Κούρσα ΗΠΑ – Ιράν για τον εντοπισμό του αγνοούμενου αξιωματικού – Φόβοι για περαιτέρω κλιμάκωση

Ιράν και ΗΠΑ αγωνίζονται -ποιος θα βρει πρώτος- το μέλος του πληρώματος αμερικανικού μαχητικού αεροσκάφους F-15E, που καταρρίφθηκε στο νότιο Ιράν, την Παρασκευή (03/04) και έκτοτε αγνοείται.

Στο ίδιο αεροσκάφος επέβαινε και δεύτερος πιλότος, ο οποίος διασώθηκε από τις αμερικανικές δυνάμεις και βρίσκεται σώος σε αμερικανικά χέρια.

Σύμφωνα με εκπρόσωπο των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, το αεροσκάφος καταστράφηκε από το σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας των Φρουρών της Επανάστασης.

Σημειώνεται πως μετά το συγκεκριμένο περιστατικό, ένα δεύτερο αεροσκάφος, ένα A-10 Warthog, επλήγη από ιρανικά πυρά και συνετρίβη κοντά στα Στενά του Ορμούζ, με τον πιλότο του να ενεργοποιεί το εκτινασσόμενο κάθισμα, όπως δήλωσαν δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι.

Νωρίτερα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε στη βρετανική εφημερίδα The Independent ότι δεν είναι επί του παρόντος σε θέση να σχολιάσει ποια θα είναι η αντίδρασή του, στην περίπτωση που οι ιρανικές δυνάμεις φτάσουν στον πιλότο του καταρριφθέντος μαχητικού. “Ελπίζουμε πως δεν θα συμβεί αυτό”, τόνισε ενώ λίγη ώρα πριν, μιλώντας στο τηλεοπτικό δίκτυο NBC News, είχε αναφέρει ότι η κατάρριψη ενός αμερικανικού μαχητικού αεροσκάφους δεν πρόκειται να επηρεάσει τις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου.

Υψηλή αμοιβή προσφέρει η Τεχεράνη

Μετά από αναφορές ότι ένα αμερικανικό μαχητικό αεροσκάφος καταρρίφθηκε στο Ιράν, ιρανικά μέσα ενημέρωσης ισχυρίστηκαν ότι ένα από τα δύο μέλη του πληρώματος ενδέχεται να προσγειώθηκε στο νότιο Ιράν.

Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο CBS ότι ο πιλότος του αεροσκάφους έχει διασωθεί και το αγνοούμενο μέλος του πληρώματος είναι αξιωματικός οπλικών συστημάτων.

Την ίδια στιγμή, ιρανικά κρατικά ΜΜΕ προτρέπουν τους πολίτες να «συλλάβουν ζωντανό τον πιλότο», προσφέροντας μάλιστα υψηλή ανταμοιβή.

Όπως αναφέρει δημοσίευμα του BBC, τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης έκαναν λόγο για αμοιβή που αγγίζει τις 50.000 λίρες (66.100 δολάρια), ποσό εντυπωσιακά υψηλότερο από το εκτιμώμενο μηνιαίο εύρος των μισθών της χώρας, που κυμαίνεται από 150 έως 230 λίρες.

Λίγο αργότερα, άρχισαν να κυκλοφορούν βίντεο, που έδειχναν ένοπλους πολίτες σε δύο νότιες επαρχίες να αναζητούν το μέλος του πληρώματος.

Σε ένα μη επαληθευμένο βίντεο από τη νότια επαρχία Χουζεστάν, αρκετοί άνδρες που φέρουν πυροβόλα όπλα και τη σημαία της Ισλαμικής Δημοκρατίας φαίνονται να τους αναζητούν, με ένα άτομο να λέει: «Θεού θέλοντος, θα τον βρούμε».

Σε πλήρη εξέλιξη και οι έρευνες των ΗΠΑ

Την ίδια στιγμή, σε πλήρη εξέλιξη βρίσκονται και οι προσπάθειες των ΗΠΑ να εντοπίσουν τον αγνοούμενο αξιωματικό, με δύο ελικόπτερα Blackhawk να συμμετέχουν στις επιχειρήσεις έρευνας.

Σύμφωνα με πρώην διοικητή των Αλεξιπτωτιστών Διάσωσης της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, αν “ο στόχος διάσωσης” βρίσκεται σε περιοχή που δεν είναι προσβάσιμη σε ελικόπτερο, οι αλεξιπτωτιστές θα πηδήξουν από το αεροπλάνο και θα συνεχίσουν τις επιχειρήσεις διάσωσης πεζοί.

