονομίες. Τόνισε ότι η χώρα βρίσκεται σε ένα ενδιάμεσο στάδιο, με τα επόμενα δύο έως τρία χρόνια να είναι καθοριστικά για το αν η σταθερότητα θα μετατραπεί σε ουσιαστική αναπτυξιακή δυναμική. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στις πιέσεις που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά, επισημαίνοντας ότι ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στο αυξημένο κόστος ζωής. Όπως ανέφερε, χωρίς ουσιαστική ενίσχυση της οικονομίας και των εισοδημάτων, η καταναλωτική δυνατότητα θα παραμείνει περιορισμένη.