Εκλογές στην Ουγγαρία: Ποιος είναι ο Πέτερ Μαγιάρ που προηγείται του Όρμπαν στις δημοσκοπήσεις

Ως παιδί που μεγάλωνε στη Βουδαπέστη, ο Πέτερ Μαγιάρ είχε μια αφίσα του Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος την εποχή εκείνη αποτελούσε μια ηγετική προσωπικότητα στο φιλοδημοκρατικό κίνημα της χώρας, κρεμασμένη πάνω από το κρεβάτι του.

Ο Όρμπαν ήταν μία από τις πολλές πολιτικές προσωπικότητες που κοσμούσαν την κρεβατοκάμαρά του, όπως είπε ο Μαγιάρ σε ένα podcast πέρυσι, υπαινισσόμενος τον ενθουσιασμό του για τις αλλαγές που σάρωναν τη χώρα μετά την κατάρρευση του κομμουνισμού.

Σήμερα, ο 45χρονος Μαγιάρ είναι η κινητήρια δύναμη πίσω από αυτό που θα μπορούσε να είναι μια ακόμη σημαντική πολιτική αλλαγή στην Ουγγαρία, εννοώντας την απομάκρυνση του Όρμπαν, του οποίου τα 16 χρόνια στην εξουσία έχουν μετατρέψει τη χώρα σε «θερμοκήπιο ανελευθερίας».

Λίγοι θα μπορούσαν να προβλέψουν την ραγδαία άνοδο του Μαγιάρ και του κόμματός του Tisza. «Έχει χτίσει ένα αντιπολιτευτικό κίνημα με εκπληκτική ταχύτητα», δήλωσε στον Guardian ο Gábor Győri του Policy Solutions, ενός ινστιτούτου πολιτικής έρευνας με έδρα τη Βουδαπέστη. «Ποτέ, από την ιστορία αυτής της μετα-μεταβατικής Ουγγαρίας, δεν έχουμε δει ένα κόμμα να ανεβαίνει τόσο γρήγορα».

Οι συζητήσεις με όσους γνωρίζουν τον Μαγιάρ συχνά εναλλάσσονται μεταξύ θαυμασμού και αντιπάθειας. Πολλοί επαινούν το τεράστιο κίνημα που έχει οικοδομήσει και την πειθαρχία που έχει επιδείξει καθώς διασχίζει τη χώρα, εκφωνώντας έως και έξι ομιλίες την ημέρα, ενώ παράλληλα τον περιγράφουν ως κάποιον με οξύθυμο χαρακτήρα και ένα ύφος που μπορεί να είναι τραχύ κατά καιρούς.

Άλλοι τον βλέπουν ως τον ιδανικό άνθρωπο για το μέγεθος της στιγμής. «Νομίζω ότι, όπως όλοι οι πολιτικοί, μπορεί να είναι ένας δύσκολος άνθρωπος», δήλωσε ο Ταμάς Τοπολάνσκι, σκηνοθέτης που ήταν μέλος μιας ομάδας που πέρασε τους τελευταίους 18 μήνες παρακολουθώντας τους Ούγγρους για μια ταινία σχετικά με την ευρύτερη αλλαγή που σαρώνει την ουγγρική κοινωνία.

Ο Τοπολάνσκι περιέγραψε την Ουγγαρία ως αυθεντική και παθιασμένη, αλλά που κατά καιρούς μπορούσε και να είναι ανυπόμονη. «Νομίζω ότι αυτό είναι κάτι που εμείς οι Ούγγροι βλέπουμε τώρα ότι ήταν απαραίτητο για να φτάσουμε σε αυτό το σημείο».

Με τον φακό του, ο Τοπολάνσκι ακολουθούσε τον Μαγιάρ καθώς άρχισε να εμφανίζεται σε χωριά και πόλεις σε όλη την Ουγγαρία, μειώνοντας σταθερά την απάθεια που χαρακτήριζε εδώ και καιρό την ουγγρική πολιτική. «Η ενέργεια σε αυτές τις συγκεντρώσεις ήταν κάτι που δεν έχω ξαναζήσει», είπε.

