Είναι αντισυνταγματικός ο πόλεμος των ΗΠΑ στο Ιράν και ποιος μπορεί να σταματήσει τον Τραμπ;

Ο Ντόναλντ Τραμπ, αντιμετωπίζει αυξανόμενη διεθνή κατακραυγή για την έναρξη του πολέμου κατά του Ιράν μαζί με το Ισραήλ ενώ ταυτόχρονα βρίσκεται αντιμέτωπος με μια εσωτερική μάχη έναντι των δυνάμεων της αντιπολίτευσης, που αμφισβητούν τη δικαιοδοσία του να διεξάγει τη συγκεκριμένη σύγκρουση.

Οι Δημοκρατικοί υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ παραγκώνισε παράνομα το Κογκρέσο για να ξεκινήσει τον πόλεμο και ότι απέτυχε να εξηγήσει τους λόγους της απόφασής του ή το ποιο είναι το τελικό σχέδιο των ΗΠΑ. Το επιτελείο του Τραμπ αντιτείνει ότι ο Πρόεδρος έχει το δικαίωμα να διατάξει έκτακτα μέτρα στο πλαίσιο της «αυτοάμυνας» έναντι μιας «επικείμενης απειλής» από το Ιράν.

Στις 28 Φεβρουαρίου, την ημέρα που ΗΠΑ και Ισραήλ εξαπέλυσαν τις επιθέσεις τους, ο Τραμπ περιέγραψε τις ενέργειες ως «μείζονες πολεμικές επιχειρήσεις» και όχι ως πόλεμο. Μάλιστα, οι δύο σύμμαχοι έδωσαν στις επιθέσεις —κατά τις οποίες σκοτώθηκαν στην Τεχεράνη ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, και άλλοι ανώτατοι αξιωματούχοι— την κωδική ονομασία «Επιχείρηση Επική Οργή» (Operation Epic Fury).

Η συνταγματική διαμάχη για τις πολεμικές εξουσίες

Στις αρχές Μαρτίου, οι Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές, μαζί με έναν Δημοκρατικό, απέρριψαν με ψήφους 53-47 ένα ψήφισμα περιορισμού των πολεμικών εξουσιών που προώθησαν οι Δημοκρατικοί.

Το ψήφισμα αποσκοπούσε στην παύση των αμερικανικών επιχειρήσεων στο Ιράν και, ουσιαστικά, στον τερματισμό του πολέμου. Οι υποστηρικτές του υποστήριξαν ότι ο Τραμπ υπερέβη τη συνταγματική του εξουσία. Βάσει του Άρθρου ΙΙ του αμερικανικού Συντάγματος, οι πρόεδροι επιτρέπεται να εξαπολύουν τέτοιες επιθέσεις μόνο σε περιπτώσεις αυτοάμυνας, ως απάντηση σε μια άμεση απειλή. Σε κάθε άλλη περίπτωση, το Κογκρέσο έχει την αποκλειστική εξουσία κήρυξης πολέμου.

Ο Τραμπ δικαιολόγησε τις επιθέσεις ισχυριζόμενος ότι, παρά τις συνομιλίες με το Ιράν, πίστευε πως η Τεχεράνη σχεδίαζε να χτυπήσει πρώτη. Ωστόσο, έκτοτε, ο διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Αντιτρομοκρατίας των ΗΠΑ παραιτήθηκε λόγω του πολέμου. Σε επιστολή παραίτησης που δημοσιεύτηκε στο “X”, ο Τζο Κεντ δήλωσε ότι δεν μπορεί «με καθαρή συνείδηση» να στηρίξει τον πόλεμο, προσθέτοντας: «Το Ιράν δεν αποτελούσε επικείμενη απειλή για το έθνος μας· είναι σαφές ότι ξεκινήσαμε αυτόν τον πόλεμο λόγω πιέσεων από το Ισραήλ και το ισχυρό αμερικανικό λόμπι του».

Τι ορίζει το Σύνταγμα των ΗΠΑ

Το Σύνταγμα, όπως αναφέρει το Al Jazeera, προβλέπει έναν διαμοιρασμό των πολεμικών εξουσιών μέσω ενός συστήματος «ελέγχων και ισορροπιών» (checks and balances). Ωστόσο, το Κογκρέσο έχει τον τελευταίο λόγο, ώστε οι αποφάσεις για πόλεμο να λαμβάνονται από τους εκπροσώπους του λαού και όχι από ένα μόνο άτομο.

Σύμφωνα με το Άρθρο Ι, οι βουλευτές έχουν την αποκλειστική εξουσία να:

• Κηρύσσουν επίσημα πόλεμο
• Εγκρίνουν τη χρηματοδότηση των πολεμικών επιχειρήσεων
• Συντηρούν και να χρηματοδοτούν τον Στρατό και το Ναυτικό.

Αντιθέτως, βάσει του Άρθρου ΙΙ, ο πρόεδρος είναι ο Αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων και αποφασίζει για τη διεξαγωγή του πολέμου. Μπορεί επίσης να διατάξει στρατιωτική απάντηση χωρίς έγκριση αν η χώρα δεχθεί ξαφνική επίθεση ή αν επίκειται άμεσο πλήγμα.

Η ιστορία των “προεδρικών παρακάμψεων” και το διεθνές δίκαιο

Οι Αμερικανοί πρόεδροι έχουν μακρά παράδοση παράκαμψης των συνταγματικών περιορισμών. Το 1973, το Κογκρέσο ψήφισε το “War Powers Resolution” μετά την αποκάλυψη ότι ο Ρίτσαρντ Νίξον είχε επεκτείνει τον πόλεμο στην Καμπότζη χωρίς άδεια. Ο νόμος αυτός υποχρεώνει τον πρόεδρο να ενημερώνει το Κογκρέσο εντός 48 ωρών και ορίζει ότι οι δυνάμεις δεν μπορούν να παραμείνουν στο πεδίο πάνω από 60 ημέρες χωρίς έγκριση.

Παράλληλα, τίθενται σοβαρά ζητήματα παραβίασης του διεθνούς δικαίου. Η Ουάσιγκτον και το Ισραήλ κατηγορούνται για πλήγματα σε πολιτικές υποδομές, όπως ο βομβαρδισμός ενός δημοτικού σχολείου θηλέων στην πόλη Μινάμπ, όπου σκοτώθηκαν πάνω από 160 άνθρωποι, οι περισσότεροι παιδιά.

Μπορούν οι Δημοκρατικοί να σταματήσουν τον Τραμπ;

Παρά την απόρριψη του πρόσφατου ψηφίσματος στη Γερουσία, οι επικριτές του πολέμου στρέφονται τώρα στον έλεγχο των κονδυλίων. Ο πόλεμος εκτιμάται ότι κοστίζει περίπου 1 δισεκατομμύριο δολάρια την ημέρα, ενώ οι τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι.

Ο Δημοκρατικός βουλευτής Ρο Κάνα υποστήριξε ότι το μπλοκάρισμα της χρηματοδότησης είναι ο μόνος τρόπος τερματισμού της σύγκρουσης.

Αν και οι Ρεπουμπλικανοί έχουν την πλειοψηφία, οι Δημοκρατικοί στη Γερουσία μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη διαδικασία των 60 ψήφων για να μπλοκάρουν πρόσθετα κονδύλια, μια στρατηγική που είχε αποδειχθεί αποτελεσματική στο παρελθόν, τόσο στον πόλεμο του Βιετνάμ όσο και στη Σομαλία το 1993.