Γάζα: Παγιδευμένοι χιλιάδες καρκινοπαθείς – “Μακάρι να μπορούσα να απαλύνω τον πόνο του”

Όταν ξέσπασε ο πόλεμος στη Γάζα, ο Ισμαήλ Αμπού Νάτζι ήταν μόλις 18 μηνών, με το μικρό του σώμα καλυμμένο από αιμορραγικές πληγές. Μήνες νωρίτερα, οι γιατροί τού είχαν διαγνώσει έναν σπάνιο καρκίνο του αίματος.

Τις εβδομάδες πριν από τον πόλεμο, η οικογένεια του Ισμαήλ είχε κανονίσει τη μεταφορά του στο νοσοκομείο Αλ-Μακασέντ στην Ιερουσαλήμ, ένα φιλανθρωπικό ίδρυμα για Παλαιστίνιους, προκειμένου να λάβει εξειδικευμένη φροντίδα. Όμως ο αποκλεισμός που επέβαλε το Ισραήλ στη Γάζα μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, σήμαινε ότι ο Ισμαήλ δεν μπορούσε να φύγει από την περιοχή.

Σήμερα είναι ένας από τους χιλιάδες καρκινοπαθείς στη Γάζα που, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, χρειάζονται επείγουσα ιατρική εκκένωση για να λάβουν θεραπεία.

Ο Guardian μίλησε με δεκάδες Παλαιστίνιους καρκινοπαθείς που έχουν παγιδευτεί στη Γάζα, όπου οι γιατροί λένε ότι οι θάνατοι που σχετίζονται με τον καρκίνο έχουν τριπλασιαστεί από την έναρξη του πολέμου, καθώς το Ισραήλ συνεχίζει να εμποδίζει τους ασθενείς να φύγουν και να περιορίζει την είσοδο φαρμάκων χημειοθεραπείας. Παρότι κάποιοι ασθενείς έχουν καταφέρει να φύγουν, είναι πολύ λιγότεροι σε σύγκριση με εκείνους που έχουν χαρακτηριστεί ως έχοντες άμεση ιατρική ανάγκη αλλά δεν έχουν μετακινηθεί.

Τα νοσοκομεία δεν μπορούν να προσφέρουν ούτε παυσίπονο

Η ισραηλινή ΜΚΟ Physicians for Human Rights Israel (PHRI) αναφέρει ότι οι οδοί εκκένωσης προς τρίτες χώρες είναι «σχεδόν αδύνατο» να λειτουργήσουν, ειδικά μετά το κλείσιμο του περάσματος της Ράφα τον Μάιο του 2024, και ότι το Ισραήλ αποτυγχάνει να ανταποκριθεί στην υποχρέωσή του να παρέχει ιατρική φροντίδα σε πληθυσμούς υπό τον έλεγχό του. Το πέρασμα μεταξύ Γάζας και Αιγύπτου αναμένεται να ανοίξει την επόμενη εβδομάδα, δήλωσε την Πέμπτη ο επικεφαλής της παλαιστινιακής τεχνοκρατικής επιτροπής, Άλι Σαάτ, αν και το Ισραήλ δεν επιβεβαίωσε άμεσα κάτι τέτοιο.

Καθώς ακόμη και τα πιο βασικά παυσίπονα έχουν καταστεί απρόσιτα λόγω του αποκλεισμού, η μητέρα του Ισμαήλ, Άγια Μοχάμεντ Αμπού Χάνι, που ζει σε μια σκηνή μέσα σε σχολείο, δεν έχει ουσιαστικά κανένα μέσο για να τον βοηθήσει. Το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να προσπαθεί να ανακουφίσει τον πόνο του, καθαρίζοντας απαλά τις πληγές του με ένα πανί βουτηγμένο σε αλατόνερο.

«Η ζωή του Ισμαήλ πριν από τον πόλεμο ήταν ήδη δύσκολη και έχει γίνει ακόμη πιο σκληρή από τότε», είπε στον Guardian. «Δεν μπορεί να κοιμηθεί λόγω του έντονου πόνου, του υψηλού πυρετού και κλαίει συνεχώς. Εκτοπιστήκαμε πολλές φορές από το ένα μέρος στο άλλο, γεγονός που επιδείνωσε την κατάστασή του. Δεν μπορούσα καν να του προσφέρω αρκετά ρούχα. Πριν από τον πόλεμο, τα νοσοκομεία μπορούσαν να παρέχουν αντιβιοτικά και παυσίπονα. Τώρα όμως δεν μπορούν να προσφέρουν ούτε ένα παυσίπονο».

