Ιράν: Εξαπλώνονται οι αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις – Τουλάχιστον τρεις νεκροί

Κλιμακώνονται οι συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και των δυνάμεων καταστολής στο Ιράν, την πέμπτη ημέρα των διαδηλώσεων με επίκεντρο την ακρίβεια σε πολλές πόλεις της χώρας.

Σύμφωνα με τα ιρανικά ΜΜΕ, ο απολογισμός των νεκρών από τις συγκρούσεις ανέρχεται σε τουλάχιστον τρία άτομα.

Πρόκειται για τους πρώτους θανάτους που καταγράφονται μετά την έναρξη των κινητοποιήσεων διαμαρτυρίας την περασμένη Κυριακή στη χώρα.

Συγκεκριμένα, στο Λορντεγκάν (νοτιοδυτικά), δύο πολίτες σκοτώθηκαν, μετέδωσε το πρακτορείο ειδήσεων Fars. Νωρίτερα, είχε ανακοινωθεί ότι αρκετοί είχαν σκοτωθεί. Το Hengaw ανέφερε ότι αρκετοί άνθρωποι σκοτώθηκαν και τραυματίστηκαν εκεί από τις δυνάμεις ασφαλείας.

«Ο αριθμός των θυμάτων στο Λορντεγκάν σήμερα ανέρχεται σε δύο» έγραψε το Fars. Στην πόλη αυτή που βρίσκεται σε απόσταση 650 χιλιομέτρων από την Τεχεράνη, σημειώθηκαν συγκρούσεις, έπεσαν πέτρες και προκλήθηκαν ζημιές σε δημόσια κτίρια.

«Διαδηλωτές άρχισαν να πετούν πέτρες εναντίον διοικητικών κτιρίων, μεταξύ άλλων στο κυβερνείο, το τέμενος, το δημαρχείο και σε τράπεζες» και η αστυνομία έκανε χρήση δακρυγόνων, σύμφωνα με την ίδια πηγή, όπως σημειώνει το πρακτορείο Reuters.

Το Fars ανέφερε επίσης πως προκλήθηκαν «σημαντικές ζημιές», ενώ οι αρχές προχώρησαν σε συλλήψεις ανθρώπων με την κατηγορία των «υποκινητών» των ταραχών.

Παράλληλα, οι Φρουροί της Επανάστασης δήλωσαν ότι ένα μέλος της παραστρατιωτικής πολιτοφυλακής Μπασίτζ, η οποία συνδέεται με αυτούς, σκοτώθηκε στο Κουντάστ και άλλα 13 άτομα τραυματίστηκαν, κατηγορώντας τους διαδηλωτές, τους οποίους κατηγόρησαν ότι εκμεταλλεύτηκαν τις διαμαρτυρίες.

Κρατικά ΜΜΕ μετέδωσαν σήμερα πως ο άνδρας που σκοτώθηκε ήταν μέλος της παραστρατιωτικής πολιτοφυλακής Μπασίτζ, που αναπτύσσεται για να καταστείλει τις κινητοποιήσεις, κατονομάζοντάς τον ως τον 21χρονο Αμιρχοσάμ Χονταγιάρι Φαρντ.

Ηλικίας 21 ετών και μέλος της Μπασίτζ «προασπιζόταν τη δημόσια τάξη», μετέδωσε η κρατική τηλεόραση, επικαλούμενη τον τοπικό κυβερνήτη, ο οποίος μίλησε για “ρίψεις πετρών” και 13 τραυματίες μεταξύ των αστυνομικών.

Από την άλλη, το Hengaw ανέφερε ότι ο άνδρας διαδήλωνε και σκοτώθηκε από τις δυνάμεις ασφαλείας.

Το Hengaw ανέφερε επίσης ότι ένας διαδηλωτής πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε την Τετάρτη στην επαρχία Ισφαχάν στο κεντρικό Ιράν.

Το Reuters δεν μπόρεσε να επαληθεύσει άμεσα καμία από αυτές τις αναφορές.

Διαμαρτυρίες πραγματοποιήθηκαν επίσης την Πέμπτη στο Μαρβντάστ, στην επαρχία Φαρς, σύμφωνα με την ακτιβιστική ειδησεογραφική ιστοσελίδα HRANA. Το Hengaw ανέφερε ότι διαδηλωτές συνελήφθησαν την Τετάρτη στις δυτικές επαρχίες Κερμανσάχ, Χουζεστάν και Χαμεντάν.

Σύμφωνα με αναφορές, σε διαδηλώσεις ακούστηκαν και συνθήματα για τον Ρεζά Παχλαβί, του εξόριστου γιου του τελευταίου Σάχη του Ιράν.

Υπό εντεινόμενη πίεση το ιρανικό καθεστώς

Οι συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και υπηρεσιών ασφαλείας σηματοδοτούν μια σημαντική κλιμάκωση των αναταραχών που έχουν εξαπλωθεί από τότε που οι καταστηματάρχες άρχισαν να διαμαρτύρονται την Κυριακή για τον χειρισμό της κυβέρνησης στην υποτίμηση του νομίσματος και στην ραγδαία αύξηση των τιμών.

Έμποροι, καταστηματάρχες και φοιτητές σε πολλά ιρανικά πανεπιστήμια διαδηλώνουν εδώ και μέρες και κλείνουν μεγάλα παζάρια. Η κυβέρνηση επέβαλε «shut down» μεγάλο μέρος της χώρας την Τετάρτη κηρύσσοντας αργία λόγω κρύου.

