CNN: Γιατί ο Τραμπ δεν αποφασίζει για τα Στενά του Ορμούζ

Οι τελευταίες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ που ακυρώνουν η μία την άλλη δημιουργούν ακόμα μεγαλύτερα μπερδέματα γύρω από την στάση των ΗΠΑ στα Στενά του Ορμούζ, όσο και για την γενικότερη τροπή που θα πάρει ο πόλεμος.

Κατά τη διάρκεια του τηλεοπτικού του διαγγέλματος από τον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ διαβεβαίωνε την Τετάρτη (1/4) ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν ανάγκη τα Στενά του Ορμούζ καθώς το περισσότερο πετρέλαιο που εισάγουν δεν περνά από εκεί: «Οι Ηνωμένες Πολιτείες σχεδόν δεν εισάγουν καθόλου πετρέλαιο μέσω των Στενών του Ορμούζ και δεν πρόκειται να εισάγουν στο μέλλον. Δεν το χρειαζόμαστε. Δεν το χρειαζόμασταν και δεν το χρειαζόμαστε.»

«Ανοίξτε τα γ@@@μένα Στενά, τρελοί μπ@@@@ρδοι, αλλιώς θα ζείτε στην Κόλαση – ΑΠΛΩΣ ΔΕΙΤΕ!» Αυτό ήταν το – καθόλου ψύχραιμο – μήνυμα του Τραμπ την Κυριακή, σε ανάρτησή του στο Truth Social.

Τι άλλαξε όμως και προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση του Τραμπ; Η τιμή του πετρελαίου, μεταξύ άλλων.

Το αμερικανικό πετρέλαιο εκτινάχθηκε πάνω από 11% την Πέμπτη, την επομένη της ομιλίας του, όπως σημειώνει το CNN, κλείνοντας πάνω από τα 111 δολάρια το βαρέλι – η υψηλότερη τιμή των τελευταίων τεσσάρων ετών και μία από τις μεγαλύτερες ημερήσιες αυξήσεις στην ιστορία. Το αργό πετρέλαιο West Texas διαπραγματευόταν γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι λίγο πριν από την ομιλία του Τραμπ και κάτω από τα 70 δολάρια πριν ξεκινήσει ο πόλεμος.

Ο Τραμπ έχει δίκιο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαρτώνται πολύ λίγο από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής που μεταφέρεται μέσω των Στενών του Ορμούζ – της στενής θαλάσσιας οδού από την οποία διέρχεται συνήθως το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου. Η Αμερική λαμβάνει μόλις περίπου μισό εκατομμύριο από τα 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου που καταναλώνει καθημερινά μέσω των στενών – ένα πολύ μικρό ποσοστό που θα μπορούσε να αντικαταστήσει με πετρέλαιο από άλλες περιοχές.

Ωστόσο, η πρόσφατη απειλή του Τραμπ, γεμάτη με υβριστικές εκφράσεις, υπογραμμίζει μια σκληρή πραγματικότητα: η υγεία της αμερικανικής οικονομίας εξαρτάται από τα Στενά του Ορμούζ πολύ περισσότερο απ’ όσο έχει παραδεχθεί ο πρόεδρος.

Η προσφορά και η ζήτηση πετρελαίου στις ΗΠΑ

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιτύχει αξιοσημείωτη πρόοδο τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια στη μεταμόρφωση της ενεργειακής τους βιομηχανίας, χάρη στην ανάπτυξη της υδραυλικής ρωγμάτωσης (fracking) και της οριζόντιας γεώτρησης, ιδιαίτερα στη λεκάνη Permian του Τέξας. Η Αμερική παράγει πλέον περίπου 22 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, δηλαδή διπλάσια ποσότητα από τον δεύτερο στη λίστα, τη Σαουδική Αραβία, και ελαφρώς περισσότερη από όση καταναλώνει καθημερινά.

Η Αμερική είναι ενεργειακά ανεξάρτητη, με κάποιο τρόπο.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να εισάγουν περισσότερα από 6 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα – περίπου το ένα τρίτο της κατανάλωσής τους. Παράλληλα, εξάγουν περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως.

Αυτό συμβαίνει επειδή δεν είναι όλα τα είδη πετρελαίου ίδια: η Αμερική παράγει ελαφρύ, «γλυκό» αργό πετρέλαιο, το οποίο είναι ιδανικό για την παραγωγή βενζίνης αλλά λιγότερο κατάλληλο για καύσιμα θέρμανσης, άσφαλτο και ντίζελ, μεταξύ άλλων βαρύτερων προϊόντων. Έτσι, οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζεται να εισάγουν πετρέλαιο από περιοχές που παράγουν βαρύ, «όξινο» αργό – συμπεριλαμβανομένης της Βενεζουέλας και της Μέσης Ανατολής.

