Από-Αττικοποίηση: Η αναγκαία επανάσταση για τη σωτηρία της χώρας

Ακούς τις ειδήσεις και τρομάζεις. Ο Κηφισός βυθισμένος καθημερινά στην κυκλοφοριακή μοίρα του. Το ίδιο πια και η Αττική Οδός, καθώς και το κέντρο της πόλης. Οσο για το πάρκινγκ, δυσεύρετο στις περισσότερες συνοικίες. Σε λίγο θα ανεβάζουν τα αυτοκίνητα στα…μπαλκόνια γιατί δεν θα υπάρχει πουθενά χώρος.

Εξαγγέλλονται ποικίλα έργα για το Κυκλοφοριακό. Εις μάτην: ΟΛΑ θα έχουν την τύχη της Αττικής οδού, που…θα έλυνε δια παντός το πρόβλημα. Κορεσμένη τις περισσότερες ώρες υπενθυμίζει το πρόσκαιρον της βελτίωσης, καθώς τα αυτοκίνητα πληθύνονται και τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς αδυνατούν να ανταποκριθούν στο στοιχειώδες των αναγκών( Καλό και άγιο το Μετρό, αλλά δεν επαρκεί).

Η κακοχυμένη αυτή πόλη, με τον μισό πληθυσμό της χώρας εγκλωβισμένο στην κόλασή της, μαστίζεται επίσης από την ρύπανση, τις πλημμύρες(εγκληματικές επιλογές έχουν φιμώσει τα ποτάμια και τα ρέματα της Αττικής), την πανάκριβη στέγη και από έναν εξοντωτικό ρυθμό ζωής που επηρεάζει τον ψυχισμό και την συμπεριφορά των κατοίκων της.

Κοινό μυστικό: Η μεταπολεμική γιγάντωση της Αθήνας/Αττικής είχε επιπτώσεις τόσο για την ίδια την πρωτεύουσα(άναρχη δόμηση, τσιμέντο παντού, υστέρηση σε πράσινο κλπ), όσο και για την περιφέρεια η οποία βαθμηδόν «απογυμνώθηκε και συνεχίζει να απογυμνώνεται δημογραφικά, οικονομικά και κοινωνικά»*.

Φλυαρίες και ημίμετρα

Η Αθήνα «κατατάσσεται σε όλες τις έρευνες, στην χειρότερη θέση των μεγαλουπόλεων της δυτικής Ευρώπης, ως η δυσκολότερα βιώσιμη πόλη για τους κατοίκους της, με χαμηλούς δείκτες ποιότητας ζωής».*

Μια γιγάντια χοάνη η πρωτεύουσα καταπίνει πόρους για έργα και επενδύσεις, στερώντας από την περιφέρεια την δυνατότητα δυναμικής ανάπτυξης-επομένως συγκράτησης του πληθυσμού και οικονομικής ανάκαμψης της χώρας.

Ναι, για την πρωτογενή παραγωγή ο λόγος. Το ζήσαμε προσφάτως με την κινητοποίηση των αγροτών. Είχε καταντήσει αστείο να ακούς καθημερινά όλα τα κόμματα να κόπτονται για την αγροτιά αραδιάζοντας σωρηδόν μέτρα και προτάσεις.

Εντάξει, δεν ήταν όλα για πέταμα, αλλά ήταν της στιγμής, γραμμένα στο γόνατο. Τίποτε ολοκληρωμένο, τολμηρό και ριζοσπαστικό, με κάποια εξαίρεση τις ανακοινώσεις Τσίπρα προσφάτως από την Λάρισα.

Επιμύθιο: Οσο η πολιτεία ξοδεύει τεράστια ποσά για Αθήνα/Αττική και παραμελεί την περιφέρεια μοιράζοντας ψίχουλα, κι αυτά χωρίς Σχέδιο, η χώρα είναι καταδικασμένη να μαραζώνει.

Εκτός κι αν μιά φωτισμένη και αποφασισμένη ηγεσία τολμήσει να κάνει την μεγάλη τομή: Απο-Αττικοποίηση/Απο-Αστικοποίηση. «Για την μετάβαση από την Αθήνα της εισαγόμενης κατανάλωσης στην περιφέρεια της παραγωγής»*

Η σωτήρια πρόταση

Εκπορεύεται από τον Γιάννη Ραγκούση η πρόταση αυτή. Μιλά για «προοδευτική επανάσταση που αφορά σε μια νέα χωρική διάρθρωση της ελληνικής κοινωνίας».

Προτείνει μέτρα «που καθιστούν ρεαλιστική, εφικτή και συμφέρουσα την μετακίνηση τόπου κατοικίας και εργασίας από το πολεοδομικό λεκανοπέδιο σε δυναμικούς περιφερειακούς πόλους».

Επίσης σημειώνει: «Η επιστροφή στον τόπο καταγωγής για πολλούς, καθώς και η οργανωμένη μετοίκηση στην περιφέρεια για άλλους, αποτελεί ίσως την μοναδική μακροπρόθεσμη λύση για μια σειρά από μείζονα- εθνικά θα τα χαρακτήριζα- προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα. Από το δημογραφικό και το στεγαστικό, μέχρι το κυκλοφοριακό και την κοινωνική αποξένωση».

