Η νέα παγκόσμια τάξη του Κάρνεϊ απαιτεί τεράστια αλλαγή στην πολιτική βούληση

Κατά κοινή ομολογία, είναι η καλύτερη ομιλία στο Νταβός φέτος· ίσως η καλύτερη ομιλία που έγινε ποτέ στο Νταβός· ίσως το καλύτερο πράγμα που έχει συμβεί ποτέ στο Νταβός, δεδομένου ότι παραδοσιακά, τόσο λίγα πράγματα ουσιαστικού περιεχομένου συμβαίνουν εκεί.

Ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ προειδοποίησε σε σκληρό τόνο ότι οι μεσαίου μεγέθους χώρες πρέπει να δημιουργήσουν ένα ευέλικτο και πολυεπίπεδο σύστημα αλληλουποστήριξης για να αντικαταστήσουν μια κατεστραμμένη διεθνή τάξη που βασίζεται στις ΗΠΑ.

Αλλά έχουμε ακούσει κάτι παρόμοιο, τουλάχιστον ως προς το εμπόριο, και όμως δεν υπήρχαν πολλές αλλαγές. Το 2017, κατά τη διάρκεια της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ, η τότε υπουργός Εξωτερικών του Καναδά, Chrystia Freeland, υποστήριξε ότι “το γεγονός ότι ο φίλος και σύμμαχός μας αμφισβητεί την αξία του ρόλου του ως παγκόσμιου ηγέτη καθιστά πιο επιτακτική την ανάγκη για εμάς να καθορίσουμε την δική μας ξεκάθαρη και κυρίαρχη πορεία”.

Τρεις μήνες αργότερα, η εμπορική συμφωνία του Καναδά με την ΕΕ τέθηκε σε εφαρμογή. Περιείχε έναν καινοτόμο μηχανισμό για την ενοποίηση των αγορών επαγγελματικών υπηρεσιών μέσω συμφωνιών αμοιβαίας αναγνώρισης. Αλλά η υλοποίηση της πρώτης συμφωνίας εξ αυτών, μεταξύ Ευρωπαίων και Καναδών αξιωματούχων, χρειάστηκε εννέα χρόνια διαπραγματεύσεων πριν τεθεί σε εφαρμογή τη Δευτέρα αυτής της εβδομάδας.

Ομοίως, ο Καναδάς βοήθησε στην αναδιάρθρωση της συμφωνίας TPP Ασίας-Ειρηνικού μετά την εγκατάλειψή της από τον Τραμπ το 2017. Ως ένωση κυρίως μεσαίων εμπορικών δυνάμεων, ιδρύθηκε τον Δεκέμβριο του 2018, μετονομάστηκε σε CPTPP και τώρα έχει 12 μέλη. Ωστόσο, αυτές οι συμφωνίες δεν έχουν διαφοροποιήσει ουσιαστικά το εμπόριο του Καναδά. Το ποσοστό των εξαγωγών του Καναδά προς τις ΗΠΑ, που είχε μειωθεί από το μέσο όρο του 80% της δεκαετίας του 2000 στο μέσο όρο του 70% μέχρι το 2010, παρέμεινε σταθερό.

Είναι αλήθεια ότι το μερίδιο των ΗΠΑ έχει υποχωρήσει κάτω από το 70% από την άνοιξη του 2025, αλλά ένα μέρος αυτής της πτώσης οφείλεται πιθανώς στην υποχώρηση από μια απότομη άνοδο που σημειώθηκε νωρίτερα μέσα στο έτος, καθώς οι Αμερικανοί εισαγωγείς έσπευσαν να προλάβουν τους δασμούς του Τραμπ. Εάν η δασμολογική του εκστρατεία συνεχίσει να σταθεροποιείται, οι ΗΠΑ είναι πιθανό να συνεχίσουν να απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος των καναδικών εξαγωγών. Δυστυχώς, εάν είστε ενοικιαστής μεσαίου μεγέθους που ζει πάνω από έναν ολοένα και πιο ασταθή γείτονα, φαίνεται ότι η γεωγραφία θα ορίζει τη μοίρα σας σε μεγάλο βαθμό.

Η αναζήτηση αξιόπιστων εταίρων από χώρες όπως ο Καναδάς προσκρούει επίσης σε πολιτικούς περιορισμούς και από τις δύο πλευρές. Κάθε παγκόσμια διακυβέρνηση, σε τελική ανάλυση, κρίνεται σε τοπικό επίπεδο.

