Μαζικά στις κάλπες οι Ούγγροι για το τέλος της εποχής Όρμπαν

Οι Ούγγροι προσέρχονται μαζικά στις κάλπες, σε μια ψηφοφορία που θα μπορούσε να ανατρέψει τον πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν μετά από 16 χρόνια και να έχει σημαντικές επιπτώσεις για την υπόλοιπη Ευρώπη, τις ΗΠΑ και τη Ρωσία.

Οι περισσότερες δημοσκοπήσεις ευνοούν τον Πέτερ Μαγιάρ, ο οποίος ίδρυσε το λαϊκό κόμμα Tisza αφού αποχώρησε από το κυβερνών κόμμα Fidesz. Μετά την ψήφο του στη Βουδαπέστη, δήλωσε ότι αν κερδίσει θα ενισχύσει τη θέση της Ουγγαρίας στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ και θα κινηθεί κατά της διαφθοράς.

Ο Όρμπαν δήλωσε στους δημοσιογράφους μετά την άσκηση του εκλογικού δικαιώματός του: «Είμαι εδώ για να κερδίσω» και, όταν ρωτήθηκε αν υποτίμησε τον αντίπαλό του, απάντησε: «Δεν υποτιμώ κανέναν».

Η ψηφοφορία θα διαρκέσει έως τις 19:00 τοπική ώρα (20:00 ώρα Ελλάδας) και τα αποτελέσματα θα αρχίσουν να ανακοινώνονται το βράδυ.

Δεν θα υπάρξουν δημοσκοπήσεις κατά την έξοδο από τις κάλπες (exit polls) ή στατιστικές προβολές για το αποτέλεσμα. Ωστόσο μερικά αποτελέσματα που αναμένεται να δείξουν την τάση αναμένονται αργά το βράδυ.

Πέντε ώρες μετά το άνοιγμα της κάλπης, ποσοστό-ρεκόρ 37,98% του εκλογικού σώματος είχε ήδη ψηφίσει, μια εντυπωσιακή αύξηση 12 μονάδων σε σχέση με πριν από τέσσερα χρόνια και ένδειξη ότι οι ψηφοφόροι είναι πολύ πιο κινητοποιημένοι αυτή τη φορά.

Στο 54,14% η συμμετοχή μέχρι τις 14:00

Περισσότεροι από τους μισούς από τα 7,53 εκατομμύρια ψηφοφόρους στην Ουγγαρία είχαν ψηφίσει μέχρι στις 14:00 ώρα Ελλάδας σήμερα, σε μια τελική αναμέτρηση ανάμεσα στον εθνικιστή πρωθυπουργό Βίκτορ Ορμπάν και τον κεντροδεξιό αντίπαλό του Πέτερ Μαγιάρ.

Σύμφωνα με στοιχεία της εκλογικής επιτροπής, η συμμετοχή στις εκλογές είχε φθάσει το 54,14% ή λίγο πάνω από τα τέσσερα εκατομμύρια ψηφοφόρους στις 13:00 τοπική ώρα (14:00 ώρα Ελλάδας) σε σύγκριση με 40,1% στις προηγούμενες εκλογές το 2022.

Ο Όρμπαν είχε ανεβάσει τους τόνους πριν από την ψηφοφορία, υποστηρίζοντας ότι η αντιπολίτευση δεν θα «σταματήσει μπροστά σε τίποτα για να καταλάβει την εξουσία», ενώ ο Μαγιάρ απάντησε καλώντας τους ψηφοφόρους να μην υποκύψουν σε «πιέσεις και εκβιασμούς του Fidesz».

Μετά από 16 χρόνια διακυβέρνησης του Όρμπαν, την οποία το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο χαρακτήρισε «υβριδικό καθεστώς εκλογικής αυταρχίας», ο Μαγιάρ και το κόμμα του υπόσχονται «αλλαγή καθεστώτος», επαναπροσδιορισμό των σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τερματισμό των στενών σχέσεων με τη Ρωσία.