Μόλις φτάσουν στο έδαφος, οι αλεξιπτωτιστές διάσωσης στοχεύουν να επικοινωνήσουν με το αγνοούμενο μέλος του πληρώματος, να παράσχουν ιατρική βοήθεια εάν χρειαστεί, να αποφύγουν ή να συγκρατήσουν τον εχθρό και να φτάσουν σε μια τοποθεσία όπου μπορούν να διασωθούν.

Το να αποκαλούμε τη δουλειά τους «τρομακτική και εξαιρετικά επικίνδυνη» είναι υποτιμητικό, είπε ο διοικητής, προσθέτοντας ότι αυτοί οι διασώστες είναι γνωστοί ως «τα ελβετικά μαχαίρια στρατού της Πολεμικής Αεροπορίας».

Οι εφημερίδες New York Times και Washington Post αναφέρουν ότι έχουν επιβεβαιώσει την αυθεντικότητα φωτογραφιών και βίντεο που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τον ιρανικό Τύπο και τα οποία δείχνουν αμερικανικά ελικόπτερα και αεροσκάφη να πετούν σε χαμηλό υψόμετρο πάνω από την περιοχή που σημειώθηκε το περιστατικό.

“Η πιο επικίνδυνη αποστολή”

«Είναι η πιο επικίνδυνη στρατιωτική αποστολή που γνωρίζω», υποστήριξε ο Τζέιμς Τζέφρι, στρατηγός και κορυφαίος Αμερικανός διπλωμάτης, ο οποίος έχει διατελέσει ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία και ειδικός απεσταλμένος στη διεθνή στρατιωτική επέμβαση κατά του Ισλαμικού Κράτους (IS) στο Ιράκ.

Τέτοιες αποστολές συχνά διεξάγονται από ελικόπτερα, με αεροσκάφη ανεφοδιασμού σε υποστήριξη και άλλα στρατιωτικά αεροσκάφη σε ετοιμότητα για τη διεξαγωγή επιθέσεων και την περιπολία της περιοχής – όπως αποτυπώθηκε και στα πλάνα των επαληθευμένων βίντεο που παραθέτηκαν παραπάνω.

«Πρόκειται για άτομα ειδικών επιχειρήσεων της Πολεμικής Αεροπορίας που έχουν εκπαιδευτεί σχεδόν στο επίπεδο της Delta Force και της Navy SEAL Team Six, αλλά έχουν και ιατρικές δυνατότητες», δήλωσε ο Τζέφρι στο BBC. «Δεν θα τα παρατήσουν μέχρι να βρουν πιλότο, αν πιστεύουν ότι υπάρχει κάποια πιθανότητα», συνέχισε.

Όπως είπε, όταν ένα τζετ καταρρίπτεται πάνω από εχθρικό έδαφος, ο πιλότος και το πλήρωμα αυτού του αεροσκάφους είναι επίσης άρτια εκπαιδευμένοι για μια τέτοια κατάσταση.

«Η πρώτη τους προτεραιότητα είναι να παραμείνουν ζωντανοί και να αποφύγουν τη σύλληψη», ανέφερε στο BBC η Τζένιφερ Καβάνα, ανώτερη ερευνήτρια και διευθύντρια στρατιωτικής ανάλυσης στο think tank Defense Priorities.

«Και έτσι εκπαιδεύονται – υποθέτοντας ότι είναι σωματικά ικανοί και όχι τόσο τραυματισμένοι που να μην μπορούν να κινηθούν – να προσπαθούν να απομακρυνθούν από το σημείο εκτίναξης το συντομότερο δυνατό και να κρυφτούν ώστε να είναι ασφαλείς», πρόσθεσε.

Είναι επίσης εκπαιδευμένοι σε τεχνικές επιβίωσης, ώστε να μπορούν να ζουν χωρίς φαγητό ή νερό ή να βρίσκουν πόρους από το τοπικό έδαφος για όσο το δυνατόν περισσότερο, συνέχισε.

Πλήγμα στη ρητορική Τραμπ – Χέγκσεθ

Τα παραπάνω γεγονότα διαψεύδουν τους ισχυρισμούς της κυβέρνησης Τραμπ περί πλήρους κυριαρχίας της στους αιθέρες του Ιράν – μαζί με τις συνεχείς δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου περί νίκης στον εν εξελίξει πόλεμο.