Ο Καναδάς είναι πλούσιος σε μέταλλα, συμπεριλαμβανομένων των σπανίων γαιών, αλλά οι προσπάθειες για να επιτευχθεί μια συμφωνία με την ΕΕ διαρκούν χρόνια χωρίς να πετύχουν κάτι σημαντικό. Η CPTPP και η ΕΕ έχουν προτείνει συνεργασία για τη δημιουργία δεσμών έξω από την επιρροή των ΗΠΑ, αλλά η επιμονή των Βρυξελλών στην ρυθμιστική κυριαρχία έχει περιορίσει την πρωτοβουλία ως προς το να προχωρήσει πέρα από το στάδιο της σύνταξης προτάσεων. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε την Τετάρτη την αναβολή της επικύρωσης μιας εμπορικής συμφωνίας με τη Mercosur, το εμπορικό μπλοκ της Νότιας Αμερικής, αδιαφορώντας για τις γεωπολιτικές συνέπειες.

Όσον αφορά τους εγχώριους περιορισμούς στον Καναδά, ο Κάρνεϊ ανακοίνωσε πρόσφατα μια συμφωνία με την Κίνα, θεσπίζοντας μια ποσόστωση εισαγωγής 49.000 ηλεκτρικών οχημάτων με αντάλλαγμα χαμηλότερους δασμούς στο καναδικό λάδι canola. Ήταν μια πανέξυπνη κίνηση οικονομικής διπλωματίας. Αλλά είναι μικρή κίνηση σε σύγκριση με την καναδική αγορά καινούργιων αυτοκινήτων, η οποία ανέρχεται σε σχεδόν 2 εκατομμύρια οχήματα ετησίως. Ο Κάρνεϊ πρέπει να έχει κατά νου τα συμφέροντα του Οντάριο, όπου βρίσκεται ο μεγαλύτερος αριθμός των 125.000 θέσεων εργασίας στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας του Καναδά, και που εξαρτάται από στενά ενσωματωμένες αλυσίδες εφοδιασμού με τις ΗΠΑ.

Ομοίως, ο Καναδάς παραμένει σε αδιέξοδο στις συνομιλίες με το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι συνομιλίες για την επικαιροποίηση της διμερούς εμπορικής συμφωνίας έχουν σταματήσει διότι το Λονδίνο επιθυμεί μεγαλύτερη πρόσβαση στην εξαιρετικά προστατευμένη αγορά τυριών του Καναδά από ό,τι είναι διατεθειμένη να δώσει η Οτάβα, ενώ ο Καναδάς ασκεί έντονη κριτική στους κανονισμούς τροφίμων του Ηνωμένου Βασιλείου.

Οι θεσμοί που θα μπορούσαν να διευκολύνουν τη διπλωματία των μεσαίων δυνάμεων είναι επίσης αδύναμοι. Ο Κάρνεϊ ορθώς είπε ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου «έχει εξασθενήσει σημαντικά» – ακόμη και η θεμελιώδης αρχή του πλέον ευνοούμενου έθνους απειλείται. Ορισμένες κυβερνήσεις προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν τον θεσμό για «πολυμερείς» συμφωνίες, αλλά η Ινδία αγωνίζεται να τις μπλοκάρει. Όπως υπαινίχθηκε ο ίδιος ο Κάρνεϊ, πολλές χώρες με χαμηλού εισοδήματος πιστεύουν ότι το πολυμερές σύστημα έχει δημιουργηθεί προς το συμφέρον των πλούσιων χωρών, και είναι επιφυλακτικές ως προς το να επαναλάβουν μια εμπειρία του παρελθόντος.

Η ανάλυση του Κάρνεϊ είναι σωστή και η προσέγγισή του καλή κατ’ αρχήν. Αλλά χρειάστηκε η Μεγάλη Ύφεση και ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος για να ξεπεράσουν οι χώρες τα προστατευτικά και απομονωτικά τους ένστικτα και να οικοδομήσουν ένα πολυμερές σύστημα. Θα χρειαστεί πολύς χρόνος, και πιθανώς ακόμη περισσότερη καταστροφική πολιτική από τον Τραμπ, για να δημιουργηθεί το ευέλικτο σύστημα πολυεπίπεδης συνεργασίας μεσαίου μεγέθους που ο Κάρνεϊ θέλει να δει.