Στην τελευταία του συγκέντρωση στη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη, το Ντέμπρετσεν, συγκέντρωσε πολύ περισσότερους υποστηρικτές από τον Όρμπαν στη Βουδαπέστη. Ωστόσο, ο Όρμπαν εξακολουθεί να έχει την εκτίμηση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος κάλεσε τους Ούγγρους να «πάνε να ψηφίσουν» υπέρ του «αληθινού φίλου, μαχητή και ΝΙΚΗΤΗ» του.

Απευθυνόμενος στους υποστηρικτές του το Σάββατο το βράδυ, ο ηγέτης του Fidesz επέμεινε ότι η νίκη είναι ακόμη εφικτή και επανέλαβε τα βασικά θέματα της εκστρατείας του, στοχοποιώντας τις Βρυξέλλες και την Ουκρανία. «Δεν δίνουμε τα παιδιά μας, δεν δίνουμε τα όπλα μας και δεν δίνουμε τα χρήματά μας», είπε.

Το μήνυμά του βρήκε ανταπόκριση στο πλήθος, που φώναζε «δεν θα το επιτρέψουμε».

Τι λένε οι δημοσκοπήσεις

Έχει αποδειχθεί νικητής τέσσερις συνεχόμενες φορές, αλλά μια πέμπτη διαδοχική νίκη ίσως να μην είναι εφικτή. Η οικονομία αντιμετωπίζει δυσκολίες και έχει δεχθεί πλήγμα από μια σειρά σκανδάλων, μεταξύ των οποίων αποκαλύψεις ότι ο υπουργός Εξωτερικών Πέτερ Σιγιάρτο επικοινωνούσε τακτικά με τον Ρώσο ομόλογό του πριν και μετά από συνόδους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κάτι που ο ίδιος έχει παραδεχθεί.

Η Ουγγαρία δεν είναι μόνο μέλος της ΕΕ, αλλά και του ΝΑΤΟ, όμως ο Όρμπαν έχει ασκήσει βέτο σε βοήθεια ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, προκαλώντας την οργή των Ευρωπαίων εταίρων του. Οι τρεις πιο αξιόπιστοι δημοσκόποι της χώρας δείχνουν «τεράστιο προβάδισμα» για το κόμμα Tisza του Μαγιάρ, σύμφωνα με τον ειδικό εκλογών Ρόμπερτ Λάσλο από το think tank Political Capital στη Βουδαπέστη. Οι περισσότεροι αναλυτές θεωρούσαν ότι το Fidesz θα μείωνε αυτή τη διαφορά όσο πλησίαζαν οι εκλογές, αλλά αυτό δεν συνέβη.

Ο Μαγιάρ έχει δηλώσει στους ψηφοφόρους ότι χρειάζεται όχι μόνο απόλυτη πλειοψηφία 100 εδρών στο κοινοβούλιο των 199 εδρών, αλλά και πλειοψηφία δύο τρίτων, ώστε να ανατρέψει πολλές από τις συνταγματικές αλλαγές που έκανε το Fidesz στην ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, την ιδιοκτησία των μέσων ενημέρωσης και σε πολλούς άλλους τομείς της δημόσιας ζωής. Η Ουγγαρία κατατάσσεται συστηματικά στις τελευταίες θέσεις της ΕΕ στον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς της Transparency International.

Το εκλογικό σύστημα της Ουγγαρίας

Τις τελευταίες ημέρες, πρόσωπα από την αστυνομία, τον στρατό και τον επιχειρηματικό κόσμο έχουν ταχθεί δημόσια κατά του Fidesz, και ο Λάσλο θεωρεί ότι αυτό αποτελεί ένδειξη ότι η κοινή γνώμη έχει στραφεί εναντίον του Όρμπαν.

