Εργατική αποκτήνωση

Τις προάλλες γράφαμε για τον σεβασμό που όλοι πρέπει να τρέφουμε για την εργατική τάξη, για τους ανθρώπους δηλαδή που παράγουν το διαρκώς αυξανόμενο πλούτο σ’ αυτόν τον πλανήτη.

Το ότι είναι κάποιοι μέλη της εργατικής τάξης όμως (και εργάζονται για να παράγουν τον πλούτο που ανήκει-δυστυχώς-στους εργοδότες τους) δεν σημαίνει ότι διαθέτουν αυτό που ονομάζουμε ταξική συνείδηση. Τα τελευταία 150 χρόνια το κομμουνιστικό κίνημα παλεύει μέσα σ’ αυτή τη μεγάλη αντίφαση. Να εκφράσει, δηλαδή, τους ανθρώπους που δεν συνειδητοποιούν που ακριβώς βρίσκεται το (μακροπρόθεσμο) συμφέρον τους.

Υπάρχει όμως μία ακόμη κατηγορία εργατών και εργατριών που όχι δεν διαθέτουν ταξική συνείδηση αλλά ταυτίζονται πλήρως με τα συμφέροντα των εργοδοτών τους πιστεύοντας ότι μ’ αυτόν τον τρόπο μπορούν να προστατεύσουν τις θέσεις εργασίας τους.

Η εικόνα εργαζόμενων από το εργοστάσιο της Βιολάντα να εκφράζουν-ενσώματα- τη συμπαράστασή τους στον κρατούμενο εργοδότη τους λίγες ημέρες μετά το θάνατο των πέντε εργατριών και συναδελφισσών τους μετά τη φονική έκρηξη αποδεικνύει ότι η εθελουδουλεία είναι δυστυχώς παρούσα και σήμερα.

Η έλλειψη σεβασμού στη μνήμη των πέντε γυναικών είναι φυσικά το μείζον ηθικό ζήτημα. Αλλά προκύπτουν και άλλα θέματα άξια σχολιασμού από αυτή τη στάση.

Η εργασιακή ανασφάλεια που ανέκαθεν ένιωθε ο εργαζόμενος (κυρίως αυτός που εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα αλλά όχι μόνο) φαίνεται ότι χτυπάει κόκκινο κατά την εποχή που διανύουμε. Οι ηθικοί φραγμοί σπάνε και μπαίνουν κάτω από την ανάγκη της διατήρησης της εργασίας, δηλαδή της επιβίωσης.

Ειδικά στις μικρές κοινωνίες της ελληνικής περιφέρειας, εκεί που οι ευκαιρίες απασχόλησης είναι συγκεκριμένες και οι πάντες γνωρίζουν τους πάντες η ανασφάλεια βασιλεύει και μεταμορφώνεται σε μοτίβο συμπεριφοράς έξω από τα ανθρώπινα μέτρα και τα όρια της στοιχειώδους ενσυναίσθησης.

Με μία λέξη: Αποκτήνωση. Κακά τα ψέματα, άλλος καταλληλότερος χαρακτηρισμός δεν υπάρχει για να περιγραφεί το φαινόμενο.

Ο αείμνηστος Βασίλης Ραφαηλίδης είχε πει ότι πάντα θα βρίσκονται διάφοροι χαχόλοι που πιστεύουν ότι επειδή ένας στους χίλους έβγαλε λεφτά με κάποιον τρόπο, θα τα καταφέρουν και οι ίδιοι. Από αυτή τη μάζα, η δεξιά και ακόμη περισσότερο η ακροδεξιά στρατολογούν τους ανθρώπους από τις λαϊκές τάξεις που τους στηρίζουν διαχρονικά.

Είναι αυτή η μάζα, η τρομερά εύπλαστη, που την χειρίζονται με μεγάλη άνεση οι εκάστοτε κρατούντες. Είναι αυτή που συνεχίζει την παράδοση των τσιρακιών από την περίοδο των συντεχνιών της προβιομηχανικής εποχής στην Ελλάδα, είτε πριν είτε μετά την Επανάσταση.

Παιδιά έμπαιναν στην τέχνη, εκπαιδεύονταν στην υποταγή και στους εξευτελισμούς και αν έδειχναν τη σχετική ανθεκτικότητα μπορούσαν κάποια στιγμή να γίνουν και αυτοί καλφάδες ή μάστοροι. Δεν διανοούνταν να αμφισβητήσουν αυτήν την ιεραρχία την οποία αναπαρήγαγαν ως τη μόνη επιλογή τους.

Προφανώς δεν είναι τυχαίο ότι η λέξη “τσιράκι” απέκτησε αρνητική έννοια με τα χρόνια. Θα περίμενε βέβαια κανείς ότι τον 21ο αιώνα ο βαθμός ωριμότητας θα ήταν μεγαλύτερος. Χρόνια αγώνων πίσω μας, βιβλιογραφίας, αναλύσεων, μία αστείρευτη γνώση. Όμως και πάλι. Το σχήμα ανασφάλεια-φόβος-εθελοδουλεία-αποκτήνωση δουλεύει υπερωρίες…