Γιατί ο Γκουστάβο Πέτρο της Κολομβίας δεν είναι Μαδούρο

Κάποιος ηγέτης κράτους της Νοτίου Αμερικής καλεί τους οπαδούς του να συγκεντρωθούν σε δημόσιες πλατείες σε όλη τη χώρα για να υπερασπιστούν την κυριαρχία της χώρας τους και να καταδικάσουν τις λεκτικές επιθέσεις του Ντόναλντ Τραμπ. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ τον κατηγορεί ότι γεμίζει τους δρόμους στις ΗΠΑ με παράνομα ναρκωτικά και επιβάλλει κυρώσεις σε εκείνον και τη σύζυγό του. Οι απειλές για στρατιωτική δράση καταλήγουν σε μια σπάνια τηλεφωνική συνομιλία ανάμεσα στους δύο ηγέτες.

Κάποιος θα μπορούσε να φανταστεί ότι πρόκειται για την κλιμάκωση που οδήγησε στην εσιβολή των ΗΠΑ στο Καράκας και την απαγωγή του Βενεζουελανού ηγέτη, Νικολάς Μαδούρο, και της συζύγου του, Σίλια Φλόρες, ώστε να αντιμετωπίσουν κατηγορίες σε δικαστήριο της Νέας Υόρκης.

Ωστόσο, ένα παρόμοιο σενάριο εξελίσσεται στην Κολομβία τον τελευταίο χρόνο, με αντεγκλήσεις και απειλές να εναλλάσσονται ανάμεσα στον Τραμπ και τον Κολομβιανό πρόεδρο, Γκουστάβο Πέτρο, τον πρώτο αριστερό ηγέτη στην ιστορία της χώρας.

Η πολιτική αναλύτρια Σάντρα Μπόρντα από το Πανεπιστήμιο των Άνδεων σχολίασε: “Ο Τραμπ κάνει στον Πέτρο το ίδιο που έκανε στον Μαδούρο, δηλαδή τον συνδέει προσωπικά με τη διακίνηση ναρκωτικών”.

Παρά τις ομοιότητες, η Κολομβία δεν είναι Βενεζουέλα και ο Πέτρο δεν είναι Μαδούρο, γράφει ο Guardian. Ενώ θεωρείται ότι ο Μαδούρο “έκλεψε” τις εκλογές πέρυσι από την αντιπολίτευση, η νίκη του Πέτρο το 2022 δεν αμφισβητήθηκε ποτέ. Ο Μαδούρο κατηγορήθηκε σε ομοσπονδιακό δικαστήριο των ΗΠΑ, ο Πέτρο δεν αντιμετωπίζει τέτοιες κατηγορίες. Οι βαθιές θεσμικές σχέσεις μεταξύ Κολομβίας και αμερικανικών στρατιωτικών και αστυνομικών δυνάμεων είναι μοναδικές στη Λατινική Αμερική.

Παρά ταύτα, οι εντάσεις κορυφώθηκαν αυτήν την εβδομάδα, όταν ο Τραμπ απείλησε με στρατιωτική δράση την Κολομβία και χαρακτήρισε τον Πέτρο “άρρωστο τύπο που του αρέσει να φτιάχνει κοκαΐνη και να τη πουλάει στις ΗΠΑ”. Σε απάντηση, ο Πέτρο, πρώην αντάρτης, δήλωσε: “Ορκίστηκα να μην ξαναπιάσω όπλο… αλλά για την πατρίδα θα το κάνω”.

Κάλεσε τους υποστηρικτές του να συγκεντρωθούν σε όλη τη χώρα την Τετάρτη, αλλά λίγο πριν απευθυνθεί στους συγκεντρωμένους, μίλησε τηλεφωνικά με τον Τραμπ. Η κλήση, που το κολομβιανό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε ως “καλή συνάντηση”, φαίνεται ότι “κατέβασε την ένταση”. Ο Τραμπ έγραψε στο Truth Social ότι ήταν “τιμή” του να μιλήσει με τον Πέτρο, τον οποίο προσκάλεσε στον Λευκό Οίκο.

Η Σίνθια Άρνσον, διδάσκουσα στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins και ειδικός στις σχέσεις Κολομβίας – ΗΠΑ, σχολίασε: “Χρειάστηκαν τεράστιες προσπάθειες από διπλωμάτες και από τις δύο πλευρές για να αποφευχθεί η κατάρρευση των σχέσεων των δύο χωρών”.