Η Ουγγαρία έχει ένα πολύπλοκο εκλογικό σύστημα:

• Υπάρχουν συνολικά 199 έδρες στο κοινοβούλιο.
• Οι 106 βγαίνουν απευθείας: κάθε περιοχή ψηφίζει και εκλέγει έναν βουλευτή.
• Οι άλλες 93 μοιράζονται στα κόμματα, ανάλογα με τα συνολικά ποσοστά τους (ψηφίζουν και Ούγγροι του εξωτερικού).
• Οι ψήφοι που «περισσεύουν» ή χάνονται στις περιφέρειες προστίθενται στα συνολικά ποσοστά των κομμάτων.
• Αυτό συνήθως βοηθά το κυβερνών κόμμα (Fidesz).
• Για να μπει ένα κόμμα στη Βουλή, πρέπει να πάρει τουλάχιστον 5% των ψήφων.

Ο Όρμπαν έχει παραδεχτεί ότι το εκλογικό σύστημα έχει ωφελήσει το κόμμα του.

Ένα από τα λίγα ινστιτούτα δημοσκοπήσεων που εκτιμά ότι μπορεί ακόμη να κερδίσει ο Όρμπαν είναι το Nézőpont Institute, του οποίου ο επικεφαλής Άγκοστον Μρας επισημαίνει 22 «αμφίρροπες έδρες» από τις συνολικά 106 εκλογικές περιφέρειες. Αν το Fidesz τις κερδίσει, θεωρεί πιθανή τη νίκη. Ωστόσο, καθώς το 5% των ψήφων σε αυτές τις έδρες δεν θα καταμετρηθεί άμεσα, ίσως χρειαστούν αρκετές ημέρες για να ξεκαθαρίσει το τελικό αποτέλεσμα.

Υποστηρίζει επίσης ότι οι ψηφοφόροι του Fidesz μπορεί να μην είναι τόσο εκδηλωτικοί όσο εκείνοι του Tisza:

«Οι συντηρητικοί ψηφοφόροι συνήθως δεν είναι τόσο ενθουσιώδεις ή η αυτοπεποίθησή τους είναι μάλλον περιορισμένη. Είναι πιο “κρυφοί” ψηφοφόροι, δεν είναι πρόθυμοι να απαντούν σε δημοσκοπήσεις, και μεταξύ των ψηφοφόρων του Fidesz υπάρχουν, αναλογικά, περισσότεροι εργαζόμενοι χειρωνακτικής εργασίας απ’ ό,τι στο εκλογικό σώμα του Tisza».

Για να κερδίσει ο Μαγιάρ, το Tisza θα πρέπει να νικήσει το Fidesz σε ορισμένες σημαντικές πόλεις και κωμοπόλεις, και ιδιαίτερα στο Γκιόρ, την έκτη μεγαλύτερη πόλη της Ουγγαρίας, κοντά στα σύνορα με τη Σλοβακία, στα βορειοδυτικά.

Ο ίδιος ο Όρμπαν έφερε το Γκιόρ στο επίκεντρο της προεκλογικής εκστρατείας τον περασμένο μήνα, όταν έχασε εμφανώς την ψυχραιμία του απέναντι σε αποδοκιμασίες διαδηλωτών και τους κατηγόρησε ότι «προωθούν ουκρανικά συμφέροντα».

Αντίθετα, ο Μαγιάρ πραγματοποίησε μια πολύ μεγάλη συγκέντρωση σε κεντρική πλατεία του Γκιόρ την περασμένη Πέμπτη.

Τα τελευταία δύο χρόνια το Γκιόρ έχει ανεξάρτητο δήμαρχο και αντιδήμαρχο, αλλά το Fidesz εξακολουθεί να έχει την πλειοψηφία στο δημοτικό συμβούλιο.

