Η νέα τάξη πραγμάτων που εγκαινιάζει η στρατιωτική επέμβαση Τραμπ στη Βενεζουέλα

Στο πίσω μέρος κάθε δολαρίου αναγράφεται η φράση Novus Ordo Seclorum (δηλαδή η “Νέα τάξη των αιώνων”), η οποία, όπως δείχνουν οι τελευταίες ραγδαίες εξελίξεις, μοιάζει να αποτυπώνει την αρχή που καθοδηγεί τη νέα στρατηγική ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η επέμβαση στη Βενεζουέλα και η αιχμαλώτιση του προέδρου Νικολάς Μαδούρο σηματοδοτούν την αποδέσμευση των ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ από τη διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες και το τέλος της φιλελεύθερης παγκόσμιας τάξης συνολικά.

Μια νέα διεθνής πραγματικότητα αναδύεται, βασισμένη στη χρήση βίας, τον αναθεωρητισμό και την ασφάλεια στην αμερικανική ήπειρο.

Το επιστημονικό περιοδικό The Conversation, παρουσιάζει πέντε βασικά σημεία για την κατανόηση των συνεπειών της στρατιωτικής επέμβασης και της νέας τάξης που εγκαινιάζεται.

1. Αλόγιστη εξουσία του προέδρου

Η επέμβαση στη Βενεζουέλα εδραιώνει το νέο δόγμα του πανίσχυρου προέδρου, ο οποίος εκτελεί εντολές χωρίς να περιμένει την έγκριση από το Κογκρέσο και τη νομική επικύρωση.

Με τους θεσμικούς ελέγχους αποδυναμωμένους, ο Τραμπ κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του παρουσιάζει τη νέα τάξη ως ζήτημα επείγουσας ασφάλειας: οι ΗΠΑ βρίσκονται σε πόλεμο κατά της διακίνησης ναρκωτικών (ή της μετανάστευσης) και απειλούνται από «νέες δυνάμεις» – έναν ευφημισμό για την Κίνα.

Υπό αυτό το πρίσμα, εκλείπει ο σεβασμός και των διαδικασιών και των χρονοδιαγραμμάτων.

Ο Τραμπ ταυτίζει τον εαυτό του με ιστορικούς Αμερικανούς προέδρους όπως ο Ουάσινγκτον, ο Λίνκολν και ο Ρούζβελτ. Με την 250ή επέτειο της αμερικανικής δημοκρατίας να πλησιάζει, τέτοιες συγκρίσεις ενισχύουν την αυταρχική του ρητορική.

Η διάβρωση του πολιτικού και νομικού συστήματος των ΗΠΑ είναι εμφανής, με ενίσχυση των εξουσιών έκτακτης ανάγκης και περιορισμό της δικαστικής και πολιτικής αντιπολίτευσης.

2. «Η Αμερική για τους Αμερικανούς»: Η επικράτηση του δόγματος Τραμπ στη Λατινική Αμερική

Σε διεθνές επίπεδο, η επίθεση ενισχύει μια διπλωματική ατζέντα επικεντρωμένη στο εθνικό συμφέρον. Το δόγμα «Η Αμερική για τους Αμερικανούς» επιστρέφει δυναμικά: Παναμάς, Μεξικό και Καναδάς έχουν ήδη πιεστεί, ενώ συνεχίζονται οι βλέψεις για τον έλεγχο της Γροιλανδίας.

Στη Λατινική Αμερική, οι αριστερές κυβερνήσεις της Βραζιλίας και της Κολομβίας ηγούνται της περιφερειακής αντίστασης, ενώ ο Χοσέ Αντόνιο Καστ στη Χιλή και ο Χαβιέρ Μιλέι στην Αργεντινή αποτελούν ιδεολογικούς συμμάχους του Τραμπ.

Η ήπειρος συνολικά μετατοπίζεται προς εθνικιστικά, δεξιά κόμματα με σκληρή στάση στο μεταναστευτικό. Σύμφωνα με την ανάλυση, οι αξίες αυτές διακινδυνεύουν κάθε προοπτική ειρηνικής μετάβασης σε ένα δημοκρατικό καθεστώς, με προοπτική εθνικής ενότητας στη Βενεζουέλα.

3.Έλεγχος των πόρων

Για ακόμη μία φορά, το πετρέλαιο βρίσκεται στο επίκεντρο – αλλά για διαφορετικούς λόγους από ότι στο Ιράκ.

Στη νέα εποχή της γεωοικονομίας, οι ΗΠΑ επιδιώκουν να επιβάλουν ισχύ στις διεθνείς αγορές ενέργειας και ρύθμισης. Οι υποδομές, τα λιμάνια και τα ορυκτά της Βενεζουέλας είναι κρίσιμα για αυτόν τον στόχο.

Η Ουάσινγκτον δεν θέλει μόνο να προμηθεύεται πετρέλαιο, αλλά να επηρεάζει τιμές και παγκόσμια προσφορά. Η συμφωνία Pax Silica του 2025, για την ασφάλεια κρίσιμων τεχνολογικών αλυσίδων (ημιαγωγοί, AI), εγκαινιάζει μια εποχή συναλλακτικής διπλωματίας: τσιπ με αντάλλαγμα πρώτες ύλες.

4.Γεωπολιτική αναδιάταξη

Η αμερικανική αντίληψη για την κυριαρχία τροφοδοτεί μια αναθεωρητική εξωτερική πολιτική, παρόμοια με εκείνη της Κίνας, της Ρωσίας ή του Ισραήλ.

Πρόκειται για έναν κόσμο «φίλων και εχθρών», όπου η ισχύς υπερισχύει της συνεργασίας, του διεθνούς δικαίου και της δημοκρατίας.

5.Ευρώπη, δημοκρατία και Χομπς

Αξίες όπως η δημοκρατία, το κράτος δικαίου και το ελεύθερο εμπόριο υποχωρούν.

Η ΕΕ εμφανίζεται ανίσχυρη, όπως φάνηκε και στη Γάζα.

Η αμερικανική επέμβαση επαναφέρει τη φιλοσοφία του Χομπς: οι πολίτες παραχωρούν ελευθερίες σε έναν απόλυτο κυρίαρχο με αντάλλαγμα ασφάλεια.

Στη νέα τάξη του Τραμπ, τον τελευταίο λόγο δεν έχουν η αλήθεια, οι νόμοι ή οι δημοκρατικές αξίες – αλλά η προεδρική εξουσία.

Εσωτερική πολιτική των ΗΠΑ

Το 2026 είναι εκλογική χρονιά, με δεκάδες πολιτειακές αναμετρήσεις. Η επιχείρηση στη Βενεζουέλα λειτουργεί και ως εσωτερικό τεστ διαδοχής: από τη μία ο Τζέι Ντι Βανς, που προκρίνει απομονωτισμό, από την άλλη ο Μάρκο Ρούμπιο, που επιδιώκει παγκόσμια αμερικανική κυριαρχία. Το αποτέλεσμα ίσως καθορίσει τον διάδοχο του Τραμπ το 2028.

Η επίθεση στη Βενεζουέλα δεν είναι απλώς μια περιφερειακή επέμβαση. Είναι το πρώτο στρατιωτικό βήμα μιας νέας παγκόσμιας τάξης.

Οι εποχές της ήπιας ισχύος και της διατλαντικής συναίνεσης φαίνεται να ανήκουν στο παρελθόν. Μια νέα εποχή γεννιέται.