Φόβοι για παγκόσμιο ενεργειακό σοκ μετά την κατάρρευση των συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν

Η αποτυχία των ΗΠΑ και του Ιράν να καταλήξουν σε συμφωνία ειρήνης μετά από μαραθώνιες διαπραγματεύσεις έχει θέσει τις αγορές σε επιφυλακή για περαιτέρω αυξήσεις στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Όπως γράφει ο Guardian, με μεγάλο αριθμό πετρελαιοφόρων να παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικός Κόλπος, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, απέδωσε την κατάρρευση των συνομιλιών στην άρνηση της Τεχεράνης να εγκαταλείψει το πυρηνικό της πρόγραμμα, ενώ ιρανικές πηγές απάντησαν κάνοντας λόγο για «υπερβολικές» απαιτήσεις από την Ουάσιγκτον.

Ο Βανς, που αναχώρησε από το Ισλαμαμπάντ το πρωί της Κυριακής μετά από 21 ώρες συνομιλιών με Ιρανούς αξιωματούχους στην πρωτεύουσα του Πακιστάν, δήλωσε ότι η ομάδα του ήταν σαφής ως προς τις «κόκκινες γραμμές» της, καθώς οι ελπίδες για γρήγορο τέλος στον πόλεμο που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με αμερικανοϊσραηλινές αεροπορικές επιδρομές στην Τεχεράνη εξασθενούν.

Ανησυχούν οι κυβερνήσεις

Οι κυβερνήσεις έχουν αρχίσει να ανησυχούν για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του αυξανόμενου πληθωρισμού, μετά την άνοδο των τιμών ενέργειας. Οι κεντρικές τράπεζες έχουν υποδείξει ότι οι προηγούμενες προσδοκίες για μείωση των επιτοκίων θα πρέπει να επανεξεταστούν. Η Ιρλανδία έχει βιώσει κοινωνικές αναταραχές, καθώς διαδηλωτές βγήκαν στους δρόμους του Δουβλίνο την περασμένη εβδομάδα και το Σαββατοκύριακο διαμαρτυρόμενοι για την αύξηση του κόστους ζωής.

Ο Mohamed El-Erian, σύμβουλος της Allianz και πρώην πρόεδρος του Queens’ College, University of Cambridge, δήλωσε ότι η αβεβαιότητα θα συνεχίσει να κυριαρχεί στις εκτιμήσεις για τις οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου.

«Παρότι και οι δύο πλευρές τόνισαν ότι μια γρήγορη συμφωνία ήταν δύσκολη λόγω της πολυπλοκότητας των ζητημάτων, καμία δεν έδειξε πρόθυμα το επόμενο βήμα – κάτι στο οποίο θα επικεντρωθεί όλος ο κόσμος, ειδικά καθώς οι επιθέσεις του Ισραήλ στον Λίβανο συνεχίστηκαν το Σαββατοκύριακο», είπε.

Ο Ελ-Εριάν πρόσθεσε: «Ελλείψει ταχείας επανέναρξης των διαπραγματεύσεων, η άμεση αντίδραση των χρηματοπιστωτικών αγορών με το άνοιγμα της εβδομάδας θα είναι η άνοδος των τιμών του πετρελαίου και του κόστους δανεισμού.

Το μέγεθος της πτώσης στο χρηματιστήριο, όπου οι επενδυτές ήταν πιο αισιόδοξοι σε σχέση με άλλες κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων, θα εξαρτηθεί από το αν θα δουν μια ρεαλιστική προοπτική συνέχισης της διπλωματίας.

Για το Ηνωμένο Βασίλειο, όλα αυτά σημαίνουν ένα ακόμη πλήγμα στο κόστος ζωής και λιγότερη ευελιξία για δημοσιονομικές και νομισματικές παρεμβάσεις».

Κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, το Ισραήλ συνέχισε να πλήττει τον νότιο Λίβανο, εν μέσω καταδίκης για τις επιθέσεις στη Βηρυτός την Πέμπτη, που προκάλεσαν εκατοντάδες θανάτους αμάχων και πολλούς τραυματισμούς.

Η εβδομάδα είχε ξεκινήσει με την αποκαλυπτική απειλή του Donald Trump προς το Ιράν ότι «ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε», μέσω βομβαρδισμών σε ενεργειακές και υποδομές. Ωστόσο, έκανε πίσω την Τετάρτη μετά από μια δίμηνη εκεχειρία που συμφωνήθηκε εσπευσμένα με την Τεχεράνη, με τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν, η οποία περιλάμβανε και το άνοιγμα των Στενά του Ορμούζ.

Οι τιμές του πετρελαίου

Οι τιμές του πετρελαίου παρουσίασαν έντονες διακυμάνσεις και έπεσαν κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι την Τετάρτη λόγω της ανακούφισης για την εκεχειρία. Στο τέλος της εβδομάδας διαμορφώθηκαν χαμηλότερα, με το Brent στα 94,26 δολάρια το βαρέλι, από κορυφή 119,45 δολαρίων κατά τη διάρκεια του πολέμου και περίπου 72 δολάρια πριν από την έναρξη της σύγκρουσης. Το West Texas Intermediate έκλεισε στα 95,63 δολάρια το βαρέλι.

Οι παγκόσμιες αγορές μετοχών ανέκαμψαν μετά την ανακοίνωση της προσωρινής κατάπαυσης του πυρός. Μέχρι το τέλος της εβδομάδας, ο S&P 500, δείκτης κορυφαίων αμερικανικών εταιρειών, βρισκόταν κοντά στα επίπεδα πριν από τις επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν και παρέμεινε αμετάβλητος σε ετήσια βάση.

Η Σαουδική Αραβία προσπάθησε να αποτρέψει περαιτέρω άνοδο των τιμών ανακοινώνοντας ότι ο αγωγός ανατολής-δύσης και άλλες εγκαταστάσεις αποκαταστάθηκαν μετά από επιθέσεις του Ιράν σε υποδομές στον Κόλπο.

Σύμφωνα με το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων της χώρας, οι επιθέσεις προκάλεσαν απώλεια περίπου 700.000 βαρελιών ημερησίως στη μεταφορική ικανότητα του αγωγού, ενώ συνεχίζονται οι εργασίες για την πλήρη αποκατάσταση της παραγωγής στο κοίτασμα Khurais.

Η Wei Yao, οικονομολόγος της Société Générale, δήλωσε: «Ακόμη και αν η εκεχειρία κλονιστεί, το πιο πιθανό βραχυπρόθεσμο σενάριο είναι μια ασταθής μη συμμόρφωση και χαμηλής έντασης αντίποινα, παρά μια άμεση επιστροφή σε πλήρη κλιμάκωση. Για την παγκόσμια οικονομία, αυτό σημαίνει παρατεταμένες διαταραχές, καθώς οι ροές πετρελαίου και LNG θα ομαλοποιηθούν αργά».

Οι επιπτώσεις του πολέμου στην παγκόσμια οικονομία θα κυριαρχήσουν στις εαρινές συνεδριάσεις του International Monetary Fund και της World Bank στην Ουάσιγκτον, που ξεκινούν τη Δευτέρα. Η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ, Kristalina Georgieva, έχει δηλώσει ότι το ταμείο θα παρουσιάσει τρία σενάρια, όλα εκ των οποίων προβλέπουν χαμηλότερη ανάπτυξη και υψηλότερο πληθωρισμό. Το ΔΝΤ αναμένεται επίσης να τονίσει τις επιπτώσεις στις πιο ευάλωτες οικονομίες.