Εκστρατεία φόβου, πολεμικά βίντεο AI: Τα “όπλα” του Όρμπαν για την επανεκλογή του

Αντιμέτωπος με δύσκολες πιθανότητες ενόψει των επερχόμενων εκλογών βρίσκεται ο φιλορώσος πρωθυπουργός της Ουγγαρίας και σύμμαχος του Τραμπ, Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος προσπαθεί να πείσει τους ψηφοφόρους ότι η μεγαλύτερη απειλή για τη χώρα δεν είναι η οικονομική στασιμότητα – που αποτελεί το βασικό θέμα του βασικού αντιπάλου του – αλλά η γειτονική Ουκρανία.

Ο Βίκτορ Όρμπαν διεξάγει μια επιθετική εκστρατεία στα μέσα ενημέρωσης, γεμάτη παραπληροφόρηση, με κεντρικό μήνυμα ότι οι Ούγγροι δεν θα πρέπει να ευθυγραμμιστούν με την υπόλοιπη Ευρώπη στη στήριξη της Ουκρανίας απέναντι στη ρωσική εισβολή, όπως αναφέρει το Associated Press. Αυτή η πορεία, υποστηρίζει, ενέχει τον κίνδυνο να χρεοκοπήσει η χώρα και να σκοτωθεί η νεολαία της στα μέτωπα του πολέμου.

Διαφημιστικές πινακίδες που έχουν τοποθετηθεί σε όλη τη χώρα δείχνουν εικόνες που έχουν δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη και απεικονίζουν τον Ουκρανό πρόεδρο, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, πλαισιωμένο από Ευρωπαίους αξιωματούχους, να απλώνει το χέρι του σαν να ζητά χρήματα. Πρόκειται για μια όχι και τόσο διακριτική αναφορά στις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να βοηθήσει οικονομικά την Ουκρανία και να ενισχύσει την άμυνά της, καθώς ο πόλεμος εισέρχεται στο πέμπτο έτος του.

«Το μήνυμά μας προς τις Βρυξέλλες: Δεν θα πληρώσουμε!», αναγράφουν οι δημόσια χρηματοδοτούμενες διαφημιστικές πινακίδες.

Αν υπήρχε οποιαδήποτε αμφιβολία, κατέστη σαφές τη Δευτέρα (23/2) γιατί το αποτέλεσμα των επερχόμενων εκλογών στην Ουγγαρία θα έχει αντίκτυπο πέρα από τα σύνορά της. Η Ουγγαρία μπλόκαρε ένα νέο πακέτο κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας, σε απάντηση στις διακοπές των ρωσικών προμηθειών πετρελαίου που διέρχονται μέσω της Ουκρανίας, και δεσμεύτηκε να ασκήσει βέτο σε οποιεσδήποτε περαιτέρω φιλοουκρανικές πολιτικές μέχρι να αποκατασταθούν οι ροές πετρελαίου.

Ο Όρμπαν θεωρείται ευρέως ο ισχυρότερος σύμμαχος του Κρεμλίνου στην ΕΕ. Ενώ σχεδόν όλα τα άλλα 26 κράτη-μέλη του μπλοκ έχουν αποστασιοποιηθεί από τη Ρωσία μετά την έναρξη του πολέμου στις 24 Φεβρουαρίου 2022, η Ουγγαρία έχει εμβαθύνει τη συνεργασία της.

Ο Ούγγρος πρωθυπουργός έχει παρουσιάσει τη σχέση του με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν ως πραγματιστική, υποστηρίζοντας ότι συνδέεται με την πρόσβαση της Ουγγαρίας σε αξιόπιστες προμήθειες ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ωστόσο, οι αντι-ΛΟΑΤΚΙ+ πολιτικές του Όρμπαν, οι περιορισμοί στα μέσα ενημέρωσης και στις μη κυβερνητικές οργανώσεις, καθώς και ο χαρακτηρισμός των επικριτών του ως «ξένων πρακτόρων», έχουν οδηγήσει σε κατηγορίες ότι ακολουθεί το αυταρχικό εγχειρίδιο του Πούτιν.

Μια εκστρατεία με επίκεντρο τον φόβο

Ο Όρμπαν, ο οποίος επέστρεψε στην εξουσία το 2010, αντιμετωπίζει τη σοβαρότερη πρόκληση στην κυριαρχία του ενόψει των εκλογών που έχουν οριστεί για τις 12 Απριλίου. Ο μακροβιότερος ηγέτης της ΕΕ και το δεξιό κόμμα του, Fidesz, υπολείπονται στις περισσότερες ανεξάρτητες δημοσκοπήσεις έναντι ενός ανερχόμενου κεντροδεξιού αντιπάλου, του Πέτερ Μαγιάρ.

