Η Γροιλανδία του Τραμπ και ένας κόσμος μοιρασμένος σε τρεις ηγέτες

Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ήδη, πριν ακόμη γίνει ο 47ος πρόεδρος των ΗΠΑ, αφήσει να εννοηθεί δημόσια ότι ήθελε να αποκτήσει τη Γροιλανδία.

Σήμερα, έναν χρόνο μετά την έναρξη της προεδρίας του, το παγωμένο αυτό γιγαντιαίο νησί βρίσκεται στο επίκεντρο σύγκρουσης μεταξύ δυτικών δυνάμεων και μιας ενδεχόμενης εμπορικής αντιπαράθεσης. Πίσω όμως από το φαινομενικό χάος υπάρχει και μια συγκεκριμένη λογική στον τρόπο που ο Τραμπ προσεγγίζει τον υπόλοιπο κόσμο.

Από την “Πρώτα η Αμερική” στη λογική του ισχυρού

Ο Τραμπ έχει αποδομήσει σχεδόν κάθε θεσμό της αμερικανικής δημοκρατίας. Ταυτόχρονα, έχει εξυπηρετήσει τα συμφέροντα του μεγαλύτερου γεωπολιτικού αντιπάλου των ΗΠΑ, της Ρωσίας, με τρόπους που μοιάζουν ακατανόητοι.

Εκτός αμερικανικών συνόρων, έχει σταθεί στο πλευρό της Ρωσίας εις βάρος της Ουκρανίας, υπονομεύοντας τα ίδια τα θεμέλια του ΝΑΤΟ.

Η στρατηγική εθνικής ασφάλειας που υιοθέτησε αντλεί επιχειρήματα ακόμη και από τις πιο σκοτεινές γωνιές των κοινωνικών δικτύων, παρουσιάζοντας ως δεδομένο ότι η Ευρώπη βρίσκεται στα πρόθυρα πολιτισμικής κατάρρευσης.

Έτσι, όπως γράφει ο Independent, έχει συμπεριφερθεί με τρόπο που μόνο ένας πρώην αξιωματικός της KGB, όπως ο Βλαντίμιρ Πούτιν, θα μπορούσε να φανταστεί: αποδυναμώνοντας την Ευρώπη και διαβρώνοντας τη στρατιωτική συμμαχία που το Κρεμλίνο θεωρεί τη μεγαλύτερη απειλή του.

Η πολιτική “Πρώτα η Αμερική” ξεκίνησε ως υπόσχεση εστίασης στα εσωτερικά ζητήματα και αποφυγής ξένων επεμβάσεων. Στην πράξη, εξελίχθηκε σε χρήση στρατιωτικής βίας για την ανατροπή του προέδρου της Βενεζουέλας, σε εκτελέσεις υπόπτων χωρίς δίκη στην ανοιχτή θάλασσα και σε βομβαρδισμούς στο Ιράν — ενέργειες που δύσκολα συμβαδίζουν με το διεθνές δίκαιο.

Ο Τραμπ έχει φτάσει στο σημείο να δηλώνει ότι η Βενεζουέλα θα διοικείται από τον ίδιο και ότι τα έσοδα από το πετρέλαιό της θα τα διαχειρίζεται κατά το δοκούν. Αν το Καράκας δεν συμφωνήσει, έχει απειλήσει με νέα επίθεση.

Αυτή η λογική του “δικαίου του ισχυρού” θυμίζει έντονα τη στάση του Πούτιν απέναντι στους γείτονές του — κυρίως τη Γεωργία και την Ουκρανία — χώρες που έχει εισβάλει και επιδιώκει να επαναφέρει στη ρωσική σφαίρα επιρροής.

Μέχρι εδώ, όλα μοιάζουν ξεκάθαρα φιλορωσικά.

Η Γροιλανδία ως γεωπολιτικό κλειδί και ο πόλεμος για τους πόρους

Κι όμως, στο ζήτημα της Γροιλανδίας, ο Τραμπ και η κυβέρνησή του επιμένουν ότι η αμερικανική κυριαρχία είναι απαραίτητη για την προστασία του νησιού από ρωσικές και κινεζικές απειλές.

Υποστηρίζουν ότι ο έλεγχος της Γροιλανδίας θα επιτρέψει στις ΗΠΑ να διασφαλίσουν τα θαλάσσια περάσματα της Αρκτικής, τα οποία η Ρωσία ανοίγει επιθετικά με έναν στόλο νέων παγοθραυστικών.

Ο Βόρειος Ατλαντικός αποτελεί επίσης βασική διαδρομή για τον “σκιώδη στόλο” ρωσικών δεξαμενόπλοιων που παρακάμπτουν τις κυρώσεις, χρηματοδοτώντας τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Στην περιοχή εδρεύει και ο ρωσικός στόλος πυρηνικών υποβρυχίων — μία από τις κύριες απειλές για τις ΗΠΑ, όπως θεωρείται διαχρονικά από κάθε αμερικανική κυβέρνηση μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, οι ΗΠΑ διατηρούσαν 17 στρατιωτικές βάσεις και περίπου 15.000 στρατιώτες στη Γροιλανδία. Ακόμη και σήμερα, έχουν το δικαίωμα σχεδόν απεριόριστης στρατιωτικής παρουσίας στο νησί.

Για τον Τραμπ, όμως, αυτό δεν αρκεί. Θέλει η Αμερική να κατέχει το ίδιο το έδαφος και τους φυσικούς του πόρους, που σταδιακά αποκαλύπτονται καθώς οι πάγοι υποχωρούν λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη — μαζί και το Ηνωμένο Βασίλειο — βρίσκεται ένα βήμα πριν από έναν εμπορικό πόλεμο με τις ΗΠΑ, καθώς ετοιμάζει οικονομικά αντίμετρα που ήδη έχουν προκαλέσει αναταραχή στις αγορές.

Ένας κόσμος μοιρασμένος στα τρία: Τραμπ, Πούτιν, Σι

Εδώ αποκαλύπτεται η στρατηγική λογική του Τραμπ. Έχει δηλώσει ξεκάθαρα ότι στόχος του είναι η επαναφορά της αμερικανικής κυριαρχίας στο δυτικό ημισφαίριο. Δεν τον απασχολεί το οικονομικό και πολιτικό χάος που προκαλεί η αμφισβήτηση του ΝΑΤΟ ή οι απειλές για τη Γροιλανδία.

Στο όραμά του, ο κόσμος χωρίζεται σε τρεις σφαίρες επιρροής: η Δύση στην Αμερική, ένα τμήμα στη Ρωσία και τα υπόλοιπα στην Κίνα.

Η Ευρώπη, πλέον, δεν θεωρείται αναπόσπαστο κομμάτι της “Δύσης” που θέλει να ελέγχει. Κατά την άποψή του, οι Ευρωπαίοι πρέπει να πληρώνουν μόνοι τους για την άμυνά τους απέναντι στη Ρωσία.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και το σχέδιο δημιουργίας ενός “Χρυσού Θόλου” αντιπυραυλικής άμυνας, με τη Γροιλανδία να αποτελεί το εξωτερικό του όριο. Από τη δική του σκοπιά, είναι λογικό να κατέχει το νησί και τους πόρους του, αφήνοντας την Ευρώπη να τα βγάλει πέρα μόνη της με τον Πούτιν.

Ο Τραμπ, τελικά, επιχειρεί να οικοδομήσει έναν κόσμο γύρω από τρεις άνδρες: τον ίδιο, τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Σι Τζινπίνγκ.