ΚΥΠ, 1953: Πώς να διαλύσουμε το ΚΚΕ από μέσα

Ο διπλανός σου μπορεί να είναι πράκτορας.
Κανείς δεν είναι αξιόπιστος.
Ο αγώνας δεν έχει νόημα.

Πρόσφατα η ΕΥΠ (Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών) δημοσίευσε 123 αποχαρακτηρισμένα έγγραφα, 2.000 σελίδων, από τα πρώτα χρόνια λειτουργίας της και τα οποία έγγραφα καλύπτουν την χρονική περίοδο 1953-1959. Τα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα της ΚΥΠ αποτελούν ένα ευρύ αρχείο που καλύπτει δελτία πληροφοριών, εκτιμήσεις και αναλύσεις. Το υλικό αφορά στους Έλληνες της διασποράς, την εσωτερική κομμουνιστική δραστηριότητα, αλλά και περιοχές στρατηγικού ενδιαφέροντος όπως τα Βαλκάνια, η Τουρκία και η Μέση Ανατολή.

Ανάμεσα σε αυτά τα έγγραφα ξεχωρίζει ένα, με ημερομηνία Αύγουστος 1953, με τίτλο «Περί σεχταρισμού» και συντάχθηκε 73 χρόνια πριν.

Το έγγραφο δεν είναι απλώς μια ανάλυση της εσωτερικής κατάστασης του ΚΚΕ. Είναι ένα λεπτομερές σχέδιο για το πώς το ελληνικό κράτος μπορεί να διαλύσει το ΚΚΕ από μέσα — χρησιμοποιώντας πράκτορές του που είχε ήδη τοποθετήσει εντός του κόμματος, της ΕΔΑ και των οργανώσεων με τις οποίες επιθυμούσε να συνεργαστεί η Αριστερά.

Το έγγραφο δεν μιλά υποθετικά. Μιλά για ανθρώπους που ήδη διαθέτει εντός αυτών των δομών.

Ο όρος «σεχταρισμός» δεν είναι εφεύρεση της ΚΥΠ. Πρόκειται για αναφορές του Νίκου Ζαχαριάδη στην 3η Ολομέλεια του ΚΚΕ 11ος/1952, ο οποίος τον είχε χαρακτηρίσει ως τον υπ’ αριθμόν 1 εχθρό του ΚΚΕ.

Η ΚΥΠ το διάβασε αυτό – και το μετέτρεψε σε όπλο.

Στο έγγραφο ο σεχταρισμός χωρίζεται σε τρεις μορφές:

Πολιτικός σεχταρισμός – όταν η γραμμή του κόμματος απομακρύνει τον κόσμο αντί να τον προσελκύει.

Οργανωτικός σεχταρισμός – όταν η δομή του κόμματος εμποδίζει τα στελέχη να έρθουν σε επαφή με τις μάζες.

Συνδικαλιστικός σεχταρισμός – όταν οι κομμουνιστές συνδικαλιστές απομονώνονται από τους εργάτες με ακραίες διεκδικήσεις και πολιτικοποίηση που απωθεί.

Και για κάθε μία από αυτές τις μορφές, το έγγραφο περιγράφει πώς ακριβώς το κράτος μπορεί να τις ενισχύσει – από μέσα.

Οι πράκτορες

Εδώ βρίσκεται το πιο εκρηκτικό περιεχόμενο του εγγράφου. Σε τέσσερα διαφορετικά σημεία, η ΚΥΠ αναφέρεται με απόλυτη σαφήνεια σε ανθρώπους που ήδη διαθέτει εντός των δομών της Αριστεράς.

Πρώτο απόσπασμα – σελίδα 4: Αναφέρει πως το κράτος μπορεί να εκμεταλλευτεί τον πολιτικό σεχταρισμό του ΚΚΕ μέσω των ανθρώπων που διαθέτει εντός των οργανώσεων με τις οποίες το ΚΚΕ επιθυμεί να συνεργαστεί.

Δεύτερο απόσπασμα – σελίδα 4: Ρητά: «Το κράτος δια των ανθρώπων τους οποίους διαθέτει εντός του ΚΚΕ και της ΕΔΑ» — η φράση δεν επιδέχεται άλλη ερμηνεία.