Στην άνοδο του Ούγγρου, έχει συμβάλει η βαθιά εμπλοκή του με το κόμμα Fidesz του Όρμπαν. Μεγάλο μέρος της ζωής του το πέρασε συναναστρεφόμενος τους στενούς κύκλους της ελίτ αυτής. Στους στενούς φίλους του περιλαμβάνεται ο Gergely Gulyás, αρχηγός του επιτελείου του Όρμπαν, και το 2006 ο Ούγγρος παντρεύτηκε την Judit Varga, πρώην υπουργό Δικαιοσύνης του Fidesz. Υπηρέτησε ως Ούγγρος διπλωμάτης στις Βρυξέλλες και κατείχε ανώτερες θέσεις σε κρατικούς φορείς.

Η Ουγγαρία βρέθηκε στο προσκήνιο το 2024, αφότου αποκαλύφθηκε ότι η κυβέρνηση Όρμπαν -η οποία επί χρόνια είχε χτίσει το όνομά της στην υπεράσπιση των χριστιανικών οικογενειών και την προστασία των παιδιών- είχε δώσει χάρη σε έναν άνδρα που καταδικάστηκε για βοήθεια στην κάλυψη ενός σκανδάλου σεξουαλικής κακοποίησης σε ένα ορφανοτροφείο. Η Βάργκα, η οποία τότε ήταν η πρώην σύζυγος του Μαγιάρ, παραιτήθηκε, μαζί με την πρόεδρο της Ουγγαρίας, Καταλίν Νόβακ.

Ο Μαγιάρ αντέδρασε στην είδηση ​​με μια ανάρτηση που σχολιάστηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κατηγορώντας τα στελέχη του Fidesz ότι χρησιμοποίησαν τις δύο γυναίκες σε αποδιοπομπαίους τράγους ή, όπως έγραψε: «κρύβονται πίσω από γυναικείες φούστες».

Συνέχισε να μιλάει, «ταρακουνώντας» την ουγγρική κοινωνία ως μια εξέχουσα προσωπικότητα από τα μέσα που τώρα αποκάλυπτε τη λειτουργία αυτού που περιέγραφε ως σάπιο σύστημα. Σύμφωνα με την αφήγηση του Μαγιάρ, το Fidesz ήταν ένα «πολιτικό προϊόν» που είχε προωθηθεί στους πολίτες, ενώ οι αξιωματούχοι επέκτειναν την εξουσία και τον πλούτο τους εις βάρος των απλών Ούγγρων.

Το μήνυμά του είχε έντονη απήχηση, καθώς πολλοί στη χώρα αντιμετώπιζαν το αυξανόμενο κόστος ζωής, τις εξαντλημένες δημόσιες υπηρεσίες και τους μισθούς που ήταν στάσιμοι για καιρό. Αφού περίπου 35.000 άνθρωποι συμμετείχαν σε μια διαμαρτυρία που διοργάνωσε η Ουγγαρία τον Μάρτιο του 2024, ξεκίνησε το κίνημά του.

Ενώ η ιδιότητά του ως πρώην μέλους του Fidesz είχε τραβήξει την προσοχή του κόσμου, αποδείχθηκε περίπλοκη για τη νέα του πολιτική ζωή. Στο ντοκιμαντέρ του Τοπολάνσκι, Άνεμος Άνοιξης, ρωτήθηκε ο Μαγιάρ: «Με ποιον είσαι φίλος τώρα;» Μετά από μια παύση, απάντησε: «Αυτή είναι μια καλή ερώτηση. Είναι δύσκολο να πει κανείς αν έχεις πραγματικούς φίλους σε μια τέτοια κατάσταση».