Το χρονικό της κόντρας Πέτρο – Τραμπ

Παρά ταύτα, οι διαφορές τους είναι βαθιές, και η αμοιβαία “έχθρα” ξεκινά ήδη από τις πρώτες μέρες της δεύτερης θητείας του Τραμπ.

Λίγες ημέρες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του τον Ιανουάριο του 2025, ο Πέτρο δήλωσε ότι η κυβέρνησή του θα αρνηθεί την είσοδο αμερικανικών στρατιωτικών αεροπλάνων που μεταφέρουν εκδιωγμένους Κολομβιανούς πολίτες, απαιτώντας να τους μεταχειρίζονται με “αξιοπρέπεια και σεβασμό”. Ο Τραμπ αντέδρασε επιβάλλοντας δασμό 25% σε όλα τα κολομβιανά προϊόντα και ανακαλώντας τις βίζες ορισμένων κυβερνητικών αξιωματούχων. Αφού επετεύχθη συμφωνία για τις πτήσεις, οι ΗΠΑ υποχώρησαν από τους δασμούς.

Τον Σεπτέμβριο, οι ΗΠΑ κατηγόρησαν την Κολομβία ότι δεν έκανε αρκετά για να καταπολεμήσει την παράνομη παραγωγή και διακίνηση ναρκωτικών, επικαλούμενες την απότομη αύξηση της κοκαΐνης και επιρρίπτοντας την ευθύνη στον Γκουστάβο Πετρό και τον στενό του κύκλο. Παρά τις κατηγορίες, μια εξαίρεση επέτρεψε να συνεχιστεί η ροή αμερικανικής βοήθειας προς τη χώρα.

Μία εβδομάδα αργότερα, στη γενική συνέλευση του ΟΗΕ, ο Πέτρο στάθηκε σε δρόμο της Νέας Υόρκης, μιλώντας σε συγκέντρωση υπέρ της Παλαιστίνης, και κάλεσε τους Αμερικανούς στρατιώτες να αγνοούν παράνομες διαταγές των διοικητών τους. Σε απάντηση, οι ΗΠΑ ανακάλεσαν τη βίζα του.

Τον Οκτώβριο, οι ΗΠΑ επέβαλαν οικονομικές κυρώσεις στον Πέτρο, τη σύζυγό του, τον γιο του και τον υπουργό Εσωτερικών, Αρμάντο Μπενεντέτι, για “συμμετοχή στο παγκόσμιο εμπόριο παράνομων ναρκωτικών”, όπως δήλωσε το υπουργείο Οικονομικών.

Παρά το γεγονός ότι η Κολομβία είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός κοκαΐνης στον κόσμο, δεν υπάρχουν στοιχεία ότι ο Πέτρο, που εκλέχθηκε το 2022, εμπλέκεται με οποιονδήποτε τρόπο στο εμπόριο ναρκωτικών, το οποίο ελέγχεται κυρίως από παράνομες ένοπλες ομάδες, όπως η Gulf Clan, ο Εθνικός Απελευθερωτικός Στρατός (ELN) και διασπαστικές φράξιες των Επαναστατικών Ενόπλων Δυνάμεων Κολομβίας (FARC), των οποίων τα μέλη στην πλειονότητά τους αποστρατεύτηκαν μετά τη συμφωνία ειρήνης του 2016.

Η κυβέρνηση Πέτρο έχει κατάσχει πρωτοφανείς ποσότητες κοκαΐνης – 836,8 τόνους μεταξύ Ιανουαρίου και Οκτωβρίου 2025 – αλλά αυτά τα επιτεύγματα επισκιάζονται από την αυξανόμενη καλλιέργεια κόκας και τις δυνατότητες παραγωγής κοκαΐνης, που η UNODC εκτίμησε σε 3.000 τόνους το 2024, αν και τα επίσημα στοιχεία δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί.

Όταν οι ΗΠΑ άρχισαν να βομβαρδίζουν ύποπτα ναρκόπλοια στην Καραϊβική και τον Ειρηνικό, ο Πέτρο κατηγόρησε Αμερικανούς αξιωματούχους για “δολοφονία και παραβίαση της κυριαρχίας μας σε χωρικά ύδατα”.

