ΗΠΑ: Μετά τη Βενεζουέλα, το Ιράν; Το σενάριο επέμβασης και οι κίνδυνοι για τον Τραμπ

Πριν από δέκα ημέρες, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει ότι οι ΗΠΑ ήταν έτοιμες για την «διάσωση» των Ιρανών διαδηλωτών, εάν η κυβέρνησή τους χρησιμοποιούσε βία εναντίον τους.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, όπως είπε τότε ο πρόεδρος, ήταν «οπλισμένες και έτοιμες να δράσουν». Αυτό ειπώθηκε πριν ξεκινήσει ουσιαστικά η βίαιη καταστολή στο Ιράν. Τώρα, καθώς η πλήρης έκτασή της αποκαλύπτεται με τρόπο που προκαλεί σοκ, ο κόσμος περιμένει να δει πώς θα αντιδράσει ο Τραμπ.

«Κανείς δεν ξέρει τι θα κάνει ο πρόεδρος Τραμπ, εκτός από τον ίδιο τον πρόεδρο Τραμπ», δήλωσε η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λίβιτ. «Ο κόσμος μπορεί να συνεχίσει να περιμένει και να κάνει εικασίες».

Ανώτατοι αξιωματούχοι αναμένεται να ενημερώσουν τον πρόεδρο την Τρίτη για πιθανά σενάρια δράσης. Μιλώντας σε δημοσιογράφους μέσα στο Air Force One την Κυριακή, ο Τραμπ είπε ότι εξετάζει «κάποιες πολύ ισχυρές επιλογές».

Ενισχυμένος από την επιτυχία στη Βενεζουέλα – ο πρόεδρος χαρακτήρισε τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο ως μία από τις πιο επιτυχημένες επιχειρήσεις στην ιστορία των ΗΠΑ – ο πειρασμός για στρατιωτική επέμβαση είναι προφανώς μεγάλος.

Τι έδειξε η επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν τον περασμένο Ιούνιο

Όπως έδειξαν τα γεγονότα του περασμένου καλοκαιριού, οι ΗΠΑ είναι απολύτως ικανές να εξαπολύουν επιθέσεις από μεγάλη απόσταση. Βομβαρδιστικά B-2 stealth πραγματοποίησαν αποστολές διάρκειας 30 ωρών, με απογείωση από τη βάση Whiteman στο Μιζούρι, για να πλήξουν με διατρητικές βόμβες δύο από τις σημαντικότερες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.

Όπως αναφέρει το BBC, είτε η Ουάσινγκτον επιλέξει παρόμοιες επιθέσεις είτε στοχευμένα πλήγματα σε στοιχεία του καθεστώτος που ευθύνονται για την τρέχουσα καταστολή, θεωρείται βέβαιο ότι διαθέτει μια εκτενή λίστα στόχων.

Αξιωματούχοι του Πενταγώνου, τους οποίους επικαλείται το αμερικανικό δίκτυο CBS News, αναφέρουν ότι η απάντηση θα μπορούσε να περιλαμβάνει και πιο συγκαλυμμένες μεθόδους, όπως κυβερνοεπιχειρήσεις και μυστικές ψυχολογικές επιχειρήσεις με στόχο τη σύγχυση και αποδιοργάνωση των δομών διοίκησης του Ιράν.

Ένα σενάριο που, πάντως, μπορεί σχεδόν σίγουρα να αποκλειστεί είναι κάτι που να θυμίζει όσα συνέβησαν στο Καράκας στις 3 Ιανουαρίου.

Ακόμη και αποδυναμωμένο, έπειτα από αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα, το Ιράν δεν είναι Βενεζουέλα. Η Ισλαμική Δημοκρατία είναι ένα καθεστώς με πολεμική εμπειρία και αντοχή. Η απομάκρυνση ενός μόνο προσώπου δύσκολα θα κάμψει ολόκληρη τη χώρα στις επιθυμίες της Ουάσινγκτον.

Η πρόσφατη αναφορά του Τραμπ στην αποτυχημένη προσπάθεια του Τζίμι Κάρτερ το 1980 να διασώσει Αμερικανούς ομήρους στο Ιράν δείχνει ότι γνωρίζει καλά τους κινδύνους μιας χερσαίας επέμβασης.

Οκτώ Αμερικανοί στρατιωτικοί έχασαν τη ζωή τους όταν ένα ελικόπτερο συγκρούστηκε με μεταγωγικό αεροσκάφος EC-130 στην ιρανική έρημο.

Η αποτυχία εκείνης της επιχείρησης, σε συνδυασμό με την ταπείνωση των εικόνων Αμερικανών ομήρων με κουκούλες στην Τεχεράνη, συνέβαλε καθοριστικά στην εκλογική ήττα του Κάρτερ.

«Δεν ξέρω αν θα κέρδιζε τις εκλογές», είπε ο Τραμπ στους New York Times την περασμένη εβδομάδα, «αλλά σίγουρα δεν είχε καμία πιθανότητα μετά από εκείνη την καταστροφή».