Ενώ πολλοί σε όλη τη χώρα έχουν συσπειρωθεί με ενθουσιασμό πίσω του και το κόμμα του Tisza, ένα τμήμα των δικών του ψηφοφόρων συνεχίζει να τον βλέπει με σκεπτικισμό.

«Ο Μαγιάρ δεν είναι άγιος, αλλά το Fidesz πρέπει να φύγει», είπε η 33χρονη Ανίτα, καθώς έβγαζε βόλτα τον σκύλο της σε ένα πάρκο στο Κέτσκεμετ, μια μικρή πόλη περίπου 50 μίλια νότια της Βουδαπέστης. Παραδέχτηκε αμέσως ότι η ψήφος της στο Tisza ήταν ένα στοίχημα, ένα στοίχημα που γεννήθηκε από την απεγνωσμένη ελπίδα ότι o Μαγiάρ θα αποδεικνυόταν θεμελιωδώς διαφορετικός από τα άλλα μέλη του Fidesz.

Αλλά δεν έβλεπε άλλη επιλογή, είπε, δεδομένης της ανεξέλεγκτης διαφθοράς που είχε ως αποτέλεσμα η χώρα να γίνει η πιο διεφθαρμένη στην ΕΕ, αποσπώντας κεφάλαια για δημόσιες υπηρεσίες και αφήνοντας τους απλούς Ούγγρους, όπως η ίδια, να αγωνίζονται να τα βγάλουν πέρα. «Οτιδήποτε είναι καλύτερο από αυτόν τον ήσυχο θάνατο», είπε.

Ο Τοπολάνσκι θεωρεί το ασυνήθιστο υπόβαθρο του Μαγιάρ ως πλεονέκτημα, καθώς τον καθιστά προσιτό σε μια χώρα όπου η βαθιά επιρροή της κυβέρνησης στην τοπική πολιτική, τον πολιτισμό και τα πανεπιστήμια έχει κάνει πολλούς να φοβούνται να μιλήσουν. «Είναι ένας άνθρωπος που κρύβεται μέσα του και εγκατέλειψε τα πάντα – όλα τα οφέλη – του να συμφωνεί με το Fidesz», είπε ο σκηνοθέτης.

Παρά τα δύο και πλέον χρόνια προεκλογικής εκστρατείας και ένα προεκλογικό μανιφέστο 240 σελίδων, οι λεπτομέρειες για το τι ακριβώς θα κάνει ο Μαγιάρ αν κερδίσει την εξουσία παραμένουν ασαφείς. Πολλά από αυτά είναι σκόπιμα: έχει διεξάγει μια σφιχτή προεκλογική εκστρατεία, παραμένοντας πιστός στο μήνυμα, καθώς έχει προσπαθήσει να αποφύγει να δώσει τροφή στο εκτιμώμενο 80% των μέσων ενημέρωσης της Ουγγαρίας που ελέγχονται από τους πιστούς του Fidesz.

«Είναι πολύ επικίνδυνος», είπε ο Γκιόρι. «Δεν γνωρίζουμε πολλά γι’ αυτόν».

Με εξαίρεση τη μετανάστευση, όπου έχει ορκιστεί να ακολουθήσει πιο σκληρή γραμμή από τον Όρμπαν καταργώντας το πρόγραμμα φιλοξενούμενων εργαζομένων της χώρας, η Ουγγαρία έχει δεσμευτεί να καταργήσει πολλά από τα πιο προβληματικά μέρη του προγράμματος του Όρμπαν.

Έχει δεσμευτεί να αποκαταστήσει τους δημοκρατικούς ελέγχους και ισορροπίες, να αποκαταστήσει τις σχέσεις με την ΕΕ για να ξεκλειδώσει τα παγωμένα κονδύλια της ΕΕ και να καταπολεμήσει τη διαφθορά. Έχει υποσχεθεί να τερματίσει την εξάρτηση από τη ρωσική ενέργεια έως το 2035, ενώ παράλληλα επιδιώκει «πραγματιστικές σχέσεις» με τη Μόσχα.

