Μυστική συμφωνία Ιράν – Ρωσίας για προηγμένα αντιαεροπορικά συστήματα

Mυστική συμφωνία ύψους 500 εκατ. ευρώ σύναψαν Ρωσία και Ιράν για την απόκτηση από την Τεχεράνη χιλιάδων προηγμένων φορητών αντιαεροπορικών συστημάτων, αναφέρουν σε αποκλειστικό δημοσίευμά τους οι Financial Times, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία ως την πιο σημαντική προσπάθειά του Ιράν να ανοικοδομήσει την αεράμυνα που καταστράφηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ισραήλ πέρυσι.

Η συμφωνία, που υπογράφηκε στη Μόσχα τον Δεκέμβριο, δεσμεύει τη Ρωσία να παραδώσει 500 φορητές μονάδες εκτόξευσης «Verba» και 2.500 πυραύλους «9M336» σε διάστημα τριών ετών, σύμφωνα με ρωσικά έγγραφα που είδαν οι Financial Times καθώς και πηγές με γνώση της συμφωνίας.

Το «Verba» είναι ένα από τα πιο σύγχρονα συστήματα αεράμυνας της Ρωσίας, ικανό να στοχεύει πυραύλους κρουζ, αεροσκάφη που πετούν σε χαμηλό ύψος και drones. Χρησιμοποιείται από μικρές κινητές ομάδες και επιτρέπει στις δυνάμεις εδάφους να δημιουργούν γρήγορα διάσπαρτες άμυνες χωρίς να εξαρτώνται από σταθερές εγκαταστάσεις ραντάρ που είναι πιο ευάλωτες σε επιθέσεις.

Οι λεπτομέρειες της συμφωνίας μεταξύ Ιράν και Ρωσίας διέρρευσαν την ίδια στιγμή που ο Ντόναλντ Τραμπ συγκέντρωσε μια τεράστια αμερικανική στρατιωτική δύναμη στη Μέση Ανατολή, απειλώντας την Τεχεράνη με επιθέσεις αν δεν αποδεχτεί περιορισμούς στο πυρηνικό της πρόγραμμα.

Σύμφωνα με τη σύμβαση, οι παραδόσεις έχουν προγραμματιστεί σε τρεις δόσεις, από το 2027 έως το 2029. Ένα πρόσωπο που έχει γνώση του ζητήματος δήλωσε στους Financial Times ότι είναι πιθανό ένας μικρότερος αριθμός συστημάτων να έχει παραδοθεί νωρίτερα στο Ιράν.

Η Τεχεράνη ζήτησε επίσημα τα συστήματα τον περασμένο Ιούλιο, λίγες μόνο ημέρες μετά το τέλος της 12ήμερης σύγκρουσης, κατά την οποία οι ΗΠΑ συμμετείχαν μαζί με το Ισραήλ σε επιθέσεις εναντίον τριών βασικών πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν.

Κατά τη διάρκεια αυτής της σύγκρουσης, το δίκτυο αεροπορικής άμυνας του Ιράν υπέστη σοβαρές ζημιές, επιτρέποντας στην ισραηλινή πολεμική αεροπορία να επιτύχει και να διατηρήσει την αεροπορική υπεροχή σε μεγάλα τμήματα της χώρας.

Η Ρωσία πιθανότατα θα είχε θεωρήσει τη συμφωνία ως έναν τρόπο να βοηθήσει στην αποκατάσταση των σχέσεων με το Ιράν, αφού απέτυχε εμφανώς να βοηθήσει τον σύμμαχό της κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου με το Ισραήλ, δήλωσε ένας πρώην ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ. «Θέλουν το Ιράν να παραμείνει συνεργάτης τους. Και έτσι, ακόμα και αν δεν μπορούν να αντιδράσουν εν μέσω μιας κρίσης, θα φροντίσουν μετά την κρίση να αποκαταστήσουν τη σχέση».

