Ευρωκοινοβούλιο: Η μάχη για την προεδρία και όσα μπορεί να αλλάξουν με τον ανασχηματισμό

Μια μάχη για τα ανώτατα αξιώματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου βρίσκεται σε εξέλιξη.

Περισσότερο από έναν χρόνο πριν από τον προγραμματισμένο ανασχηματισμό στα μέσα της θητείας, που θα οδηγήσει σε ανακατανομή των ηγετικών θέσεων στις αρχές του 2027, οι διεργασίες και οι παρασκηνιακές κινήσεις έχουν ήδη ξεκινήσει.

Ομάδες ευρωβουλευτών εντάσσουν στις ατζέντες τους τις διαπραγματεύσεις για κορυφαίες θέσεις, ενόψει σημαντικών αξιωμάτων -από την προεδρία μέχρι την ηγεσία επιτροπών και καίριους ρόλους στις πολιτικές ομάδες- που θα τεθούν προς διεκδίκηση. Αυτή τη φορά, οι δύο μεγαλύτερες πολιτικές ομάδες του Κοινοβουλίου βρίσκονται σε τροχιά σύγκρουσης για το ποια θα καταλάβει το πολυπόθητο αξίωμα του προέδρου. Παράλληλα, το λεγόμενο «τείχος προστασίας» απέναντι στην άκρα δεξιά δοκιμάζεται ξανά στη μάχη για ισχυρές θέσεις, ενώ ετοιμάζεται και μια νέα φιλορωσική ομάδα.

Ακολουθούν πέντε σημεία έντασης που αξίζει να παρακολουθήσει κανείς:

Η μάχη για την προεδρία του Κοινοβουλίου

Δεν είναι μυστικό ότι η νυν πρόεδρος του Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, θα επιθυμούσε μια τρίτη θητεία (κάτι που θα την καθιστούσε τη μακροβιότερη πρόεδρο του σώματος) — ούτε η ίδια ούτε ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, Μάνφρεντ Βέμπερ, το διαψεύδουν. Οι πρόεδροι του Κοινοβουλίου εκλέγονται για θητεία δυόμισι ετών, η οποία μπορεί να ανανεωθεί. Κάθε κοινοβουλευτική περίοδος διαρκεί πέντε χρόνια.

Η Μέτσολα άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο τρίτης θητείας τον περασμένο Ιούνιο, αφού απέκλεισε την επιστροφή της στη Μάλτα για να αναλάβει την ηγεσία του εθνικού της κόμματος. Όταν ρωτήθηκε από το Politico τον Οκτώβριο αν σκοπεύει να είναι ξανά υποψήφια, απάντησε: «Απέχουμε ακόμη 15 μήνες από τα μέσα της θητείας και εγώ είμαι εδώ για να φέρνω εις πέρας καθημερινά το έργο για το οποίο εκλέχθηκα».

Αρκετοί ευρωβουλευτές και αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η Μέτσολα εργάζεται για να εξασφαλίσει νέα θητεία. «Βρίσκεται σε πλήρη προεκλογική εκστρατεία, κάνοντας χάρες σε ευρωβουλευτές και αξιωματούχους», δήλωσε ευρωβουλευτής των φιλελευθέρων του Renew, ζητώντας ανωνυμία.

Η προσπάθεια αυτή φέρνει τη Μέτσολα και το ΕΛΚ σε σύγκρουση με τους Σοσιαλιστές και Δημοκράτες (S&D), τη δεύτερη μεγαλύτερη ομάδα του Κοινοβουλίου, που υποστηρίζει ότι δικαιούται την προεδρία στο πλαίσιο συμφωνίας κατανομής εξουσίας που υπεγράφη στην αρχή της θητείας. Ωστόσο, το ΕΛΚ παραμένει ασαφές ως προς το αν δεσμεύτηκε σε μια τέτοια συμφωνία.

Οι S&D δεν έχουν ακόμη προτείνει υποψήφιο για να αντικαταστήσει τη Metsola — γεγονός που δεν περνά απαρατήρητο από συμμάχους τους. Ένας ευρωβουλευτής των Πρασίνων, όταν ρωτήθηκε αν θα τους στήριζε, απάντησε: «Θα το σκεφτώ όταν έχουν υποψήφιο, δεν μπορώ να στηρίξω μια αόριστη διεκδίκηση».

