Γιατί το “μετά” του Ιράν αφορά την Ελλάδα άμεσα

Την αποφράδα ημέρα της 7ης Οκτώβρη 2023, η Χαμάς έδωσε στο Ισραήλ την ευκαιρία που αποζητούσε η σκληρότερη στρατηγική από τη στιγμή της ίδρυσής του. Να τελειώνει μια και καλή με όλους τους εχθρούς του. Γείτονες και μη. Έκτοτε, το εβραϊκό κράτος έχει αντιστρέψει για τα καλά το ρητό του Κλάουσβιτς: για την βουλημική αυτή μηχανή, πόλεμος δεν είναι πλέον «η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα». Αντιθέτως, πολιτική είναι η συνέχιση του πολέμου μετά τις ανακωχές.

Αυτό κάνει το Ισραήλ. Η χώρα, υποδειγματικός μαθητής του Καρλ Σμιτ. Είναι κάπως πανούργο το εβραϊκό κράτος να εφαρμόζει κατά γράμμα την πολιτειολογία που ενέπνευσε το Τρίτο Ράιχ. Όμως, τα έχει αυτά η ιστορία…

«Η ειδικά πολιτική διάκριση, στην οποία μπορούν να αναχθούν οι πολιτικές πράξεις και τα πολιτικά κίνητρα είναι η διάκριση Φίλου και Εχθρού» λέει σε μια περιβόητη αποστροφή του, ο μεγάλος Γερμανός θεωρητικός και συνεχίζει:

«Εχθρός δεν είναι λοιπόν ο ανταγωνιστής ή ο αντίπαλος γενικά. Εχθρός δεν είναι επίσης ο ιδιωτικός αντίπαλος,(…). Εχθρός είναι μόνο μια μαχόμενη ολότητα ανθρώπων η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια άλλη ακριβώς ολότητα. Εχθρός είναι μόνο ο δημόσιος.» (Η έννοια του πολιτικού, Εκδ. Κριτική, 1987, σ. 50)

Το πρώτο κακό με τη θεωρία του Σμιτ είναι ότι άμα την υιοθετήσεις για τους άλλους, την υιοθετούν και αυτοί για σένα. Λειτουργεί αμφίδρομα και στο τέλος μηδενική σημασία έχει το ποιος ήρξατο χειρών αδίκων. Η εχθρότητα έχει προ πολλού τυφλώσει. Έτσι, το κακό δεν σταματά παρά μόνο με τον αφανισμό του ενός μέρους. Σε αυτή τη μαύρη περιπέτεια έχει μπει το Ισραήλ υπό την παρούσα ηγεσία του η οποία θα λάβει τέλος είτε με τον αφανισμό των εχθρών του, είτε με τον αφανισμό του ιδίου. Πλέον, άλλο ενδεχόμενο δεν φαίνεται στον ορίζοντα.

Εδώ και χρόνια, το Ιράν ήταν ο επόμενος στόχος. Αν κάτι υπάρχει ιδιαίτερο εδώ δεν είναι ότι το Ισραήλ επιτέθηκε στο Ιράν αλλά ότι ο Τραμπ έγινε ο πρώτος Αμερικάνος πρόεδρος που ενέδωσε στις (σαράντα ετών) ισραηλινές πιέσεις για επίθεση στο Ιράν. Έγινε λοιπόν κι αυτό: «they are among the most evil people ever on earth» έλεγε προχθές, εκτός κειμένου, ο Αμερικάνος πρόεδρος στο αεροπλάνο του on camera: «κόβουν τα κεφάλια των μωρών, τεμαχίζουν γυναίκες στα δύο, κοιτάξτε τι έχουν κάνει εδώ και 47 χρόνια» (εννοεί την επανάσταση του 1979). Ο αφανισμός του εχθρού προϋποθέτει την απανθρωποποίησή του ώστε να μην υπάρχουν ηθικοί φραγμοί.

Tο δεύτερο κακό με τη θεωρία του Σμιτ είναι ότι όσο και να αφανίζεις τους εχθρούς σου, τόσο έχεις ανάγκη κι άλλους για να ζήσεις. «Έχεις ανάγκη» δεν σημαίνει ότι πραγματικά χρειάζεσαι αλλά ότι η ίδια η επιβίωσή σου δια του αφανισμού των εχθρών και της άρσης των ηθικών φραγμών παγιώνει την διαρκή, τον απόλυτο πόλεμο ως κανονικότητα. Ψάχνεις εχθρούς, βλέπεις παντού εχθρούς, κάθε αντιπαράθεση προσλαμβάνεται ως απόλυτη έχθρα και το κακό βαθαίνει.

Μετά το Ιράν λοιπόν; Μπορεί πλέον το Ισραήλ χωρίς εχθρούς; Ή μήπως έχει ήδη βρει το νέο διάβολο τη γειτονιά; Φοβάμαι πως ισχύει το δεύτερο. Και ακόμη περισσότερο τρομάζει η ταυτότητα του νέου ισραηλινού εχθρού που δεν είναι άλλος από την Τουρκία.