Τρίτο απόσπασμα – σελίδα 6: Επανάληψη της ίδιας λογικής: «Το κράτος δια των ανθρώπων τους οποίους διαθέτει εις τας μεθ’ ων το ΚΚΕ θέλει να συνεργαστεί οργανώσεις και κόμματα» — οι πράκτορες δεν βρίσκονται μόνο εντός του ΚΚΕ αλλά και στον ευρύτερο χώρο της Αριστεράς.

Τέταρτο απόσπασμα – σελίδα 7: Εδώ η ΚΥΠ γίνεται ακόμη πιο συγκεκριμένη. Περιγράφει πώς οι πράκτορές της εντός του ΚΚΕ πρέπει να προβάλλουν υπερβολικές διεκδικήσεις στον συνδικαλιστικό χώρο — ώστε να απομακρύνουν τους εργάτες από το κόμμα και να ενισχύσουν τον συνδικαλιστικό σεχταρισμό.

Το σχέδιο δηλαδή δεν είναι απλώς παρακολούθηση. Είναι ενεργητική υπονόμευση — με συγκεκριμένες οδηγίες για συγκεκριμένες ενέργειες.

Τι ακριβώς έπρεπε να κάνουν οι πράκτορες

Η ΚΥΠ δεν αρκείται στο να έχει ανθρώπους μέσα στο ΚΚΕ και την ΕΔΑ. Τους δίνει συγκεκριμένες οδηγίες για συγκεκριμένες ενέργειες. Και οι οδηγίες αυτές είναι οργανωμένες σε τρεις άξονες.

Πολιτικός σεχταρισμός: Οι πράκτορες σε οργανώσεις που συνεργάζονται με το ΚΚΕ έπρεπε να απαιτούν στο πρόγραμμα του «πανεθνικού παλλαϊκού μετώπου» τρία πράγματα που ήξεραν ότι το ΚΚΕ δεν μπορούσε να αποδεχτεί: δήλωση υπέρ της ακεραιότητας της Ελλάδας, καταδίκη της θέσης του ΚΚΕ για το «ανεξάρτητο μακεδονικό κράτος» και διεκδίκηση της Βορείου Ηπείρου.
Ταυτόχρονα, οι πράκτορες εντός του ΚΚΕ και της ΕΔΑ έπρεπε να καλλιεργούν την αδιαλλαξία — να εμποδίζουν το κόμμα να κάνει βήματα προς τις εθνικές διεκδικήσεις. Αποτέλεσμα: το ΚΚΕ να φαίνεται αντεθνικό και να μην μπορεί να συνεργαστεί με κανέναν.
Επιπλέον, οι πράκτορες στις συνεργαζόμενες οργανώσεις έπρεπε να απαιτούν αναλογική εκπροσώπηση — και να προωθούν σε θέσεις ανθρώπους που θα ματαίωναν τους σκοπούς του ΚΚΕ αντί να τους υπηρετούν.

Οργανωτικός σεχταρισμός: Συνεχής παρακολούθηση και εκτόπιση των πιο δραστήριων στελεχών — ώστε να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι είναι αδύνατη οποιαδήποτε πολιτική δουλειά στις μαζικές οργανώσεις.

Συνδικαλιστικός σεχταρισμός: Εδώ το έγγραφο γίνεται εντυπωσιακά συγκεκριμένο. Οι πράκτορες εντός του ΚΚΕ έπρεπε να:

• Προβάλλουν υπερβολικές διεκδικήσεις που η εργατική μάζα απορρίπτει
• Χρησιμοποιούν οξύ και υβριστικό ύφος
• Προωθούν επαναστατικές μορφές πάλης που απωθούν τους εργάτες
• Εκλέγουν αντιπαθητικούς καθοδηγητές
• Εξαναγκάζουν τα στελέχη να παίρνουν δημόσια θέση για το παιδομάζωμα και τα εθνικά ζητήματα – θέματα που τους απομόνωναν από τη μάζα

Αναδύεται το αναπόφευκτο ερώτημα…

Το έγγραφο δεν αποκαλύπτει ονόματα. Όμως περιγράφει με ακρίβεια τις θέσεις και τις συμπεριφορές που έπρεπε να υιοθετήσουν οι πράκτορες. Το ερώτημα που προκύπτει: όσοι εντός του ΚΚΕ και της ΕΔΑ υποστήριξαν ακριβώς αυτές τις θέσεις — το έκαναν από πεποίθηση ή κατ’ εντολή;

Τι αποκαλύπτει αυτό για την εποχή

Για να καταλάβουμε το βάρος αυτού του εγγράφου, πρέπει εξετάσουμε την εποχή που γράφτηκε, έτος 1953. Ο εμφύλιος, μόλις, έχει τελειώσει. 4 χρόνια πριν! Χιλιάδες κομμουνιστές βρίσκονται στις φυλακές, τις εξορίες, τα στρατόπεδα. Το ΚΚΕ είναι παράνομο από το 1947. Η ΕΔΑ – που ιδρύθηκε το 1951 ως νόμιμο κόμμα της Αριστεράς – μόλις έχει κάνει την εμφάνισή της στη Βουλή.