Ο 44χρονος δικηγόρος και πρώην στέλεχος του Fidesz, που αποχώρησε από το κόμμα το 2024, έχει επικεντρώσει την εκστρατεία του στην ανάσχεση του αυξανόμενου κόστους ζωής, στη βελτίωση των κοινωνικών υπηρεσιών και στον περιορισμό της διαφθοράς. Υπόσχεται επίσης να αποκαταστήσει τον δυτικό προσανατολισμό της Ουγγαρίας και να ενισχύσει τους δημοκρατικούς θεσμούς που έχουν αποδυναμωθεί κατά τη διάρκεια των 16 ετών διακυβέρνησης του Όρμπαν.

Η άνοδός του ενισχύθηκε από πολιτικά σκάνδαλα που έπληξαν την αξιοπιστία του κόμματος του Όρμπαν· η απονομή προεδρικής χάρης σε συνεργό σε υπόθεση σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκου προκάλεσε δημόσια κατακραυγή, οδηγώντας τον πρόεδρο και τον υπουργό Δικαιοσύνης σε παραίτηση.

Χάνοντας έδαφος έναντι του Μαγιάρ και του κόμματος Tisza, ο Όρμπαν και το Fidesz επιχείρησαν να αλλάξουν την ατζέντα. Έχουν καλύψει τη χώρα με διαφημιστικές πινακίδες χρηματοδοτούμενες από τους φορολογούμενους, καθώς και με διαφημίσεις σε ραδιόφωνο, τηλεόραση και μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Μια επιστολή-αναφορά που ταχυδρομήθηκε σε κάθε Ούγγρο πολίτη με δικαίωμα ψήφου υποστήριζε ότι τα σχέδια της ΕΕ για οικονομική βοήθεια προς την Ουκρανία θα οδηγούσαν σε οικονομική καταστροφή.

Άλλες διαφημίσεις, που χρηματοδοτούνται από μια αδιαφανή φιλοκυβερνητική οργάνωση με δεσμούς με το Fidesz, παρουσιάζουν τον Μαγιάρ ως μαριονέτα του Ζελένσκι και της ΕΕ, ο οποίος θα ξεπουλούσε τη χώρα σε ξένα συμφέροντα και θα παρέσυρε την Ουγγαρία στον πόλεμο.

Τα δημόσια μέσα ενημέρωσης της Ουγγαρίας, καθώς και πολλά ιδιωτικά μέσα που πρόσκεινται στην κυβέρνηση Όρμπαν, αναπαράγουν πιστά αυτούς τους ισχυρισμούς. Υποστηρίζουν ότι η Ουκρανία επιδιώκει να παρατείνει την αιματηρή σύγκρουση που έχει στοιχίσει τη ζωή σε δεκάδες χιλιάδες πολίτες της – και ότι συνωμοτεί με την ΕΕ για να το πετύχει.

Παραπληροφόρηση με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης

Ο Όρμπαν έχει ισχυριστεί πρόσφατα ότι η ΕΕ – και όχι η Ρωσία – αποτελεί τη μεγαλύτερη απειλή για την Ουγγαρία. Υποστηρίζει ότι η αύξηση των αμυντικών δαπανών σε ολόκληρη την Ευρώπη – ως αποτέλεσμα του πολέμου της Ρωσίας και της πίεσης από τις ΗΠΑ για ενίσχυση των συνεισφορών στο ΝΑΤΟ – αποτελεί ένδειξη ότι η ΕΕ προετοιμάζεται για σύγκρουση με τη Μόσχα και σχεδιάζει να επιστρατεύσει υποχρεωτικά Ούγγρους για να πολεμήσουν.

Σε ένα βίντεο που δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη και δημοσίευσε το Fidesz στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την περασμένη εβδομάδα, ένα μικρό κορίτσι ρωτά τη θλιμμένη μητέρα του στα ουγγρικά: «Μαμά, πότε θα γυρίσει ο μπαμπάς στο σπίτι;»

Στο επόμενο πλάνο, ο φανταστικός πατέρας — δεμένος, με δεμένα τα μάτια και γονατισμένος σε ένα λασπωμένο πεδίο μάχης — προσεγγίζεται από έναν στρατιώτη και τον πυροβολεί στο κεφάλι. «Δεν θα επιτρέψουμε σε άλλους να αποφασίζουν για τις τύχες των οικογενειών μας», λέει ένας αφηγητής. «Ας μην πάρουμε ρίσκο. Το Fidesz είναι η ασφαλής επιλογή».

Αν και ορισμένες χώρες της ΕΕ έχουν προτείνει την αποστολή στρατευμάτων στην Ουκρανία για την επιτήρηση μιας μελλοντικής εκεχειρίας, αυτά δεν προορίζονται να εμπλακούν σε μάχη και η συμμετοχή θα είναι εθελοντική, δήλωσε ο Άντρας Ρατς, ειδικός για τη Ρωσία στο Γερμανικό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων.

