Η ζωή της Ευτυχίας Μορίκη

Ευτυχία Μορίκη. Οι γονείς της ήταν πρόσφυγες της Μικράς Ασίας. Γεννήθηκε στην Χίο, στις 5 Μαΐου 1925, και σε μικρή ηλικία έμεινε ορφανή από μητέρα. Αργότερα στην Αθήνα, εκεί λίγο μετά τα 10 της χρόνια, διάβασε την Μάνα του Γκόργκι και την Καλύβα του μπάρμπα Θωμά και είδε την πρώτη της θεατρική παράσταση. Η ευαισθησία της την οδήγησε να αφουγκραστεί την αδικία του κόσμου. Όταν μπήκαν οι Γερμανοί στην Αθήνα ήταν 14 ετών στα 15. Μαζί με τον πατέρα της και τις αδελφές της υπέφεραν στον λιμό του 1940-1941. Τα πρώτα της βήματα στην αντίσταση ήταν να πηγαίνει το βράδυ στο Χασάνι για σαμποτάζ. Ξεβίδωνε τα βαρέλια και άφηνε την βενζίνη και το πετρέλαιο να χύνονται. Η Ευτυχία, το 1942, σε ηλικία 17 ετών, κατά την περίοδο της Κατοχής, εντάσσεται στις γραμμές της ΕΠΟΝ Καισαριανής και αγωνίζεται στον εφεδρικό ΕΛΑΣ.

Καθοριστική ήταν η συμβολή της στη διοργάνωση των πρώτων συσσιτίων από τον ΕΛΑΣ Καισαριανής. Όλοι έδιναν από το υστέρημά τους. Συσσίτια, περιφρούρηση, χωνιά. Ενώ, όπως θυμάται η ίδια, τα πιο καλά παιδιά πήγαιναν στην πολιτοφυλακή, δηλαδή στην ΟΠΛΑ, την αστυνομία της περιοχής. Από το 1943 άρχισαν τα μπλόκα από Γερμανούς, Ιταλούς και τσολιάδες. Με το όπλο στο χέρι, περπατούσε τους δρόμους της Καισαριανής, ξυπόλητη, γιατί είχε κάτι τσοκαράκια που, όπως έλεγε, τα φορούσε όταν κατέβαιναν στην Αθήνα στις διαδηλώσεις επειδή έπρεπε να είναι ευπρεπισμένοι! Εκείνες τις εποχές δεν ήταν εύκολο για ένα έφηβο κορίτσι να κυκλοφορεί με όπλο και παρέα μόνο με άντρες. Σιγά σιγά βγήκαν, βέβαια, και άλλες γυναίκες στην αντίσταση. Έσπασαν τα τότε στερεότυπα.

Στην Καισαριανή δύσκολα τολμούσαν να μπουν οι Γερμανοί.

Εκείνη την περίοδο όλοι είχαν παρατσούκλια. Για προστασία. Την Ευτυχία την φώναζαν «μάνα». Μικροί και μεγάλοι. Για όλους είχε μία φροντίδα παρά το νεαρό της ηλικίας της.

Την πρωτομαγιά του 1944 πήγαν σε ένα ύψωμα. Από εκεί είδαν τα φορτηγά με τους 200 και τις εκτελέσεις τους. Εκείνη την ημέρα οι καμπάνες άρχισαν να χτυπούν πένθιμα. Εκείνη την ημέρα η Ευτυχία οργανώθηκε στο ΚΚΕ.

Αμέσως την επομένη της εκτέλεσης των 200 ήρθαν στην Καισαριανή Τάγματα Ασφαλείας. Κατάφεραν και τους έδιωξαν με τα όπλα. Μέχρι την απελευθέρωση η Ευτυχία που είχε ξεκινήσει από διμοιρία γυναικών, είχε δικό της λόχο ανδρών και ήταν σύνδεσμος του τάγματος με το Α΄Σώμα Αθήνας.

Με την απελευθέρωση και κατά τα Δεκεμβριανά, ριμινίτες* έφτασαν στην Καισιαριανή. Έγινε μάχη, η Ευτυχία έπιασε το μυδράλιο και άρχισε να ρίχνει. Οι ριμινίτες παρ’ όλο που είχαν όλμο μαζί τους, ο ΕΛΑΣ κατάφερε και τους έπιασε αιχμαλώτους.

Στις 3 Δεκεμβρίου 1944, στη μεγάλη διαδήλωση, η Ευτυχία ήταν εκεί. Ως γνωστό πυροβόλησαν στο πλήθος, οι Χίτες. Η Ευτυχία τραυματίστηκε ελαφρά, έσκυψε και μετέφερε έναν τραυματία προς την Ιπποκράτους. Τότε της ξανάριξαν και την τραυμάτισαν σοβαρά. Την έβαλαν σε ένα αυτοκίνητο για να την μεταφέρουν στο νοσοκομείο. Τα εγγλέζικα αεροπλάνα όμως τους πυροβολούσαν και η Ευτυχία προσπαθούσε μέσα από το αυτοκίνητο να τους ρίξει. Ακολούθησαν 33 ημέρες φωτιά και σίδερο.

Στο νοσοκομείο μόλις έμαθε πως η Καισαριανή πέφτει, τραυματισμένη, πήγε μέχρι εκεί. Τα τραύματά της όμως χειροτέρεψαν και την μετέφεραν στο πρόχειρο νοσοκομείο στον Υμηττό, στου Μαλτσινιώτη. Εκεί της πήραν το όπλο μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Η Ευτυχία έκλαψε, έκλαψε πολύ! Και δεν ήταν η μόνη.