Αυτοί οι ισχυρισμοί είχαν ήδη αντικρουστεί αρκετές φορές. Αλλά αυτό είναι ακόμα ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Όπως αναφέρει δημοσίευμα του CNN, Τραμπ και Χέγσεθ είχαν αφήσει να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ και Ισραήλ είχαν κάτι που ισοδυναμούσε με “ελευθερία κινήσεων” για να πετάξουν πάνω από το Ιράν, χαρακτηρίζοντας την Τεχεράνη ως ανίκανη να αντιδράσει.

Πριν από έναν ολόκληρο μήνα, στις 4 Μαρτίου, σε ενημέρωση που παρείχε το Υπουργείο Πολέμου των ΗΠΑ, ο Πιτ Χέγκσεθ υποστήριξε ότι μια τέτοια κυριαρχία βρίσκεται προ των πυλών.

«Ξεκινώντας από χθες το βράδυ και με ορίζοντα ολοκλήρωσης σε λίγες ημέρες, σε λιγότερο από μία εβδομάδα, οι δύο πιο ισχυρές αεροπορικές δυνάμεις στον κόσμο θα έχουν τον πλήρη έλεγχο του ιρανικού ουρανού», δήλωσε χαρακτηριστικά. “Και το Ιράν δεν θα μπορεί να κάνει τίποτα γι’ αυτό”, πρόσθεσε.

Ο Τραμπ είχε επίσης αναφερθεί σε αυτή την “εναέρια κυριαρχία” τις τελευταίες δύο εβδομάδες.

«Κυριολεκτικά έχουμε αεροπλάνα που πετούν πάνω από την Τεχεράνη και άλλα μέρη της χώρας τους. Δεν μπορούν να κάνουν τίποτα γι’ αυτό», είπε στις 24 Μαρτίου, προσθέτονας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να χτυπήσουν έναν σταθμό παραγωγής ενέργειας και «οι Ιρανοί πάλι δεν μπορούν να κάνουν τίποτα».

Ο Αμερικανός πρόεδρος δηλώνει εδώ και εβδομάδες ότι το Ιράν «δεν έχει ναυτικό, στρατό, αεροπορία και αντιαεροπορικό σύστημα». Σε ομιλία του στον Λευκό Οίκο την Τετάρτη (01/04) το βράδυ, υποστήριξε ότι θα μπορούσε να χτυπήσει τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του Ιράν.

«Δεν διαθέτουν αντιαεροπορικό εξοπλισμό. Το ραντάρ τους είναι 100% εξαφανισμένο», είπε, συμπληρώνοντας, «είμαστε ασταμάτητοι ως στρατιωτική δύναμη».

Το πρόβλημα με όλα αυτά είναι ότι η στρατιωτική επιτυχία που ευαγγελίζονται οι ΗΠΑ απέχει πολύ από το να γίνει πράξη.

Οι Αμερικανοί έχουν ελάχιστη εμπιστοσύνη στην αμερικανική αποστολή στη Μέση Ανατολή. Η λίστα των τεσσάρων στόχων αλλάζει συνεχώς . Και ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η οικονομική απαισιοδοξία που προκύπτει από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και την επακόλουθη αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου. Οι Αμερικανοί πολίτες εκτιμούν ότι ο πόλεμος δεν αξίζει το κόστος.

“Έχουμε πάρει τον έλεγχο του εναέριου χώρου και των υδάτινων οδών του Ιράν χωρίς στρατιωτικούς στο ιρανικό έδαφος” έλεγε ο Χεγκσεθ την 4η Μαρτίου, και τα πρόσφατα περιστατικά με τις καταρρίψεις των αμερικανών αεροσκαφών φαίνεται πως τον διαψεύδουν.

Ένας αιχμάλωτος των ΗΠΑ στο Ιράν θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω κλιμάκωση

Οι αιχμάλωτοι πιλότοι έχουν συχνά καταλάβει κεντρική θέση στην ιστορία των αμερικανικών πολέμων. Όπως υπενθυμίζει δημοσίευμα του Economist, στο Βιετνάμ, σχεδόν 500 μέλη πληρώματος αεροσκαφών αιχμαλωτίστηκαν από το Βόρειο Βιετνάμ, με πιο γνωστό παράδειγμα τον Τζον Μακέιν, ο οποίος αργότερα θα γινόταν γερουσιαστής και υποψήφιος για την προεδρία.