“Τα βασικά φάρμακα χημειοθεραπείας κοντεύουν να εξαντληθούν”

Οι ισραηλινοί αεροπορικοί βομβαρδισμοί σε νοσοκομεία έχουν μετατρέψει το παλαιστινιακό σύστημα υγείας σε ερείπια. Τον Μάρτιο του 2025, το Ισραήλ κατέστρεψε το μοναδικό εξειδικευμένο νοσοκομείο θεραπείας καρκίνου στη Γάζα, τον μόνο πάροχο ογκολογικής φροντίδας στην περιοχή. Έκτοτε, οι γιατροί έχουν αναγκαστεί να εργάζονται σε πρόχειρες κλινικές, με σχεδόν μηδενικούς πόρους, συμπεριλαμβανομένων των εργαλείων που απαιτούνται για τη διάγνωση.

«Όσον αφορά τη διάγνωση του καρκίνου, έχουμε φτάσει σε ένα εξαιρετικά κρίσιμο στάδιο», δήλωσε ο δρ Σάλεχ Σέιχ αλ-Εΐντ, ειδικός αιματολόγος και ογκολόγος στο ιατρικό συγκρότημα Νάσερ στη Χαν Γιούνις.

«Βασικά διαγνωστικά εργαλεία, όπως οι βελόνες βιοψίας, δεν είναι διαθέσιμα. Οι ασθενείς έρχονται σε εμάς με εμφανείς καρκινικούς όγκους, όμως δεν έχουμε τα μέσα να πάρουμε δείγματα και να τα εξετάσουμε. Ως αποτέλεσμα, έχουμε χάσει πολλούς ασθενείς χωρίς καν να μπορέσουμε να τους διαγνώσουμε ή να τους θεραπεύσουμε σωστά». Παρά τις πρόσφατες συμφωνίες εκεχειρίας που υποτίθεται ότι θα διευκόλυναν την είσοδο ανθρωπιστικής βοήθειας, τα βασικά ιατρικά εφόδια παραμένουν περιορισμένα.

«Λαμβάνουμε επανειλημμένες προειδοποιήσεις από το φαρμακείο ότι τα βασικά φάρμακα χημειοθεραπείας κοντεύουν να εξαντληθούν», λέει ο αλ-Εΐντ. «Οι πόροι που έχουμε στη διάθεσή μας δεν ξεπερνούν το 5% αυτών που υπάρχουν στα νοσοκομεία της Δυτικής Όχθης και σε πολλές περιπτώσεις είναι σχεδόν ανύπαρκτοι».

Το να ζει κανείς με μια διάγνωση καρκίνου και την αβεβαιότητα της επιβίωσης είναι από μόνο του μια τραυματική εμπειρία. Το να περνά κανείς αυτή τη δοκιμασία παγιδευμένος σε μια εμπόλεμη ζώνη, αποκομμένος από τα απαραίτητα φάρμακα και υπό συνεχή ισραηλινό βομβαρδισμό, μπορεί να γίνει αφόρητο. Αν και οι αεροπορικές επιδρομές έχουν μειωθεί μετά την εκεχειρία που μεσολάβησαν οι ΗΠΑ τον Οκτώβριο, δεν έχουν σταματήσει. Οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν σκοτώσει τουλάχιστον 466 Παλαιστίνιους τους τελευταίους τρεις μήνες.

Την ίδια στιγμή, φίλοι και συγγενείς καρκινοπαθών έχουν χάσει τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών.

Ο πόνος της απώλειας της εγγονής της, που σκοτώθηκε σε ισραηλινό βομβαρδισμό, συνοδεύει καθημερινά την 65χρονη Φαθίγια Αμπού Φρίεχ. Η Αμπού Φρίεχ, που ζει σε σκηνή στην πόλη Ντέιρ αλ-Μπάλαχ από την αρχή του πολέμου, διαγνώστηκε με καρκίνο της μήτρας πέρυσι.

«Πριν από λίγο έχασα τις αισθήσεις μου επειδή δεν είχα τίποτα να φάω για πρωινό», λέει. «Η θεραπεία που λαμβάνω αυτή τη στιγμή δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια αναισθητική ένεση – ίσα-ίσα για να με κρατά στη ζωή».  

Ο Ισλάμ Αλ-Ναούρ, 40 ετών, που πάσχει από καρκίνο στους όρχεις, ζει εκτοπισμένος στην Πόλη της Γάζας.

