Γιατί συγκρούονται Αφγανιστάν και Πακιστάν – Ο ρόλος των Ταλιμπάν

Το Πακιστάν εξαπέλυσε αεροπορικές επιδρομές σε μεγάλες πόλεις του Αφγανιστάν κατά τη διάρκεια της νύχτας, κλιμακώνοντας τις συνοριακές συγκρούσεις των τελευταίων μηνών μεταξύ των δύο ισλαμικών γειτόνων.

Οι αεροπορικές και επίγειες επιθέσεις, οι οποίες έπληξαν στρατιωτικά φυλάκια των Αφγανών Ταλιμπάν, αρχηγεία και αποθήκες πυρομαχικών σε πολλαπλούς τομείς κατά μήκος των συνόρων, σημειώθηκαν αφού το Αφγανιστάν εξαπέλυσε επίθεση κατά των πακιστανικών συνοριακών δυνάμεων, όπως ανέφεραν οι αξιωματούχοι.

Και οι δύο πλευρές ανέφεραν βαριές απώλειες στις μάχες, τις οποίες ο υπουργός Άμυνας του Πακιστάν δήλωσε ότι ισοδυναμούν με έναν «ανοιχτό πόλεμο».

Ο εκπρόσωπος της πακιστανικής κυβέρνησης, ο Μοσάραφ Ζαΐντι δήλωσε ότι 133 μαχητές των Αφγανών Ταλιμπάν σκοτώθηκαν και περισσότεροι από 200 τραυματίστηκαν, με 27 φυλάκια να έχουν καταστραφεί και 9 να έχουν καταληφθεί. Από την πλευρά του, ο Μουτζαχίντ, ο εκπρόσωπος των Ταλιμπάν, δήλωσε ότι 55 Πακιστανοί στρατιώτες σκοτώθηκαν και 19 φυλάκια καταλήφθηκαν, ενώ 8 μαχητές των Ταλιμπάν σκοτώθηκαν, 11 τραυματίστηκαν και 13 πολίτες τραυματίστηκαν στην επαρχία Νανγκαρχάρ.

Τα πλήγματα σε κυβερνητικές εγκαταστάσεις των Ταλιμπάν αποτελούν σημαντική κλιμάκωση και απειλούν με μια παρατεταμένη σύγκρουση κατά μήκος των συνόρων μήκους 2.600 χιλιομέτρων (1.615 μιλίων). Ο εκπρόσωπος των Ταλιμπάν, Ζαμπιχουλάχ Μουτζαχίντ, επιβεβαίωσε ότι οι πακιστανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν αεροπορικές επιδρομές σε τμήματα της Καμπούλ, του Κανταχάρ και της Πακτίας, αλλά δεν έδωσε λεπτομέρειες.

Σημειώνεται ότι το Κανταχάρ είναι η έδρα των Ταλιμπάν και η πόλη όπου εδρεύει ο ανώτατος πνευματικός ηγέτης Χαϊμπατουλάχ Αχουντζάντα

Γιατί οι δύο χώρες βρίσκονται σε σύγκρουση;

Το Πακιστάν χαιρέτισε την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία το 2021, με τον τότε πρωθυπουργό Ιμράν Καν να δηλώνει ότι οι Αφγανοί «έσπασαν τα δεσμά της δουλείας». Ωστόσο, το Ισλαμαμπάντ διαπίστωσε σύντομα ότι οι Ταλιμπάν δεν ήταν τόσο συνεργάσιμοι όσο ήλπιζε.

Το Ισλαμαμπάντ υποστηρίζει ότι η ηγεσία της οργάνωσης μαχητών Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP) και πολλοί από τους μαχητές της εδρεύουν στο Αφγανιστάν, και ότι ένοπλοι αντάρτες, που επιδιώκουν την ανεξαρτησία της νοτιοδυτικής πακιστανικής επαρχίας του Μπαλουχιστάν, χρησιμοποιούν επίσης το Αφγανιστάν ως ασφαλές καταφύγιο. Η μαχητικότητα αυξάνεται κάθε χρόνο από το 2022, με τις επιθέσεις της TTP και των ανταρτών του Μπαλουχιστάν να πληθαίνουν, σύμφωνα με τον ACLED, έναν παγκόσμιο οργανισμό παρακολούθησης.

Η Καμπούλ από την πλευρά της έχει επανειλημμένα αρνηθεί ότι επιτρέπει σε μαχητές να χρησιμοποιούν το αφγανικό έδαφος για να εξαπολύουν επιθέσεις στο Πακιστάν. Οι Αφγανοί Ταλιμπάν υποστηρίζουν ότι το Πακιστάν υποθάλπει μαχητές του εχθρού τους, του Ισλαμικού Κράτους, μια κατηγορία που το Ισλαμαμπάντ αρνείται.