«Ξέρω τι φέρνει το Fidesz, ξέρω τι κάνει, το ζω», λέει ο αντιδήμαρχος Ρόλαντ Κόσα, ο οποίος μιλά για μια αλαζονεία στην εξουσία. «Όταν εκλεγήκαμε, αυτό που αντιμετωπίσαμε πριν και μετά ήταν ότι το Fidesz ουσιαστικά μας αγνοούσε και έλεγε και πίστευε ότι δεν υπάρχουμε – ότι αυτή είναι ακόμα η πόλη τους, αυτή είναι ακόμα η χώρα τους». Ο Κόσα πιστεύει ότι ο σωστός τρόπος να αντιμετωπιστεί το Fidesz είναι η υπέρβαση της κομματικής πολιτικής.

Αν και ο Μαγιάρ έχτισε την πολιτική του καριέρα ως κεντροδεξιός συντηρητικός υπό τον Όρμπαν, πριν από δύο χρόνια στράφηκε θεαματικά εναντίον του κόμματός του και πλέον προσελκύει ψηφοφόρους από όλο το πολιτικό φάσμα.

Αυτό επιτρέπει σε ψηφοφόρους που μπορεί να μην τον συμπαθούν ως άτομο να τον στηρίξουν, γνωρίζοντας ότι ψηφίζουν ένα ευρύ κίνημα. Ο Μαγιάρ επέλεξε συνειδητά να μην συμμαχήσει με άλλα κόμματα, δημιουργώντας το κόμμα Tisza από το μηδέν, μέσω των λεγόμενων «νησίδων Tisza» — συχνά μικρές ομάδες ακτιβιστών μέσα σε «θάλασσα» προπυργίων του Fidesz. Η ιδέα δεν είναι εντελώς πρωτότυπη, καθώς κάτι παρόμοιο είχε κάνει και ο Όρμπαν παλαιότερα με τους «κύκλους πολιτών» όταν βρισκόταν στην αντιπολίτευση.

Αυτές οι «νησίδες» αποτέλεσαν τη βάση ενός εθνικού κινήματος και τον κορμό της προεκλογικής του εκστρατείας. Οι υποψήφιοί του δεν είναι επαγγελματίες πολιτικοί: περιλαμβάνουν χειρουργούς, εκπαιδευτικούς και επιχειρηματίες που γνωρίζουν τις τοπικές κοινωνίες και τα προβλήματα στην υγεία και την εκπαίδευση στην Ουγγαρία.

Φόβοι για αμφισβήτηση του εκλογικού αποτελέσματος

Δεν πρόκειται για μια συνηθισμένη κορύφωση ευρωπαϊκών εκλογών. Οι δύο ηγέτες δεν συμμετέχουν σε τηλεοπτικό ντιμπέιτ, και η αναμέτρηση διεξάγεται κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στις πλατείες των πόλεων.

Επισήμως, τα στελέχη του Fidesz δηλώνουν ότι παραμένουν βέβαιοι για τη νίκη, αν και ο πολιτικός διευθυντής Μπαλάζ Όρμπαν υπαινίχθηκε ότι, αν συμβεί αυτό, η αντιπολίτευση δεν θα αποδεχθεί την ήττα.

Ο Άγκοστον Μρας εκφράζει επίσης ανησυχίες ότι οι ψηφοφόροι του Tisza δεν θα αποδεχθούν μια νίκη του Όρμπαν και θα ισχυριστούν ότι υπήρξε νοθεία: «Φοβάμαι πραγματικά ότι μπορεί να υπάρξει βία στους δρόμους, γιατί η ένταση είναι διάχυτη. Ελπίζω πολύ ότι όλοι οι πολιτικοί θα είναι αρκετά συνετοί ώστε να βοηθήσουν τους ψηφοφόρους να αποφύγουν τη βία στους δρόμους».

Δεν υπήρξαν ενδείξεις βίας όταν τουλάχιστον 100.000 Ούγγροι συμμετείχαν σε αντι-Fidesz συναυλία στην Πλατεία Ηρώων την Παρασκευή το βράδυ, ενώ ο Μαγιάρ προειδοποίησε τον κόσμο «να μην υποκύψει σε καμία μορφή πρόκλησης».