Η ΕΕ “κόβει” τη γούνα, οι celebrities την “ψηφίζουν”

Στην Ευρώπη, η γούνα φαίνεται να έχει χάσει τη δυναμική της. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όμως, μοιάζει άτρωτη.

Ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση συζητά αν η εκτροφή ζώων για γούνα ανήκει στο παρελθόν, το feed της Διεθνούς Ομοσπονδίας Γούνας γεμίζει με γνωστά ονόματα.

Η Τζένα Ορτέγκα, πρωταγωνίστρια της σειράς «Wednesday» του Netflix, εμφανίζεται σε πρεμιέρα με ένα ιταλικό shearling jacket αξίας 15.500 δολαρίων. Ο Φαρέλ Γουίλιαμς εμφανίζεται στα Grammys τυλιγμένος με ένα μακρύ λευκό παλτό. Είναι εκεί η Ριάνα και ο A$AP Rocky, η Τζένιφερ Λόπεζ, η Μαντόνα, η Κιμ Καρντάσιαν και η Κλόε Καρντάσιαν, ο Τζεφ Γκόλντμπλουμ και η Εμιλί Λίβινγκστον, η Τζορτζίνα Ροντρίγκες — και ξανά η Κιμ Καρντάσιαν.

Αν συνεχίσει κανείς να κάνει scroll, η γούνα μοιάζει λιγότερο με μια βιομηχανία που φθίνει και περισσότερο με ένα φαινόμενο επιστροφής. Καλογυαλισμένη, παγκόσμια και ολοζώντανη.

Στις Βρυξέλλες, όμως, το ερώτημα είναι αν αυτή η βιομηχανία πρέπει να υπάρχει.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζεται να δημοσιεύσει την απάντησή της σε μια πρωτοβουλία πολιτών που συγκέντρωσε πάνω από 1,5 εκατομμύριο υπογραφές, ζητώντας απαγόρευση της εκτροφής ζώων για γούνα και του εμπορίου προϊόντων γούνας σε όλη την ΕΕ.

Σχέδιο που είδε το POLITICO δείχνει ότι οι Βρυξέλλες πιθανότατα θα αρνηθούν την απαγόρευση και θα προτείνουν αντίθετα αυστηρότερα μέτρα βελτίωσης των συνθηκών για τα ζώα.

Η απόφαση αναμένεται από τα τέλη Μαρτίου, αλλά καθυστερεί λόγω αντιρρήσεων από κράτη-μέλη και εντός της ίδιας της Επιτροπής.

Το γενικό της περιεχόμενο είναι ήδη γνωστό — αρκετά ώστε οργανώσεις για την προστασία των ζώων να κάνουν λόγο για «προδοσία». Έχει ήδη κατατεθεί καταγγελία στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή, με την κατηγορία ότι η Επιτροπή επηρεάστηκε από τη βιομηχανία που καλείται να ελέγξει.

Πίσω από την εικόνα

Για τον Μάικ Μόζερ, η απόσταση μεταξύ social media και πραγματικότητας είναι η ουσία της ιστορίας.

Εργάστηκε για χρόνια στον κλάδο, πριν αποχωρήσει το 2019 και στραφεί στην πλευρά των οργανώσεων για τα δικαιώματα των ζώων. Όπως λέει, αυτό που τον άλλαξε ήταν μια επίσκεψη σε φάρμα.

«Σοκαρίστηκα πραγματικά», είπε. «Μακριά υπόστεγα, μικρά συρμάτινα κλουβιά, ζώα που κινούνται νευρικά, η έντονη μυρωδιά από τα απόβλητα χιλιάδων σαρκοφάγων».

«Πρόκειται για άγρια ζώα», τόνισε. «Χιλιάδες από αυτά, σε μικροσκοπικά κλουβιά».

Όπως υποστηρίζει, η βιομηχανία δεν έχει αλλάξει ουσιαστικά, ούτε στις πρακτικές ούτε στο μοντέλο της.

Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) κατέληξε το 2025 ότι τα προβλήματα ευζωίας —στρες, περιορισμός, αδυναμία φυσικής συμπεριφοράς— δεν μπορούν να λυθούν μέσα στο υπάρχον σύστημα εκτροφής.

Αυτό θέτει ένα κρίσιμο ερώτημα για την Επιτροπή: αν το μοντέλο δεν διορθώνεται, τι νόημα έχουν νέοι κανόνες;

Πέρα από τις φάρμες

Σήμερα, μόνο πέντε χώρες της ΕΕ διατηρούν εκτροφή γούνας σε σημαντική κλίμακα. Η Πολωνία, από τους μεγαλύτερους παραγωγούς, την απαγόρευσε πρόσφατα με μεταβατική περίοδο οκτώ ετών.

Ο Μαρκ Όατεν, επικεφαλής της Διεθνούς Ομοσπονδίας Γούνας, απορρίπτει την ιδέα της παρακμής.

«Μιλήστε με τη Fendi, τη Louis Vuitton, τη Dior», είπε. «Όλοι χρησιμοποιούν και πουλάνε γούνα».

Περιγράφει μια πολύπλοκη παγκόσμια αλυσίδα: από φάρμες στη Φινλανδία και την Ελλάδα, σε εργαστήρια στην Ιταλία, δημοπρασίες στο Ελσίνκι και τελικά σε καταστήματα στο Λονδίνο και το Παρίσι.

Μετά την πανδημία, λέει, η ζήτηση αυξήθηκε, ιδιαίτερα μέσω vintage γούνας και της λογικής της «βιωσιμότητας».

«Συνεργαζόμαστε με influencers και προωθούμε τη χρήση γούνας από celebrities», παραδέχθηκε.

Για την ευζωία των ζώων, υποστηρίζει ότι υπάρχουν ήδη πιστοποιήσεις και ότι η βιομηχανία είναι ανοιχτή σε αυστηρότερους κανόνες.

Προειδοποιεί, ωστόσο, ότι μια ευρωπαϊκή απαγόρευση θα οδηγήσει σε εισαγωγές από χώρες με χαμηλότερα πρότυπα.

Το δίλημμα των Βρυξελλών

Ο επίτροπος για την ευζωία των ζώων, Όλιβερ Βάρχεϊ, φέρεται να αποφεύγει τη λέξη «απαγόρευση».

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι υπηρεσίες της Επιτροπής δεν έλαβαν ποτέ εντολή να εξετάσουν πλήρη απαγόρευση, αλλά μόνο αυστηρότερα πρότυπα.

Ο Μίλτος Καρακουλάκης, επικεφαλής της Fur Europe και εκτροφέας μινκ στη Δυτική Μακεδονία, υποστηρίζει ότι οι εικόνες κακοποίησης είναι ξεπερασμένες.

«Οι περισσότεροι που υπογράφουν τέτοιες καμπάνιες δεν έχουν δει ποτέ μια φάρμα», είπε.

Στην περιοχή του, όπως υποστηρίζει, ο κλάδος στηρίζει χιλιάδες θέσεις εργασίας — αν και τα στοιχεία της Επιτροπής είναι πολύ χαμηλότερα.

Σε πρόσφατη ακρόαση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Ολλανδή ευρωβουλευτής, Άνια Χάζεκαμπ, κατηγόρησε την Επιτροπή ότι δεν αναλαμβάνει την ευθύνη να απαγορεύσει μια «φρικτή βιομηχανία».

Ο Βάρχεϊ απάντησε ψύχραιμα ότι η Επιτροπή μόλις ξεκίνησε να εξετάζει το ζήτημα.

Η τελική απάντηση αναμένεται μετά το Πάσχα, με προτάσεις για νέους κανόνες έως το 2027.

Ο Μόζερ εκτιμά ότι στο μέλλον το ερώτημα θα είναι απλό:

«Θα αναρωτηθούν αν όντως κρατούσαμε ζώα σε μικρά κλουβιά και τα σκοτώναμε για ένα προϊόν που δεν χρειαζόμαστε — και θα κρίνουν όσους είχαν τη δυνατότητα να δράσουν».