Η διακίνηση ναρκωτικών φέρεται να ήταν ένα από τα κύρια θέματα της συνομιλίας Πετρό – Τραμπ, με τον Κολομβιανό πρόεδρο να ζητά αμερικανική συνεργασία στην καταπολέμηση μαχητών του ELN που συχνά περνούν στη Βενεζουέλα όταν δέχονται επιθέσεις στην Κολομβία.

“Ο Πέτρο είναι άλλη κατηγορία”

Αν και πολλοί αριστεροί ηγέτες της Λατινικής Αμερικής, όπως η Κλαούντια Σέινμπαουμ στο Μεξικό και ο Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα στη Βραζιλία, έχουν συγκρουστεί με τον Τραμπ, ο Πέτρο είναι “άλλη κατηγορία” δήλωσε ο Άνταμ Ιζάκσον της ΜΚΟ Washington Office on Latin America. “Πρόκειται για ηγέτη που κάθε μέρα λέει τι σκέφτεται για τον Τραμπ και χρησιμοποιεί πολύ σκληρή γλώσσα”, πρόσθεσε.

Η επαναστατική φύση του Πέτρο φάνηκε από νωρίς, όταν σε ηλικία 17 ετών εντάχθηκε στην αστική αντάρτικη ομάδα M-19. Σύντομα ανέβηκε στην πολιτική πτέρυγα της οργάνωσης. Όταν το 1981 επιλέχθηκε να υπηρετήσει ως διαμεσολαβητής στην πατρίδα του, ήταν ήδη ενεργό αλλά μυστικό μέλος του M-19. Το 1985 συνελήφθη από τον στρατό για κατοχή όπλων — τα οποία, όπως ισχυρίστηκε, του είχαν φυτέψει — και υπέστη τέσσερις ημέρες βασανιστηρίων. Ο Πέτρο υποστήριξε ότι ποτέ δεν συμμετείχε σε μάχες.

Το M-19 ήταν από τις πρώτες ομάδες ανταρτών που αποστρατεύτηκαν το 1990 και ζήτησαν ρόλο στην παραδοσιακή πολιτική μετά τις ειρηνευτικές συνομιλίες. Βοηθώντας στη σύνταξη νέου συντάγματος, ο Πέτρο εκλέχθηκε στο Κογκρέσο, ξεκινώντας μακρά πολιτική καριέρα στην οποία κέρδισε τις περισσότερες ψήφους το 2002.

Από το έδρανο του Κογκρέσου, αποκάλυψε στοιχεία για συνεργασία πολιτικών με δεξιούς παραστρατιωτικούς, εμπλέκοντας συμμάχους του τότε προέδρου, Άλβαρο Ουρίμπε. Πολλοί από τους κατηγορούμενους καταδικάστηκαν τελικά. Ο Πέτρο εκλέχθηκε δήμαρχος της Μπογκοτά το 2011 για μια ταραχώδη τετραετία και μετά από αρκετές ανεπιτυχείς προσπάθειες για την προεδρία, εκλέχθηκε το 2022.

Η αποφασιστικότητα του Κολομβιανού προέδρου μπορεί να στραφεί εναντίον του, σύμφωνα με τη Μπόρντα. “Αν ο Πέτρο επιμείνει στο να προκαλεί τον Τραμπ, θα του κοστίσει πολιτικά στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό”, είπε.

Ο Πέτρο, του οποίου η θητεία λήγει στις 7 Αυγούστου, δεν μπορεί συνταγματικά να διεκδικήσει δεύτερη θητεία.

Ο Ιζάκσον σημείωσε ότι μια επιθετική στάση των ΗΠΑ απέναντι στην Κολομβία θα μπορούσε να ενισχύσει τον αριστερό υποψήφιο Ιβάν Σεπέδα.

Η έχθρα μεταξύ Πέτρο και Τραμπ πιθανότατα δεν εξαφανίστηκε με ένα τηλεφώνημα, και ο Μαδούρο είχε μιλήσει με τον Τραμπ λιγότερο από δύο μήνες πριν τη σύλληψή του. Αλλά η Μπόρντα χαρακτήρισε τη συνομιλία και την προγραμματισμένη συνάντηση στην Ουάσινγκτον “ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση”.