Η εσωτερική αντιπαράθεση μεταξύ ΕΛΚ και S&D άνοιξε τον δρόμο στο Renew Europe, τον τρίτο εταίρο της κεντρώας συμμαχίας, να εξετάσει την πρόταση συμβιβαστικού υποψηφίου, σύμφωνα με δύο ευρωβουλευτές των φιλελευθέρων.

Θα εξασφαλίσει η άκρα δεξιά ηγετικές θέσεις;

Ο ανασχηματισμός θα δοκιμάσει ξανά το λεγόμενο «cordon sanitaire», την άτυπη συμφωνία των κεντρώων δυνάμεων να κρατούν την άκρα δεξιά εκτός κέντρων λήψης αποφάσεων.

Στην πράξη, ο κανόνας αυτός δεν εφαρμόζεται πλέον πλήρως στη νομοθετική διαδικασία — το ΕΛΚ έχει τον τελευταίο χρόνο ψηφίσει μαζί με την άκρα δεξιά σε ζητήματα όπως η μετανάστευση και η απορρύθμιση.

Ωστόσο, ο Βέμπερ είχε δηλώσει πέρυσι στο Politico ότι αποτελεί «κόκκινη γραμμή» για τον ίδιο και την πολιτική του οικογένεια «να δοθεί οποιοσδήποτε ρόλος σε ακροδεξιούς πολιτικούς σε αυτό το Σώμα, ώστε να εκπροσωπούν το θεσμό ή να κατέχουν διοικητική εξουσία».

Φιλελεύθερες και κεντροαριστερές ομάδες δηλώνουν ότι δεν εμπιστεύονται τον Βέμπερ, λόγω της συνεργασίας ΕΛΚ–άκρας δεξιάς, και υποψιάζονται ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τις αντιπροεδρίες και τις προεδρίες επιτροπών ως διαπραγματευτικά χαρτιά για να εξασφαλίσει στήριξη σε νέα θητεία της Μέτσολα.

Στους κόλπους του ΕΛΚ αυξάνονται επίσης τα ερωτήματα για το κατά πόσο είναι εφικτό να αποκλείονται ακροδεξιές ομάδες από την εξουσία στις Βρυξέλλες, όταν συμμετέχουν σε κυβερνήσεις σε εθνικό επίπεδο.

«Τι υποτίθεται ότι πρέπει να κάνουμε αν ο Ζορντάν Μπαρντελά γίνει πρόεδρος της Γαλλίας;» διερωτήθηκε ευρωβουλευτής του ΕΛΚ, σημειώνοντας ότι μια χώρα όπως η Γαλλία δεν μπορεί να παραγκωνιστεί από κορυφαίες θέσεις στις Βρυξέλλες.

Μετά τα σημαντικά κέρδη στις ευρωεκλογές του 2024, οι ομάδες Πατριώτες και Ευρώπη των Κυρίαρχων Εθνών (ΕΚΕ-ESN) της άκρας δεξιάς δεν έλαβαν καμία αντιπροεδρία ή προεδρία/αντιπροεδρία επιτροπής.

Αν και οι αποφάσεις ελήφθησαν με δημοκρατικές ψηφοφορίες, οι Πατριώτες- τρίτη μεγαλύτερη ομάδα του Κοινοβουλίου- προσέφυγαν στο Δικαστήριο της ΕΕ, υποστηρίζοντας ότι η απόφαση είναι διακριτική και παραβιάζει τον εσωτερικό κανονισμό, που προβλέπει ότι οι ηγετικές θέσεις πρέπει να αντικατοπτρίζουν τη σύνθεση του Σώματος.

Αν το δικαστήριο αποφανθεί υπέρ τους (χωρίς να έχει οριστεί ημερομηνία), οι Πατριώτες θα μπορούσαν να σημειώσουν σημαντικά κέρδη.