Όσον αφορά την Ουκρανία, η Ουγγαρία θα συνέχιζε την αντίθεση του Όρμπαν στην αποστολή όπλων στη χώρα και στην γρήγορη ένταξη του Κιέβου στην ΕΕ. Ακόμα κι έτσι, δεν θα χρειαστούν πολλά για να επαναρυθμιστεί η σχέση της Ουγγαρίας με το μπλοκ, δήλωσε ο Γκιόρι. «Νομίζω ότι αυτό που υποτιμούν οι άνθρωποι είναι ότι αν η Ουγγαρία σταματήσει να ασκεί βέτο σε ζωτικής σημασίας δράσεις της ΕΕ στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, αυτό θα είναι μια σημαντική πρόοδος», είπε. «Δεν χρειάζεται να βγει ο Πέτερ Μαγιάρ και να πει: “Είμαστε ενθουσιασμένοι που βοηθάμε την Ουκρανία ή οτιδήποτε κάνει η ΕΕ”».

Όσον αφορά άλλα βασικά ζητήματα, όπως οι προσπάθειες του Όρμπαν και της κυβέρνησής του να απαγορεύσουν τις εκδηλώσεις Pride, ο Μαγιάρ έχει αποστασιοποιηθεί. «Άρα, σχετικά με το φύλο και τις σεξουαλικές μειονότητες, απλώς δεν ασχολείται», είπε ο Γκιόρι. «Όλοι υποθέτουν ότι θα είναι πολύ πιο φιλικός σε αυτά τα ζητήματα από ό,τι ήταν η κυβέρνηση Fidesz, και πιθανότατα είναι αλήθεια, αλλά απλώς δεν μιλάει γι’ αυτά. Επομένως, αυτό είναι εικασία».

Πάνω από την προεκλογική εκστρατεία αιωρείται το ερώτημα τι θα μπορούσε ρεαλιστικά να κάνει μια κυβέρνηση με επικεφαλής το Tisza, σε περίπτωση που κερδίσει τις εκλογές. Κατά τη διάρκεια των 16 ετών που το Fidesz βρίσκεται στην εξουσία, το κόμμα κατέκλυσε το ουγγρικό κράτος, τα μέσα ενημέρωσης και τη δικαστική εξουσία με πιστούς οπαδούς. Το πώς θα αντιδρούσαν σε μια πιθανή αλλαγή στην κυβέρνηση παραμένει αβέβαιο.

Και έπειτα υπάρχει η πλειοψηφία των δύο τρίτων που απαιτείται για την τροποποίηση του συντάγματος και βασικών νόμων, πράγμα που σημαίνει ότι η ικανότητα του Tisza να αλλάξει την Ουγγαρία θα μπορούσε να περιοριστεί εάν το κόμμα κερδίσει αλλά δεν εξασφαλίσει την απαραίτητη πλειοψηφία.

Παρά ταύτα, οι Ούγγροι είχαν συσπειρωθεί γύρω από τον Μαγιάρ σε τεράστιους αριθμούς, δήλωσε ο Άκος Χατζάζι, ανεξάρτητος βουλευτής της Ουγγαρίας και μακροχρόνιος επικριτής του Όρμπαν. Για πολλούς στη χώρα, ο Μαγιάρ -με όλα τα ελαττώματά του- ήταν πλέον η καλύτερη ελπίδα για την αποδόμηση των βαθιών αλλαγών που επέφερε ο Όρμπαν και το κόμμα του.

«Όσον αφορά τον Πέτερ Μαγιάρ, υπάρχουν τόσο ερωτηματικά όσο και θαυμαστικά», είπε. «Αλλά η ουγγρική κοινωνία το έχει αποδεχτεί αυτό».