Τα τελευταία χρόνια, οι αρχές έχουν καταστείλει διαμαρτυρίες για ζητήματα που κυμαίνονται από τις υψηλές τιμές, τις ξηρασίες, τα δικαιώματα των γυναικών και τις πολιτικές ελευθερίες, συχνά με αυστηρά μέτρα ασφαλείας και εκτεταμένες συλλήψεις.

Η αντίδραση της Τεχεράνης στις διαμαρτυρίες αυτής της εβδομάδας φαίνεται σημαντικά διαφορετική, είτε λόγω υπολογισμών είτε από ανάγκη, με τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης να αναφέρουν τις αναταραχές, την κυβέρνηση να υιοθετεί έναν συμφιλιωτικό τόνο και το διαδίκτυο να παραμένει σε μεγάλο βαθμό προσβάσιμο.

Οι διαμαρτυρίες, που πυροδοτήθηκαν από την άνοδο των τιμών, γρήγορα ξεπέρασαν τον τομέα της οικονομίας. Τα συνθήματα στόχευσαν για άλλη μια φορά το ίδιο το καθεστώς, με τους διαδηλωτές να ζητούν ανοιχτά την πτώση του.

Τόσο το 2019 όσο και το 2022, όταν παρόμοια συνθήματα αντηχούσαν σε όλο το Ιράν, οι αρχές κινήθηκαν γρήγορα για να κλείσουν το διαδίκτυο, διακόπτοντας την επικοινωνία με τον έξω κόσμο και παραλύοντας την εγχώρια ειδησεογραφική κάλυψη, όπως τονίζει το Iran International. Οι διαδηλωτές στιγματίστηκαν γρήγορα ως εχθρoί και τα κρατικά μέσα ενημέρωσης παρουσίασαν τις αναταραχές σχεδόν αποκλειστικά ως απειλή για την ασφάλεια που υποστηρίζεται από το εξωτερικό.

Αυτή τη φορά, ο κρατικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας φαίνεται να έχει υιοθετήσει μια πιο προσεκτική γραμμή, παραθέτοντας σκληροπυρηνικά μέσα ενημέρωσης σχετικά με τα αίτια των διαμαρτυριών, περιορίζοντας παράλληλα τα δικά του σχόλια, ίσως για να αποφύγει να προκαλέσει διαδηλωτές – ή για να ανακτήσει ένα κοινό που είχε χαθεί εδώ και καιρό από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης με έδρα το εξωτερικό.

Οι παρουσιαστές της κρατικής τηλεόρασης έχουν επανειλημμένα δηλώσει τις τελευταίες ημέρες ότι «οι διαδηλωτές έχουν κάθε δικαίωμα να διαμαρτύρονται για την αύξηση των τιμών».

Αυτό το πλαίσιο αντικατοπτρίζει τον πρόσφατο ισχυρισμό του Προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν ότι «οι διαδηλωτές δεν χρειάζονται άδεια για να βγουν στους δρόμους σύμφωνα με το Ιρανικό Σύνταγμα».

Η δήλωση ήταν πάντα νομικά ορθή, αλλά κανένας ανώτερος αξιωματούχος ή σημαντικό μέσο ενημέρωσης δεν την είχε εκφράσει προηγουμένως τόσο ξεκάθαρα.

Σε συνέντευξη Τύπου στις 31 Δεκεμβρίου, η εκπρόσωπος της κυβέρνησης Φατεμέ Μοχαζεράνι επανέλαβε ότι η κυβέρνηση αναγνωρίζει το δικαίωμα του κοινού να διαμαρτύρεται, προσθέτοντας ότι ο Πεζεσκιάν έχει δεσμευτεί να ακούσει τους πολίτες και να επιλύσει τα προβλήματά τους.

Νέος διοικητής της κεντρικής τράπεζας του Ιράν, σε μια προσπάθεια κατευνασμού

Ο νέος διοικητής της κεντρικής τράπεζας, Αμπντολνάσερ Χεμμάτι, εξέδωσε γενικές υποσχέσεις: να ελέγξει τον πληθωρισμό, να τερματίσει τα προνόμια για άτομα με ισχυρές διασυνδέσεις και να αντιμετωπίσει τις παρατυπίες στις τράπεζες, συμπεριλαμβανομένων των μη εξουσιοδοτημένων αναλήψεων από κυβερνητικούς λογαριασμούς.

Ο Χεμμάτι κατείχε προηγουμένως ανώτερες οικονομικές θέσεις υπό τους Προέδρους Ρουχανί και Πεζεσκιάν χωρίς να επιτύχει αυτούς τους στόχους, αλλά στις 31 Δεκεμβρίου επέμεινε ότι πλέον έχει «πλήρη εξουσία» και είναι αποφασισμένος να υλοποιήσει τους στόχους του.

Ανακατατάξεις στο σώμα των Φρουρών της Επανάστασης

Ο Αλί Φανταβί, αναπληρωτής διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης, αντικαταστάθηκε από τον Αχμάντ Βαχίντι, μια προσωπικότητα γνωστή για τις σκληρότερες μεθόδους της και την αυστηρή πίστη της στον Ανώτατο Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ.

Πληροφορίες αναφέρουν ήδη ότι οι πυροβολισμοί εναντίον διαδηλωτών και οι συλλήψεις αυξήθηκαν την Πέμπτη, την πέμπτη ημέρα των ταραχών.

Μένει να φανεί αν η Τεχεράνη θα διατηρήσει μια πιο μετριοπαθή στάση ή αν θα επιστρέψει στα οικεία όπλα της, όπως ο έλεγχος του διαδικτύου και η ωμή βία.