Το Ισλαμαμπάντ δηλώνει ότι η κατάπαυση του πυρός δεν κράτησε πολύ λόγω των συνεχιζόμενων επιθέσεων μαχητών στο Πακιστάν από το Αφγανιστάν, ενώ έκτοτε υπήρξαν επανειλημμένες συγκρούσεις και κλεισίματα συνόρων που διέκοψαν το εμπόριο και τις μετακινήσεις κατά μήκος των τραχιών συνόρων.

Τι πυροδότησε τις τελευταίες συγκρούσεις

Την παραμονή των επιδρομών του περασμένου Σαββατοκύριακου, πακιστανικές πηγές ασφαλείας δήλωσαν ότι είχαν «αδιάψευστα στοιχεία» ότι μαχητές στο Αφγανιστάν βρίσκονταν πίσω από ένα πρόσφατο κύμα επιθέσεων και βομβιστικών επιθέσεων αυτοκτονίας, που στόχευαν τον πακιστανικό στρατό και την αστυνομία.

Οι πηγές απαρίθμησαν επτά σχεδιασμένες ή επιτυχημένες επιθέσεις από μαχητές από τα τέλη του 2024, οι οποίες, όπως είπαν, συνδέονταν με το Αφγανιστάν.

Μια επίθεση την περασμένη εβδομάδα που σκότωσε 11 μέλη του προσωπικού ασφαλείας και δύο πολίτες στην περιοχή Μπατζαούρ πραγματοποιήθηκε από Αφγανό υπήκοο, σύμφωνα με πακιστανικές πηγές ασφαλείας. Την ευθύνη για την επίθεση αυτή ανέλαβε η TTP.

Ποιοι είναι οι Πακιστανοί Ταλιμπάν

Η TTP σχηματίστηκε το 2007 από διάφορες οργανώσεις μαχητών που δρούσαν στο βορειοδυτικό Πακιστάν. Είναι κοινώς γνωστή ως “Πακιστανοί Ταλιμπάν”.

Η TTP έχει επιτεθεί σε αγορές, τζαμιά, αεροδρόμια, στρατιωτικές βάσεις, αστυνομικά τμήματα και έχει επίσης καταλάβει εδάφη, κυρίως κατά μήκος των συνόρων με το Αφγανιστάν, αλλά και βαθιά μέσα στο Πακιστάν, συμπεριλαμβανομένης της κοιλάδας Σουάτ.

Η οργάνωση βρισκόταν πίσω από την επίθεση του 2012 εναντίον της τότε μαθήτριας Μαλάλα Γιουσαφζάι, η οποία έλαβε το Νόμπελ Ειρήνης δύο χρόνια αργότερα.

Η TTP πολέμησε επίσης στο πλευρό των Αφγανών Ταλιμπάν κατά των δυνάμεων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν και φιλοξένησε Αφγανούς μαχητές στο Πακιστάν. Το Πακιστάν έχει εξαπολύσει στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά της TTP στο δικό του έδαφος με περιορισμένη επιτυχία, αν και μια επίθεση που έληξε το 2016 μείωσε δραστικά τις επιθέσεις μέχρι πριν από λίγα χρόνια.

Τι έπεται

Το Πακιστάν είναι πιθανό να εντείνει τη στρατιωτική του εκστρατεία, λένε οι αναλυτές, ενώ τα αντίποινα της Καμπούλ θα μπορούσαν να έρθουν με τη μορφή επιδρομών σε συνοριακά φυλάκια και περισσότερων διασυνοριακών ανταρτοπόλεμων με στόχο τις δυνάμεις ασφαλείας.

Επισήμως υπάρχει μεγάλη αναντιστοιχία μεταξύ των στρατιωτικών δυνατοτήτων των δύο πλευρών.

Με 172.000 άτομα, οι Ταλιμπάν έχουν λιγότερο από το ένα τρίτο του προσωπικού του Πακιστάν. Οι Ταλιμπάν διαθέτουν τουλάχιστον έξι αεροσκάφη και 23 ελικόπτερα, αλλά η κατάστασή τους είναι άγνωστη και δεν διαθέτουν μαχητικά αεροσκάφη ή αποτελεσματική πολεμική αεροπορία.

Οι ένοπλες δυνάμεις του Πακιστάν περιλαμβάνουν περισσότερους από 600.000 ενεργούς στρατιώτες, διαθέτουν περισσότερα από 6.000 θωρακισμένα οχήματα μάχης και περισσότερα από 400 μαχητικά αεροσκάφη, σύμφωνα με στοιχεία του 2025 από το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (IISS). Η χώρα διαθέτει επίσης πυρηνικά όπλα.