Ο Ρατς σημειώνει ότι, παρά τη λανθασμένη βάση πολλών από τους ισχυρισμούς του Όρμπαν, το Fidesz έχει κερδίσει δύο προηγούμενες εκλογές καλλιεργώντας φόβους ότι ο πολιτικός του αντίπαλος θα παρέσυρε τη χώρα στον πόλεμο.

«Προσπαθούν να το εκμεταλλευτούν στο έπακρο. Δεν έχουν τίποτα άλλο», είπε ο Ρατς. «Οι λαϊκιστές συχνά επιχειρούν να ορίσουν έναν εχθρό, συχνά φανταστικό, και στη συνέχεια να προσφέρουν προστασία στην κοινωνία από αυτόν τον εχθρό. Η Ουκρανία υπήρξε ιδανική από αυτή την άποψη».

Κλιμακούμενες εντάσεις

Εδώ και χρόνια, ο Όρμπαν επιδιώκει να παρεμποδίσει τις προσπάθειες της ΕΕ να παράσχει οικονομική και στρατιωτική στήριξη στην Ουκρανία, ενώ έχει αντιταχθεί σθεναρά στις κυρώσεις που στοχεύουν το ρωσικό πετρέλαιο και Ρώσους αξιωματούχους.

Οι εντάσεις με την Ουκρανία αυξήθηκαν πρόσφατα, αφού διακόπηκαν οι ρωσικές αποστολές πετρελαίου προς την Ουγγαρία· η Ουκρανία απέδωσε τη διακοπή σε ρωσική επίθεση με drone στα τέλη Ιανουαρίου που προκάλεσε ζημιές σε αγωγό. Ο Όρμπαν χαρακτήρισε το γεγονός εκβιασμό.

Την περασμένη εβδομάδα, η κυβέρνησή του αντέδρασε διακόπτοντας τις αποστολές ντίζελ προς την Ουκρανία και απειλώντας να ασκήσει βέτο σε δάνειο 90 δισ. ευρώ της ΕΕ που προορίζεται για το Κίεβο. Τη Δευτέρα, μπλόκαρε τον 20ό γύρο κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας.

Η αντιουκρανική εκστρατεία έχει βρει απήχηση σε πολλούς Ούγγρους που παραμένουν πιστοί στο Fidesz. Παρά το προβάδισμα του Tisza στις δημοσκοπήσεις, η νίκη του κάθε άλλο παρά διασφαλισμένη είναι.

Ωστόσο, πολλοί Ούγγροι αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό το αντιουκρανικό αφήγημα του Όρμπαν. Την Κυριακή, εκατοντάδες Ούγγροι και Ουκρανοί, πολλοί εκ των οποίων πρόσφυγες, συγκεντρώθηκαν στο κέντρο της Βουδαπέστης για να τιμήσουν την τετραετή επέτειο της ρωσικής εισβολής. Πορευόμενοι προς διαδήλωση έξω από τη ρωσική πρεσβεία, οι συμμετέχοντες κρατούσαν ουκρανικές και ουγγρικές σημαίες και φώναζαν: «Σταματήστε τον Πούτιν, σταματήστε τον πόλεμο!»

Ο φιλελεύθερος δήμαρχος της Βουδαπέστης, Γκέργκελι Καράτσονι, δήλωσε στο Associated Press ότι το μήνυμα και οι πολιτικές του Όρμπαν αποτελούν «προδοσία όχι μόνο της Ουκρανίας, αλλά και του εθνικού συμφέροντος της Ουγγαρίας».

«Ελπίζω ότι αυτό θα καταγραφεί στην ιστορία ως μια αποτυχημένη πολιτική, αλλά ότι η ιστορία θα θυμάται επίσης πως υπήρξαν κάποιοι που υπερασπίστηκαν το σωστό», είπε.

Μεταξύ των διαδηλωτών ήταν η Έστερ Ζιβάτοφσκα, 19χρονη φοιτήτρια κτηνιατρικής που ήρθε από το ουκρανικό λιμάνι της Οδησσού για να σπουδάσει στη Βουδαπέστη. Όπως είπε, οι πινακίδες που απεικονίζουν τον πρόεδρο της χώρας της είναι γελοίες.

«Το βασικό μήνυμα αυτών των πινακίδων είναι ότι η Ουκρανία θα κλέψει τα ουγγρικά χρήματα», ανέφερε. «Αλλά σοβαρά τώρα, χρησιμοποιείτε αυτές τις εικόνες τεχνητής νοημοσύνης από τον ουγγρικό προϋπολογισμό για ποιο λόγο; Για να κερδίσετε τις εκλογές».