«Λόγω του εξασθενημένου ανοσοποιητικού μου συστήματος, ακόμη και μικρές ασθένειες είχαν σοβαρό αντίκτυπο στην υγεία μου.

Η ζωή έγινε δύσκολη ακόμη και για έναν υγιή άνθρωπο, οπότε φανταστείτε πώς είναι για έναν καρκινοπαθή σαν εμένα, που αναγκάζεται να κουβαλά νερό, να στήνει σκηνές και να τις ασφαλίζει μέσα σε σκληρές καιρικές συνθήκες».

Πριν από τον πόλεμο, εκατοντάδες Παλαιστίνιοι καρκινοπαθείς είχαν λάβει άδεια να λάβουν ιατρική περίθαλψη εκτός Γάζας, λόγω των ανεπαρκών υποδομών της περιοχής. Δεκάδες ασθενείς που βρίσκονταν στην Ιερουσαλήμ για χημειοθεραπεία βρέθηκαν τότε σε ένα καθεστώς αβεβαιότητας, καθώς οι ισραηλινές αρχές τους απειλούσαν με επιστροφή στη Γάζα.

Τον Μάρτιο του 2024, ο Guardian επισκέφθηκε το νοσοκομείο Augusta Victoria στην Ιερουσαλήμ, όπου τουλάχιστον πέντε παιδιά από τη Γάζα λάμβαναν θεραπεία για καρκίνο. Σήμερα, όλα αυτά τα παιδιά έχουν πεθάνει.

Περισσότεροι από 11.000 καρκινοπαθείς χρειάζονται θεραπεία

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι περίπου 10.700 Παλαιστίνιοι έχουν εκκενωθεί σε 30 χώρες για εξειδικευμένη περίθαλψη από τον Οκτώβριο του 2023, σχεδόν το ένα τέταρτο εκ των οποίων είναι καρκινοπαθείς. Ωστόσο, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, περισσότεροι από 11.000 καρκινοπαθείς στη Γάζα χρειάζονται θεραπεία εκτός της περιοχής. Οργανώσεις ανθρωπιστικής βοήθειας υποστηρίζουν ότι το Ισραήλ συνεχίζει να παρεμποδίζει την εκκένωσή τους, παραβιάζοντας υποχρεώσεις που έχει αναγνωρίσει στο παρελθόν και το ανώτατο δικαστήριο του Ισραήλ.

Σύμφωνα με υγειονομικούς αξιωματούχους στη Γάζα, περίπου 4.000 άνθρωποι με επίσημες παραπομπές για θεραπεία σε τρίτες χώρες αδυνατούν να περάσουν τα σύνορα. Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι 900 άτομα, μεταξύ των οποίων παιδιά και καρκινοπαθείς, έχουν ήδη πεθάνει περιμένοντας να βγουν από την περιοχή.

Η PHRI και συνεργαζόμενες οργανώσεις κατέθεσαν τον Νοέμβριο προσφυγή στο ισραηλινό Ανώτατο Δικαστήριο Δικαιοσύνης, απαιτώντας την άμεση επανέναρξη των ιατρικών εκκενώσεων βαρέως πασχόντων ασθενών από τη Γάζα προς νοσοκομεία στη Δυτική Όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ.

«Από το κλείσιμο του περάσματος της Ράφα τον Μάιο του 2024, οι οδοί εκκένωσης προς τρίτες χώρες έχουν γίνει σχεδόν αδύνατο να λειτουργήσουν», ανέφερε η ΜΚΟ. «Σύμφωνα με το ισραηλινό και το διεθνές δίκαιο, αλλά και βάσει αποφάσεων του Ανώτατου Δικαστηρίου, το Ισραήλ έχει νομική υποχρέωση να διασφαλίζει την πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη για πληθυσμούς που βρίσκονται υπό τον ουσιαστικό του έλεγχο. Οι σημερινοί περιορισμοί στη μετακίνηση ασθενών παραβιάζουν αυτή την υποχρέωση προστασίας της υγείας και αποτροπής αποτρέψιμων θανάτων, δεδομένου του πλήρους ελέγχου που ασκεί στη μετακίνηση ασθενών εκτός Γάζας.

Αυτό δεν είναι πολιτική ή ζήτημα ασφάλειας – είναι μια βασική υποχρέωση για τη διάσωση ανθρώπινων ζωών».

Η Cogat, η ισραηλινή υπηρεσία που είναι αρμόδια για τη διοίκηση της Γάζας, αρνείται ότι περιορίζει τις ιατρικές εκκενώσεις από την περιοχή.