Σχέδια ανατροπής ηγεσιών πολιτικών ομάδων

Όταν οι θέσεις είναι αβέβαιες και διαφαίνεται ευκαιρία, δεν αργούν να εμφανιστούν σενάρια «πραξικοπημάτων» — με τις αριστερές και φιλελεύθερες ομάδες να φαίνονται πιο ευάλωτες.

Στους Πράσινους, οι σημερινοί συμπρόεδροι, Terry Reintke και Bas Eickhout, ανήκουν στην πιο πραγματιστική πτέρυγα, πρόθυμη για συμβιβασμούς. Ωστόσο, η πιο ιδεαλιστική πτέρυγα δυσανασχετεί, θεωρώντας ότι η αντιπολιτευτική στάση είναι υπερβολικά ήπια, γεγονός που προοιωνίζεται εσωτερική σύγκρουση.

Ανάλογος διχασμός υπάρχει και στο Renew Europe, μεταξύ μιας πιο αριστερής, «πράσινης» πτέρυγας και μιας πιο οικονομικά φιλελεύθερης δεξιάς τάσης. Αμφότερες υποψιάζονται ότι η άλλη σχεδιάζει να αμφισβητήσει την επικεφαλής, Valérie Hayer, της οποίας η θέση αποδυναμώνεται από τη φθίνουσα δημοτικότητα του Γάλλου προέδρου Emmanuel Macron.

Στην ομάδα The Left, υπήρχε συμφωνία ότι Έλληνας ευρωβουλευτής θα διαδεχόταν τον Γερμανό Martin Schirdewan στη συμπροεδρία. Ωστόσο, η ελληνική αντιπροσωπεία έχει χάσει τα μισά από τα τέσσερα μέλη της τον τελευταίο χρόνο, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες διεκδικήσεις.

Μετακινήσεις ευρωβουλευτών

Ο Lukas Sieper, από το Γερμανικό Κόμμα της Προόδου, ανακοίνωσε ότι θα ενταχθεί στο Renew Europe, εγκαταλείποντας τους μη εγγεγραμμένους.

Η Elisabetta Gualmini, Ιταλίδα ευρωβουλευτής του κεντροαριστερού Δημοκρατικού Κόμματος, ανακοίνωσε ότι αποχωρεί από τους S&D και εντάσσεται στο Renew.

Το Renew είναι σήμερα η πέμπτη μεγαλύτερη ομάδα και στοχεύει στην τέταρτη θέση, που κατέχει το ECR, απέχοντας πλέον μόλις δύο έδρες.

Όλες οι ομάδες επιδιώκουν την αύξηση των ευρωβουλευτών τους, καθώς αυτό συνεπάγεται περισσότερη χρηματοδότηση, περισσότερο χρόνο ομιλίας και προτεραιότητα στις παρεμβάσεις.

Μια νέα πολιτική ομάδα κοντά στη Ρωσία

Ο Κύπριος YouTuber που έγινε πολιτικός, Φειδίας Παναγιώτου, μαζί με ευρωβουλευτές του σλοβακικού κόμματος Smer, σχεδιάζουν τη δημιουργία νέας ομάδας, όπως μετέδωσε το Politico.

Οι ευρωβουλευτές αυτοί, μαζί με μέλη της γερμανικής Συμμαχίας Sahra Wagenknecht, επισκέφθηκαν τη Μόσχα για τους εορτασμούς της Ημέρας της Νίκης του Ρώσου προέδρου Βλάντιμιρ Πούτιν.

Παρότι δεν διαθέτουν ακόμη τους 23 ευρωβουλευτές από επτά διαφορετικές χώρες που απαιτούνται για τη σύσταση ομάδας, ο ανασχηματισμός στα μέσα της θητείας ενδέχεται να το καταστήσει εφικτό.

Κεντρικό σύνθημα της νέας ομάδας θα είναι «ειρήνη και κοινωνική δικαιοσύνη» και, σύμφωνα με πηγή με γνώση των διαβουλεύσεων, βρίσκονται «πολύ κοντά» στον απαιτούμενο αριθμό, επιδιώκοντας ωστόσο μια σταθερή και όχι οριακή πλειοψηφία.