Επίσης, η αγορά πετρελαίου είναι παγκόσμια. Όταν η προσφορά μειώνεται σε μία περιοχή, επηρεάζονται όλες οι άλλες. Σε περιόδους στενότητας όπως αυτή, οι εισαγωγείς πετρελαίου ανταγωνίζονται για κάθε διαθέσιμο βαρέλι, αυξάνοντας την τιμή για όποιον το θέλει ή το χρειάζεται περισσότερο, όπως σημείωσε ο Νταν Πίκερινγκ, ιδρυτής και επικεφαλής επενδύσεων της Pickering Energy Partners.

Έτσι, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν και πιθανότατα θα συνεχίσουν να έχουν επαρκή προμήθεια πετρελαίου κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν. Αυτό δεν είναι το μεγάλο πρόβλημα. Η ανησυχία έγκειται στο ότι η Αμερική δεν είναι προστατευμένη από το σοκ τιμών της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου.

Η οικονομία της ενέργειας

Οι υψηλές τιμές ενέργειας είναι μια προφανής συνέπεια του πολέμου των ΗΠΑ και του ουσιαστικού κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν. Οι τιμές του αργού παρέμειναν υψηλές τη Δευτέρα – γύρω στα 110 δολάρια το βαρέλι – μετά την απειλή του Τραμπ να πλήξει τις εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής και τις γέφυρες του Ιράν. Και οι τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ έχουν αυξηθεί κατά μέσο όρο στα 4,12 δολάρια το γαλόνι.

Αυτές οι υψηλές τιμές αργού και βενζίνης ήδη επιβαρύνουν την αμερικανική οικονομία. Πολλοί Αμερικανοί μεσαίου και χαμηλότερου εισοδήματος, που ήδη είχαν κουραστεί από τις υψηλές τιμές, δυσκολεύονται με το κόστος που είναι αναγκασμένοι να επωμιστούν όταν βρίσκονται στα πρατήρια καυσίμων, ενώ ορισμένες μικρές επιχειρήσεις που δεν μπορούν να αυξήσουν περαιτέρω τις τιμές τους, σκέφτονται ακόμα και περιορισμό στο προσωπικό τους.

Η μεγαλύτερη ανησυχία θα προκύψει αν οι υψηλές τιμές καταστρέψουν τη ζήτηση για βενζίνη και πετρέλαιο. Οι τιμές μπορεί να μειωθούν ως αποτέλεσμα αυτής της συνθήκης, αλλά αν το πετρέλαιο και τα καύσιμα γίνουν υπερβολικά ακριβά ώστε οι Αμερικανοί να μπορούν να γεμίσουν τα αυτοκίνητά τους ή να ταξιδεύουν με αεροπλάνο, αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικά προβλήματα για την οικονομία.

Το να οδηγηθεί σε ύφεση μια οικονομία 30 τρισεκατομμυρίων δολαρίων δεν είναι εύκολο. Παρόλο που οκτώ από τις εννέα τελευταίες υφέσεις προηγήθηκαν από ένα σοκ στις τιμές του πετρελαίου, ο πόλεμος διαρκεί μόλις λίγο πάνω από πέντε εβδομάδες και ενδέχεται να χρειαστεί να συνεχιστεί για αρκετούς ακόμη μήνες ώστε να προκαλέσει ζημιές σε επίπεδο ύφεσης στην αμερικανική οικονομία.

Αναλυτές της Wall Street εκτιμούν ότι κάθε αύξηση κατά 10 δολάρια στην τιμή ενός βαρελιού πετρελαίου αφαιρεί μεταξύ 0,1 και 0,4 ποσοστιαίων μονάδων από το ΑΕΠ, το ευρύτερο μέτρο της αμερικανικής οικονομίας. Έτσι, η τρέχουσα αύξηση των 40 δολαρίων στο πετρέλαιο θα μπορούσε να αφαιρέσει περίπου μία ποσοστιαία μονάδα από το ΑΕΠ – όχι αμελητέο, αλλά όχι αρκετό για να προκαλέσει σοβαρό πλήγμα.