«Κάθε φορά που μια χώρα υποβάλλει αίτημα για την εκκένωση ασθενούς, ανεξαρτήτως της υποκείμενης ιατρικής κατάστασης, το αίτημα εξετάζεται και εγκρίνεται, υπό την προϋπόθεση ελέγχου ασφαλείας», ανέφερε, προσθέτοντας ότι «δεκάδες ή και εκατοντάδες κάτοικοι εκκενώνονται κάθε εβδομάδα».

“Είναι αφόρητο να βλέπεις το παιδί σου να υποφέρει”

Στις 12 Ιανουαρίου, για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου, και χάρη σε έναν μακροχρόνιο νομικό αγώνα της ισραηλινής οργάνωσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων Gisha, ο δρ Νουρ Ελ-Ντιν Αμπού Άτζουα, 48 ετών, Παλαιστίνιος καρκινοπαθής, έλαβε άδεια να φύγει από τη Γάζα για να λάβει ιατρική θεραπεία σε νοσοκομείο στη Ναμπλούς, στη κατεχόμενη Δυτική Όχθη.

Ο Guardian επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Αμπού Άτζουα, ο οποίος δήλωσε ότι έμαθε τον δεύτερο μήνα του πολέμου πως πάσχει από καρκίνο του παχέος εντέρου, καθώς και από καρκίνο στο ήπαρ και στους πνεύμονες.

«Πριν από δύο χρόνια έχασα τον γιο μου, που έπασχε από καρκίνο του νωτιαίου μυελού», είπε. «Άφησα τη σύζυγό μου και τα παιδιά μου στη Γάζα. Δεν ξέρω αν θα επιστρέψω ή όχι. Αγωνίστηκα πολύ μέσω των ισραηλινών δικαστηρίων για να πάρω άδεια να λάβω θεραπεία στην Ιερουσαλήμ ή στη Δυτική Όχθη. Μου αρνήθηκαν την άδεια πέντε φορές, αλλά στο τέλος ο Ισραηλινός δικαστής ήταν δίκαιος και επέμεινε ότι έπρεπε να μου επιτραπεί να ταξιδέψω και να λάβω θεραπεία στη Δυτική Όχθη.

Ελπίζω να είμαι ο πρώτος από χιλιάδες καρκινοπαθείς στη Γάζα που θα τους επιτραπεί να ταξιδέψουν και να λάβουν σωστή θεραπεία. Ελπίζω να είμαι αυτός που άνοιξε την πόρτα για να αντιμετωπιστούν πολλοί ως ανθρώπινα όντα».

Μέχρι την τελευταία στιγμή, το ισραηλινό κράτος προσπάθησε να αποτρέψει την εκκένωση του Αμπού Άτζουα, καταθέτοντας αίτημα της τελευταίας στιγμής για καθυστέρηση της εφαρμογής της δικαστικής απόφασης, ενώ εκείνος βρισκόταν ήδη καθ’ οδόν προς τη Δυτική Όχθη· αίτημα που το δικαστήριο απέρριψε.

«Η προσπάθεια καθυστέρησης της εφαρμογής της απόφασης του δικαστηρίου καταδεικνύει την επιμονή του κράτους να διατηρεί μια γενικευμένη και παράνομη πολιτική εις βάρος των πιο ευάλωτων», αναφέρει η Gisha.

«Αυτή η υπόθεση», προσθέτει η Gisha, «αποτελεί στην πράξη μια αρχική και σημαντική ρωγμή σε αυτή τη σκληρή πολιτική, η οποία πρέπει να καταργηθεί άμεσα».

Μέσα σε μία από τις εκατοντάδες σκηνές στο σχολείο Μαρτύρων Αλ-Σάτι, ενώ έξω μαίνεται το κρύο και η καταιγίδα, η μητέρα του Ισμαήλ ετοιμάζει άλλη μία κομπρέσα με φυσιολογικό ορό για να περιποιηθεί τις πληγές του, προσπαθώντας ταυτόχρονα να του αποσπάσει την προσοχή από τον πόνο, δίνοντάς του ένα τετράδιο και χρωματιστά μολύβια.

«Ως μητέρα, είναι αφόρητο να βλέπεις το μικρό σου παιδί να υποφέρει χωρίς να μπορείς να το βοηθήσεις», λέει.

«Μακάρι να είχα τη δύναμη να απαλύνω τον πόνο του», προσθέτει, «να του δώσω το δικαίωμα να ζήσει χωρίς πόνο».