Ξεκινά η υποχώρηση.

Τραυματισμένη, με μόλυνση και πρησμένη έφτασε στα Τρίκαλα. Εκεί την περιποιήθηκε ο Πέτρος Κόκκαλης. «Έλα στην Σερβία, πρέπει να κάνεις επέμβαση, διαφορετικά κινδυνεύεις να μείνεις παράλυτη» της είπε.
Γύρισε, όμως, πίσω στην Αθήνα, αυτή και άλλοι πολλοί.

Κρυβόταν από σπίτι σε σπίτι. Υπήρχε φόβος, τρόμος. Με τα πολλά πήγε στην Χίο όπου ήρθε σε επαφή με την οργάνωσή της. Εκεί στη Χίο την συνέλαβαν με την κατηγορία ότι ήταν κομμουνίστρια και την μετέφεραν στην Αθήνα. Αφού πέρασε από πολλές φυλακές, μεταφέρθηκε στο τμήμα της Καισαριανής. Τρεισίμιση μήνες απομόνωση και απάνθρωπα βασανιστήρια. Βιασμοί, γροθιές στο στόμα για να μην τους δαγκώσει. 17 ετών έχασε τα δόντια της. Φάλαγγα, κάψιμο. Λιποθυμούσε και της έριχναν βρωμόνερα για να συνέλθει. Όταν λιποθυμούσε της έκαιγαν το στήθος για να διαπιστώσουν αν ήταν ψεύτικη η λιποθυμία. Τα σπίτια γύρω από το τμήμα ήταν χαμηλά, οι φωνές της ακούγονταν.

Το 1945 μεταφέρθηκε στις γυναικείες φυλακές της Θεμιστοκλέους. Συνολικά από αυτές τις φυλακές πέρασαν, περίπου, 5.000 γυναίκες. Στις φυλακές έμεινε μέχρι τις 5 Μάη 1947. Υπόδικη. Δικάστηκε για εγκλήματα που δεν είχε κάνει. Καταδικάστηκε «παρά μία τεσσαράκοντα εις θάνατον». Όμως, λόγω ηλικίας (ανήλικη) η ποινή μετατράπηκε σε ισόβια. Την 1η Αυγούστου 1947 την μετέφεραν στις φυλακές Αβέρωφ. Το 1949 την μεταφέρουν από τις φυλακές που την είχαν στις φυλακές της Χαλκίδας για να δικαστεί εκ νέου και μετά ξανά πίσω.

Πολύ αργότερα, μετά και την εκτέλεση του Ν. Μπελογιάννη (1952) την μετέφεραν στις φυλακές της Πάτρας. Εκεί αρρώστησε βαριά. Μηνιγγίτιδα. Ξανά πίσω στην Αθήνα. Όταν μπήκε στο χειρουργείο δεν ζύγιζε ούτε 40 κιλά. Έμεινε στο νοσοκομείο ένα χρόνο. Μετά ξανά φυλακές Αβέρωφ. Εν τω μεταξύ είχαν δημιουργηθεί και οι φυλακές Κάστορος. Εκεί μετέφεραν τις Αθηναίες. Το 1955 αρρώστησε πάλι. Βαριά, με πυρετό. Την απολύσανε με ανήκεστο βλάβη για δυόμιση μήνες μέχρι την εγχείρηση. Μετά την επέμβαση νοσηλεύτηκε στο Δημοτικό Νοσοκομείο και από εκεί δραπέτευσε. Την έκρυψαν για λίγο. Μετά για κάποιο λόγο, ούσα άρρωστη, κοιμόταν έξω, σε ένα ρέμα. Με τα πολλά πάει να βρει τον πατέρα της και εκεί την συλλαμβάνουν, πίσω στις φυλακές, άρρωστη με πυρετό.

Ξανά έξω από τις φυλακές, για την επόμενη εγχείρηση. 1956, Ερυθρός Σταυρός. Όπως γράφει και η ίδια για την ανησυχία της για το που να πήγαινε αν το ξαναέσκαγε, «εκείνο τον καιρό ορισμένοι της ΕΔΑ δεν ήθελαν τους κομμουνιστές και μας έπαιξαν παιχνίδι για να έχουν εκείνοι νομιμότητα».

Παντρεύτηκε τον Τάσο το 1956, αλλάξανε όνομα και γειτονιά.

Όλοι νόμισαν πως είχε πεθάνει η Ευτυχία.

Είχε κάτσει 12 χρόνια στη φυλακή γιατί πολέμησε στην εθνική αντίσταση και για την ιδεολογία της.

*Οι Ριμινίτες ήταν Έλληνες στρατιώτες της III Ελληνικής Ορεινής Ταξιαρχίας, που συγκροτήθηκε στη Μέση Ανατολή το 1944 από μονάδες του ελληνικού στρατού που είχαν εκκαθαριστεί από φιλοεαμικά στοιχεία μετά τα κινήματα του στρατού στη Μέση Ανατολή. Ονομάστηκαν έτσι από τη Μάχη του Ρίμινι στην Ιταλία (Σεπτέμβριος 1944), όπου πολέμησαν στο πλευρό των Συμμάχων και μετά την Απελευθέρωση βρέθηκαν οπλισμένοι στην Αθήνα, στο πλευρό των Άγγλων, συμμετέχοντας στα γεγονότα των Δεκεμβριανών.

ΠΗΓΗ: Άννα Μπάλλη, Ευτυχία Μορίκη: Η ‘μάνα’ της Καισαριανής, εκδόσεις Μαραθιά, Αθήνα 2008