Οι επιδιώξεις της κυβέρνησης Τραμπ στο Ιράν

Σαράντα έξι χρόνια αργότερα, όμως, το βασικό ερώτημα για την Ουάσινγκτον παραμένει: τι ακριβώς επιδιώκει η κυβέρνηση Τραμπ στο Ιράν;

«Είναι δύσκολο να πει κανείς ποια πορεία θα ακολουθήσει ο Τραμπ», δήλωσε ο Γουίλ Τόντμαν, ανώτερος ερευνητής στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών, «καθώς δεν γνωρίζουμε ποιος είναι ο τελικός του στόχος».

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Τραμπ πιθανότατα επιδιώκει να επηρεάσει τη συμπεριφορά του ιρανικού καθεστώτος και όχι να το ανατρέψει.

«Οι κίνδυνοι της αλλαγής καθεστώτος είναι τόσο μεγάλοι που δεν πιστεύω πως αυτός είναι ο βασικός του στόχος», σημείωσε. «Μπορεί να επιδιώκει παραχωρήσεις στις πυρηνικές συνομιλίες, να σταματήσει την καταστολή ή να προωθήσει μεταρρυθμίσεις που θα οδηγήσουν σε κάποια μορφή άρσης κυρώσεων».

Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι κύκλοι του ιρανικού καθεστώτος έχουν επικοινωνήσει μαζί του, εκφράζοντας ανησυχία και διάθεση διαπραγμάτευσης, κυρίως για το πυρηνικό πρόγραμμα.

«Αυτό που ακούτε δημόσια από το ιρανικό καθεστώς είναι πολύ διαφορετικό από τα μηνύματα που λαμβάνει ιδιωτικά η κυβέρνηση», είπε η Λίβιτ, προσθέτοντας ότι η διπλωματία είναι «πάντα η πρώτη επιλογή».

Ωστόσο, εάν η αιματηρή καταστολή συνεχιστεί, η διπλωματία κινδυνεύει να εκληφθεί ως αδυναμία.

«Αν δεν είναι επαρκής, αποθαρρύνει τους διαδηλωτές», τόνισε ο Τόντμαν.

Ίσως με αυτό κατά νου, και ενώ συνεχίζουν να έρχονται στο φως φρικτές μαρτυρίες από το Ιράν παρά το μπλακάουτ στο διαδίκτυο, ο πρόεδρος έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να δράσει πριν εξαντληθούν τα διπλωματικά κανάλια.

Ορισμένοι εκτιμούν ότι ένα περιορισμένο πλήγμα θα μπορούσε να ενθαρρύνει τους διαδηλωτές και να στείλει μήνυμα στο καθεστώς ότι τα χειρότερα ίσως έπονται.

«Το μόνο που χρειάζεται να κάνει ο Τραμπ είναι να πλήξει για να προκαλέσει πανικό στο εσωτερικό του καθεστώτος», δήλωσε ο Μπιλάλ Σάαμπ από το Chatham House. «Ένα αμερικανικό πλήγμα θα μπορούσε να ενδυναμώσει τους διαδηλωτές και να αποσπάσει την προσοχή του καθεστώτος».

Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η στρατιωτική δράση μπορεί και να έχει αντίθετα αποτελέσματα.

«Μπορεί να συσπειρώσει το καθεστώς και τη σημαντική ακόμη βάση υποστήριξής του. Ένα φαινόμενο “συσπείρωσης γύρω από τη σημαία” δεν θα ήταν καθόλου απίθανο», είπε.

Η εξίσωση είναι περίπλοκη, ειδικά καθώς το Ιράν έχει απειλήσει με αντίποινα σε περίπτωση αμερικανικής επίθεσης.

Παρά τις απώλειες από ισραηλινά και αμερικανικά πλήγματα, η χώρα εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικό οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων.

Στη Μέση Ανατολή, σύμμαχοι και πληρεξούσιοι του Ιράν μπορεί να έχουν αποδυναμωθεί ή εκλείψει, αλλά ο «Άξονας της Αντίστασης» παραμένει ενεργός. Οι Χούθι στην Υεμένη και οι σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ εξακολουθούν να μπορούν να δράσουν.

Μεταξύ εκείνων που καλούν τον Τραμπ να κινηθεί δυναμικά είναι και ο Ρεζά Παχλαβί, γιος του τελευταίου σάχη του Ιράν.

«Ο πρόεδρος έχει μια απόφαση να λάβει σύντομα», δήλωσε στο CBS News. «Ο καλύτερος τρόπος για να σωθούν ζωές στο Ιράν είναι να υπάρξει παρέμβαση νωρίτερα, ώστε αυτό το καθεστώς να καταρρεύσει και να μπει τέλος στα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε».

Ακούγεται απλό. Στον Λευκό Οίκο γνωρίζουν καλά ότι δεν είναι.