Συγκεκριμένα μέτρα

Ο Ραγκούσης δεν θεωρητικολογεί ούτε αρκείται σε επισημάνσεις. Καταθέτει ολοκληρωμένη πρόταση με συγκεκριμένα θεσμικά-και άλλα- μέτρα. Τα παραθέτουμε:

1. Χρειαζόμαστε μια βαθιά τομή: Μια νέα ριζοσπαστική, προοδευτική αρχιτεκτονική της φορολογικής, μισθολογικής και πολιτικής ασφαλιστικών εισφορών, σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, βασισμένη στην οριζόντια αρχή: «όσο πιο μακριά από την Αττική τόσο μεγαλύτερη η μείωση των φορολογικών συντελεστών και των ασφαλιστικών εισφορών, τόσο πιο μεγάλη η αύξηση μισθού».

2. Σε θεσμικό και νομοθετικό επίπεδο χρειαζόμαστε πρωτοβουλίες με πραγματικό αντίκτυπο.

Η όποια σημερινή κυβερνητική πολιτική στέγης ενισχύει τη ζήτηση κι όχι την προσφορά, με αποτέλεσμα αναπόφευκτα να αυξάνει τις τιμές. Χρειαζόμαστε μια αντίστροφη λογική: πολιτικές που αυξάνουν την προσφορά στέγης εκτός Αττικής. Οι πολιτικές στέγασης δεν είναι μόνο κοινωνικές πολιτικές, αποτελούν και εργαλείο χωρικής αναδιάρθρωσης. Ο πρώτος μεγάλος στόχος λοιπόν πρέπει να είναι: Κατασκευή 100.000 κοινωνικών κατοικιών στην περιφέρεια μέσα σε μια δεκαετία. Η Ολλανδία διαθέτει 2,3 εκατ. κοινωνικές κατοικίες, ενώ η Γαλλία 5 εκατομμύρια. Η Ελλάδα αντίθετα έχει ουσιαστικά μηδενικό απόθεμα. Οι δε πρόσφατες φορολογικές παρεμβάσεις της κυβέρνησης, όπως η μείωση του ΕΝΦΙΑ στα χωριά, είχαν, όπως ήταν αναμενόμενο, μηδενικό αποτέλεσμα στην αναστροφή του πληθυσμιακού ρεύματος.

3. Νέα προγράμματα «Σπίτι»: αποκλειστικά για την Περιφέρεια.

Σε αντίθεση με τον προσανατολισμό των προγραμμάτων «Σπίτι 1&2&3», αλλά και όσων σχετικών προγραμμάτων συνεχίζουν να ανακοινώνονται από την κυβέρνηση, τα επόμενα σχετικά προγράμματα να αφορούν αποκλειστικά δήμους της περιφέρειας. Ένα νέο πρόγραμμα «Σπίτι» να αφορά αποκλειστικά την απόκτηση ή ανακαίνιση σπιτιού, από τα χιλιάδες κληρονομικά ακίνητα που ρημάζουν στα χωριά. Ένα νέο πρόγραμμα «Σπίτι», να σχεδιαστεί αποκλειστικά για νέους κτηνοτρόφους και αγρότες που θα εγκατασταθούν στην περιφέρεια και θα κάνουν έναρξη επαγγέλματος με αγορά ζώων και αγρών, μαζί με δάνειο έναρξης επαγγέλματος άτοκης εξόφλησης.

Αυτό δεν είναι κοινωνική πολιτική, είναι πολιτική στήριξης της παραγωγικής Ελλάδας με κοινωνικό πρόσημο.

4. Τέλος στο συμβολικό επίπεδο, ας ξεκινήσουμε από εκεί όπου η πολιτική στέλνει μήνυμα: από τη μεταφορά του Γεωπονικού πανεπιστημίου και του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης από την Αττική στην περιφέρεια. Μια κίνηση που θα σηματοδοτήσει ότι η Ελλάδα της παραγωγής δεν είναι ρητορική, αλλά εθνική προτεραιότητα(…)

Η Ελλάδα χρειάζεται μια βαθιά, διαρκή απο-αττικοποίηση, ως ένα συνεκτικό πολυετές επιχειρησιακό σχέδιο αλλά και ως αντίληψη δημόσιων πολιτικών. Ένα κεντρικό αναπτυξιακό σχέδιο για την αναγέννηση της περιφέρειας.

Όχι ως ιδεολογικό σύνθημα, αλλά ως προϋπόθεση δημογραφικής επιβίωσης, οικονομικής ανάπτυξης, κοινωνικής συνοχής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. Η περιφερειακή ανάπτυξη οφείλει να καταστεί εθνική πολιτική.

ΥΓ: To άρθρο του Γιάννη Ραγκούση δημοσιεύτηκε στο Documento, στις 3.1.2026. Σημειωτέον οτι τα παραθέματα με το σημείο* προέρχονται από το ίδιο άρθρο.