Προ καιρού διάβαζα τα εξής σε ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο του Αλέξη Παπαχελά (Καθημερινή, 4/1/2026):

«Το Ισραήλ θεωρεί πλέον την Τουρκία βασικό στρατηγικό αντίπαλο στην περιοχή. Δεν είναι μόνο προσωπική επιλογή του Νετανιάχου, αλλά όλου του κατεστημένου εθνικής ασφάλειας. Αυτό δεν ίσχυε πριν από δεκαπέντε ή ακόμη και δέκα χρόνια. (…) Υπήρχε καχυποψία, αλλά και πολύ συγκεκριμένες «κόκκινες γραμμές» που δεν ξεπερνούσε το Ισραήλ. Αυτό έχει αλλάξει. Οι Έλληνες αξιωματούχοι που συνομιλούν με τους ομολόγους τους στην Ιερουσαλήμ αποκομίζουν πλέον την εικόνα ότι το ρήγμα είναι βαθύ και ότι η Τουρκία αντιμετωπίζεται περίπου όπως το Ιράν, με τη διαφορά πως η Τουρκία έχει καταστεί ισχυρός παράγοντας στους εξοπλισμούς και στον κόσμο των μυστικών υπηρεσιών. Η εκτίμηση αυτή, σε συνδυασμό με την πρόβλεψη πως «η μαντίλα θα κυριαρχεί πολιτικά για πάντα στην Τουρκία», έχει αλλάξει το πώς τη βλέπουν οι Ισραηλινοί. Η αντιπαλότητα είναι μάλιστα τόσο βαθιά ώστε να δημιουργεί αμηχανία στους Έλληνες αξιωματούχους που προσπαθούν να διατηρήσουν τα «ήρεμα νερά» στο Αιγαίο. Η εξίσωση δεν θα είναι εύκολη, όμως, από εδώ και πέρα. Η Ελλάδα θα κληθεί να πάρει σημαντικές αποφάσεις, γιατί από την ώρα που το Ισραήλ αποφάσισε να «παίξει μπάλα», θα περιμένει το ίδιο από την Αθήνα.»

Κοινώς, το Ισραήλ έχει ήδη αρχίσει να ταυτοποιεί το νέο δαίμονα στη γειτονιά αλλά συμβαίνουν ταυτόχρονα και τα εξής που είναι υπαρξιακά προβλήματα για εμάς. Με την Τουρκία έχουμε ανοιχτούς λογαριασμούς και με το Ισραήλ έχουμε άξονα στρατηγικής συνεργασίας.

Για τα παραπάνω, η Ελλάδα στην παρούσα σύγκρουση έχει έναν πρόσθετο λόγο να σκεφτεί εξονυχιστικά τη θέση της. Μετά το Ιράν, φαίνεται πως η Τουρκία αποτελεί για το Ισραήλ τον κατεξοχήν στόχο και αυτό πλέον συζητείται ολοένα και πιο εμφατικά παντού. Οι τουρκο-ισραηλινές σχέσεις μετά την ισραηλινή επίθεση στον ανθρωπιστικό στολίσκο του Mavi Marmara (5/2010) ολισθαίνουν από την τακτική αντιπαλότητα στην υπαρξιακή εχθρότητα.

Τότε, η Ελλάδα εμφανίστηκε ως στρατηγικός σύμμαχος του Ισραήλ «πηδώντας στο κρεβάτι από το οποίο έφυγαν οι Τούρκοι», όπως γλαφυρά μου είχε πει κάποια στιγμή Έλληνας διπλωμάτης. Κάπως έτσι, συνομολογήθηκε άξονας στρατηγικής συνεργασίας με το Ισραήλ δια της Κύπρου αλλάζοντας άρδην την πολιτική της χώρας στο Μεσανατολικό. Τον άξονα αυτόν τήρησαν όλες οι κυβερνήσεις – του ΣΥΡΙΖΑ συμπεριλαμβανομένου – και εδώ και μερικά χρόνια η κυβέρνηση Μητσοτάκη τον βαθαίνει σε βαθμό αλόγιστο.

Όμως, η Ελλάδα έχει τα δικά της ανοιχτά μέτωπα στο Αιγαίο. Και ευτυχώς, παλεύει για «ήρεμα νερά» με τη γείτονα παρά τις αλλοπρόσαλλες φωνασκίες στα καθ’ημάς, αριστερά και δεξιά. Το Ισραήλ πάλι, έχει άλλον τρόπο να λύνει τις διαφορές του και παλεύει να μας πείσει ότι αυτός είναι ο ορθός. Η Ελλάδα ωστόσο δεν είναι καλός μαθητής του Καρλ Σμιτ. Ευτυχώς. Ήδη πάντως το τραμπικό μπλοκ της κυβέρνησης επικροτεί πανηγυρικά το Israeli way. Οι ακροδεξιοί κυβερνητικοί, μεταμελημένοι φασίστες, θαυμάζουν την ισραηλινή πολεμική μηχανή, εξαγνίζοντας έτσι κάθε μέρα στις τηλεοράσεις τον ιστορικό αντισημιτισμό τους.

Θα αντιτείνει εύλογα κανείς ότι άλλο η Τουρκία, άλλο το Ιράν και ότι οι σχέσεις της γείτονος με τις ΗΠΑ αποτρέπουν πιθανά ισραηλινά σχέδια. Αυτό είναι ορθό. Είναι όντως πολλά τα συμφέροντα στην Τουρκία. Όμως το ότι εναποθέτουμε τις όποιες ελπίδες μας για αποκλιμάκωση στην παρούσα διοίκηση των ΗΠΑ, είναι ήδη ένδειξη της υπαρξιακής επισφάλειας και απόγνωσης στην οποία έχουμε περιέλθει.

Το να βρεθεί λοιπόν η Ελλάδα ως ο χρήσιμος ηλίθιος της ισραηλινής κυβέρνησης και να μεταφέρει στο Αιγαίο νέα μέτωπα καθοδηγούμενα από το Τελ  Αβίβ, μεσούντων των ήδη υπαρχόντων με τη γείτονα δεν θα είναι απλώς αστόχαστο.

Θα είναι εγκληματικό.