Σε αυτό το κλίμα, το κράτος δεν αρκείται στην καταστολή από έξω. Οργανώνει συστηματικά την υπονόμευση από μέσα.

Και το κάνει με ιδιαίτερη φροντίδα: δεν εφευρίσκει εχθρούς για το ΚΚΕ – χρησιμοποιεί τις δικές του φοβίες. Ο Ν.Ζαχαριάδης είχε πει ότι ο σεχταρισμός είναι ο υπ’ αριθμόν 1 εχθρός του κόμματος. Η ΚΥΠ το διάβασε αυτό και αποφάσισε: τότε ας τον καλλιεργήσουμε εμείς.

Αυτό που κάνει το έγγραφο ιδιαίτερα αποκαλυπτικό είναι ότι δεν αντιμετωπίζει το ΚΚΕ ως απλή απειλή δημόσιας τάξης — το αντιμετωπίζει ως πολιτικό αντίπαλο που πρέπει να απομονωθεί από τις μάζες. Και ο τρόπος δεν είναι μόνο η βία ή η νομική καταστολή, είναι η χειραγώγηση της ίδιας της εσωτερικής ζωής του κόμματος.

Χαρακτηριστικό είναι ότι η ΚΥΠ επιλέγει ως βασικά της εργαλεία εθνικά ζητήματα – το Μακεδονικό, η Βόρεια Ήπειρος, το παιδομάζωμα. Δεν είναι τυχαίο. Ήξερε ότι αυτά ήταν τα ευαίσθητα θέματα του ΚΚΕ απέναντι στην κοινή γνώμη. Κάθε φορά που ένα στέλεχος αναγκαζόταν να πάρει δημόσια θέση γι’ αυτά, απομακρυνόταν λίγο ακόμη από τις μάζες.

Με άλλα λόγια: η ΚΥΠ δεν ήθελε απλώς να γνωρίζει τι γίνεται εντός της Αριστεράς. Ήθελε να καθορίζει τι γίνεται εντός της Αριστεράς.

Επίλογος

Αυτό το έγγραφο δεν είναι απλώς μια ιστορική αποκάλυψη. Είναι ένας καθρέφτης.

Μας δείχνει πώς ένα κράτος μπορεί να καταστρέψει τον πολιτικό του αντίπαλο όχι με βίαιη καταστολή – αλλά με χειρουργική ακρίβεια, από μέσα, χρησιμοποιώντας τις δικές του αδυναμίες, τις δικές του φοβίες, τα δικά του εσωτερικά ρήγματα.

Το 1953, η ΚΥΠ ήξερε κάτι που σπάνια λέγεται δυνατά: ένα κίνημα δεν καταστρέφεται μόνο από έξω. Καταστρέφεται κυρίως από μέσα.

Τα ονόματα των πρακτόρων παραμένουν άγνωστα. Τα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα δεν τα αποκαλύπτουν – τουλάχιστον όχι αυτά που έχουν δει το φως μέχρι σήμερα.

Πριν κλείσουμε, μια ειλικρινής προειδοποίηση.

Η αποκάλυψη εγγράφων σαν αυτό κρύβει έναν κίνδυνο. Το μήνυμα που μπορεί να περάσει ύπουλα είναι: ο διπλανός σου μπορεί να είναι πράκτορας. Κανείς δεν είναι αξιόπιστος. Ο αγώνας δεν έχει νόημα.

Και αν το δεχτείς αυτό, τότε η ΕΥΠ κερδίζει δύο φορές — μια φορά το 1953 και μια φορά σήμερα. Γιατί είτε οργιστείς χωρίς κριτική σκέψη, είτε απογοητευτείς και αποτραβηχτείς, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: απόσυρση.

Η μόνη διέξοδος είναι η γνώση, με ψυχραιμία. Να ξέρεις τι έγινε. Να το λες δυνατά, και να μην σε παραλύει.

Η αποδελτίωσή των εγγράφων μόλις ξεκίνησε.

To be continued…