Το 1983, ένας Αμερικανός πλοηγός αιχμαλωτίστηκε από τις συριακές δυνάμεις στο Λίβανο και κρατήθηκε για 30 ημέρες, προτού διαπραγματεύσεις υψηλού επιπέδου εξασφαλίσουν την απελευθέρωσή του. Το 1991 και το 2003, ο Σαντάμ Χουσεΐν χρησιμοποίησε τους καταρριφθέντες Αμερικανούς πιλότους για προπαγανδιστικούς σκοπούς, αναγκάζοντάς τους να ηχογραφούν βίντεο με δηλώσεις που αντιτίθεντο στον πόλεμο και να τις προβάλει στην τηλεόραση.

Το Ιράν έχει επίσης συλλάβει αμερικανικό προσωπικό σε καιρό ειρήνης. Οι διπλωμάτες που συνελήφθησαν στην αμερικανική πρεσβεία το 1979 ήταν όμηροι, όχι αιχμάλωτοι πολέμου.

Ωστόσο, το 2016, δέκα μέλη πληρώματος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ συνελήφθησαν από τους Φρουρούς της Επανάστασης κοντά στο νησί Φαρσί στον Περσικό Κόλπο. Κρατήθηκαν για λιγότερο από μία ημέρα και φωτογραφήθηκαν γονατιστοί, με τα χέρια στο κεφάλι, με ταπεινωτικό τρόπο.

Τις τελευταίες εβδομάδες, η ρητορική των Αμερικανών ηγετών απέναντι στο Ιράν ήταν πολεμοχαρής και σκληρή. Ο Πιτ Χέγσεθ, υπουργός Άμυνας της Αμερικής, δήλωσε ότι η Αμερική δεν θα δείξει «κανένα έλεος» προς το Ιράν. Ο Ντόναλντ Τραμπ, πρόεδρος της Αμερικής, δήλωσε σε τηλεοπτικό διάγγελμά του την 1η Απριλίου ότι θα στείλει το Ιράν «πίσω στη Λίθινη Εποχή, όπου ανήκει». 

Αν το Ιράν αιχμαλωτίσει έναν Αμερικανό αξιωματικό, αυτό θα αποτελέσει ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί. Ο Τραμπ υπονόησε στην ομιλία του ότι ο πόλεμος θα διαρκέσει μόνο για άλλες δύο έως τρεις εβδομάδες. Αν το Ιράν κατάφερνε να παρουσιάσει έναν αιχμάλωτο πολέμου στην τηλεόραση – μια πράξη που θα παραβίαζε τις Συμβάσεις της Γενεύης – η χώρα θα μπορούσε να αυξήσει την πίεσή της, την διαπραγμευτική της δύναμη, πέρα από τον σφιχτό έλεγχο που ήδη ασκεί στα Στενά του Ορμούζ.

Η άρνηση να αποκαλύψει οποιαδήποτε πληροφορία σχετικά με την τύχη ή το πού βρίσκεται ο πιλότος θα μπορούσε επίσης να της δώσει πλεονέκτημα. Στις 3 Απριλίου, το Ιράν δήλωσε ότι δεν ήταν διατεθειμένο να συμμετάσχει σε συνομιλίες με τις ΗΠΑ στο Ισλαμαμπάντ και ότι οι απαιτήσεις των ΗΠΑ ήταν απαράδεκτες.

Σε περίπτωση που το αγνοούμενο μέλος του πληρώματος διασωθεί, το περιστατικό μπορεί να προκαλέσει κάποια ανησυχία στις ΗΠΑ, αλλά δεν θα θεωρηθεί ως μεγάλη στρατιωτική ήττα. Η Σερβία, για παράδειγμα, κατέρριψε ένα αμερικανικό αεροσκάφος stealth το 1999, χωρίς να έχει αυτό σημαντική επίδραση στην έκβαση του πολέμου.

Ωστόσο, ένας αιχμάλωτος Αμερικανός πιλότος στα χέρια του Ιράν θα προκαλούσε σχεδόν σίγουρα οργή σε πολλούς Αμερικανούς, ωθώντας, ενδεχομένως, τον Τραμπ να αντιδράσει σκληρά για να εξαναγκάσει το Ιράν να τον/την επιστρέψει.