Ωστόσο, η κατάσταση θα μπορούσε να επιδεινωθεί γρήγορα αν οι τιμές αυξηθούν απότομα. Και το πετρέλαιο δεν είναι ο μόνος παράγοντας: όλα όσα μεταφέρονται με φορτηγά θα γίνουν ακριβότερα, καθώς οι τιμές του ντίζελ αυξάνονται. Επιπλέον, μια σειρά από άλλα εισαγόμενα προϊόντα μέσω των Στενών, συμπεριλαμβανομένου του αλουμινίου, του ηλίου και των λιπασμάτων, μεταξύ άλλων αγαθών, θα αυξήσουν τις τιμές των δομικών υλικών, των μικροτσίπ και των τροφίμων.

Ο ετήσιος πληθωρισμός για τους καταναλωτές τον Μάρτιο αναμένεται να εκτιναχθεί περίπου στο 3,5%, εξανεμίζοντας πλήρως την περσινή μέση αύξηση μισθών για τους Αμερικανούς εργαζόμενους.

«Η αμερικανική οικονομία μπορεί να απορροφήσει για κάποιο χρονικό διάστημα το σοκ που προκαλείται από το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι», δήλωσε ο Τζο Μπρουσουέλας, επικεφαλής οικονομολόγος της RSM US. «Αν όμως αυτό φτάσει στα 150 ή τα 200 δολάρια το βαρέλι, τότε πρόκειται για εντελώς διαφορετική κατάσταση.»

Η αλήθεια για τα Στενά του Ορμούζ

Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει έναν σημαντικό παράγοντα για που επηρεάζει την νέα ανησυχία του Τραμπ σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ.

Ο Τραμπ έχει εκφράσει αντικρουόμενες απόψεις σχετικά με τα Στενά από την αρχή του πολέμου. Η κυβέρνησή του έχει δεσμευτεί να παρέχει ναυτική συνοδεία σε πετρελαιοφόρα για να διασχίζουν τα Στενά και έχει εγγυηθεί ασφάλιση για πλοία που έχασαν την κάλυψή τους από ναυτιλιακές ασφαλιστικές εταιρείες.

Έχει επίσης δηλώσει ότι τα πετρελαιοφόρα θα πρέπει να επιδείξουν θάρρος και να πλοηγηθούν στη θαλάσσια οδό, και ότι χώρες που εξαρτώνται περισσότερο από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής θα πρέπει να συμβάλουν μόνες τους στο άνοιγμα των Στενών.

«Πηγαίνετε να βρείτε το δικό σας πετρέλαιο!» έγραψε ο Τραμπ στο Truth Social την Τρίτη.

Η μεταβαλλόμενη ρητορική του Τραμπ από τη μία ημέρα στην άλλη έχει προκαλέσει έντονες διακυμάνσεις στις τιμές του πετρελαίου, αλλά συνολικά το πετρέλαιο έχει αυξηθεί, καθώς γίνεται σαφές ότι το Ιράν διατηρεί τον έλεγχο του Ορμούζ – και ότι μια αμερικανική αποχώρηση από τον πόλεμο ενδέχεται να μην επαναφέρει τη διέλευση πετρελαιοφόρων από τη ζωτικής σημασίας θαλάσσια οδό.

Οι traders εξέφρασαν την ανησυχία τους στα τέλη της περασμένης εβδομάδας ότι ο Τραμπ δεν έχει παρουσιάσει μια στρατηγική εξόδου από τον πόλεμο της Αμερικής με το Ιράν και φοβήθηκαν ότι οι απειλές του για κλιμάκωση θα μπορούσαν να προκαλέσουν περαιτέρω ζημιά στην προσφορά αργού πετρελαίου.

Το Ιράν, εν τω μεταξύ, έχει δηλώσει ότι θα επιβάλει διόδια για την ασφαλή διέλευση μέσω των Στενών – ένα τέλος που πολλές χώρες του Κόλπου πιθανότατα θα αρνηθούν να πληρώσουν. Ακόμη και ένα μερικώς ανοιχτό πέρασμα θα άφηνε τον κόσμο με έλλειμμα μεταξύ 4,4 εκατομμυρίων και 8 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα, σύμφωνα με τον παγκόσμιο στρατηγικό αναλυτή ενέργειας της Citi, Άντονι Γιουέν.

Ο Τραμπ έθεσε προθεσμία την Τρίτη στις 8 μ.μ. (ώρα Ανατολικής Ακτής ΗΠΑ) για να ανοίξει ξανά το Ιράν τα Στενά. Δεν είναι σαφές ποια θα είναι η απάντηση του Ιράν. Ούτε πώς – ή αν – οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να το πείσουν να τα ανοίξει ξανά.