Ο πρέσβης του Ιράν στη Μόσχα φάνηκε να επιβεβαιώνει αυτή την εβδομάδα ότι αρκετές πρόσφατες πτήσεις από τη Ρωσία μετέφεραν στρατιωτικό φορτίο. «Πάνε μερικά χρόνια που έχουμε υπογράψει ισχυρές στρατιωτικές και αμυντικές συμφωνίες με τη Ρωσία. Μπορώ μόνο να πω ότι αυτά τα αεροσκάφη αποδεικνύουν ότι οι συμφωνίες αυτές εφαρμόζονται» δήλωσε ο Kazem Jalali στην κρατική τηλεόραση, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

Ένα ρωσικό μεταγωγικό αεροσκάφος Ilyushin Il-76TD έχει πραγματοποιήσει τουλάχιστον τρεις πτήσεις από το Mineralnye Vody στον βόρειο Καύκασο προς την ιρανική πόλη Karaj τις τελευταίες οκτώ ημέρες. Τουλάχιστον ένα ακόμη Il-76 πέταξε από το Mineralnye Vody στο Ιράν στα τέλη Δεκεμβρίου.

Σύμφωνα με πληροφορίες των Financial Times, το Ιράν παρέλαβε έως και έξι ρωσικά επιθετικά ελικόπτερα Mi-28 τον Ιανουάριο και χρησιμοποίησε ένα από αυτά στην Τεχεράνη αυτόν τον μήνα.

Οι μονάδες εκτόξευσης «Verba» αποτελούν έναν οικονομικά αποδοτικό και προσιτό τρόπο για τη Ρωσία να ενισχύσει την αεράμυνα του Ιράν χωρίς να αποδυναμώσει τη δική της, δήλωσε ο Ruslan Pukhov, διευθυντής του Κέντρου Ανάλυσης Στρατηγικών και Τεχνολογιών, ενός think tank με έδρα τη Μόσχα.

Τι σηματοδοτεί η συμφωνία

Ακόμα κι αν ορισμένα συστήματα έχουν παραδοθεί και αναπτυχθεί στο Ιράν, είναι απίθανο να ενισχύσουν σημαντικά τη συνολική άμυνα της Τεχεράνης σε έναν νέο πόλεμο με το Ισραήλ ή τις ΗΠΑ.

Αλλά ο Pukhov είπε ότι θα μπορούσαν να καταστήσουν επικίνδυνο για τις ΗΠΑ να πραγματοποιήσουν επιχειρήσεις με ελικόπτερα και αεροσκάφη που πετούν χαμηλά — τακτικές που χρησιμοποιήθηκαν στην πρόσφατη απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο. «Εάν υπάρξει κάποιου είδους επίθεση με ελικόπτερο όπως με τον Μαδούρο, αυτά θα μπορούσαν πραγματικά να φανούν χρήσιμα για τους Ιρανούς» είπε.

Η συμφωνία σηματοδοτεί τη συνεχιζόμενη στρατιωτική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών. Η Τεχεράνη έχει προμηθεύσει τη Μόσχα με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους τα τελευταία δύο χρόνια κατά τη διάρκεια της εισβολής του Βλαντιμίρ Πούτιν στην Ουκρανία, και οι δύο χώρες υπέγραψαν συνθήκη που ενισχύει τους διμερείς δεσμούς τους τον Ιανουάριο του 2025. Το Ιράν έχει επιδιώξει να αποκτήσει δύο μοίρες των προηγμένων μαχητικών αεροσκαφών Sukhoi Su-35 από τη Ρωσία, αν και αξιωματούχοι στην Τεχεράνη έχουν παραπονεθεί για καθυστερήσεις στην εκτέλεση της παραγγελίας. Η προθυμία της Μόσχας να προμηθεύσει την Τεχεράνη με όπλα δείχνει επίσης ότι η Ρωσία δεν ενδιαφέρεται να τηρήσει τις κυρώσεις του ΟΗΕ κατά του Ιράν, σύμφωνα με τον Πάβελ Λούζιν, ανώτερο συνεργάτη στο Κέντρο Ανάλυσης Ευρωπαϊκής Πολιτικής.

Το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και η Γερμανία ενεργοποίησαν τις κυρώσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν απαγόρευση εξαγωγής όπλων στο Ιράν πέρυσι, εν μέσω αυξανόμενων εντάσεων σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Η Νικόλ Γκρατζέφσκι, επίκουρη καθηγήτρια στο Sciences Po και ειδικός στη στρατηγική σχέση Ιράν-Ρωσίας, δήλωσε ότι η συμφωνία υποδηλώνει μια αλλαγή στη στρατηγική της Τεχεράνης μετά την καταστροφή της αεράμυνάς της από το Ισραήλ πέρυσι.

Σε αντίθεση με τα μεγαλύτερα ρωσικά στρατηγικά συστήματα αεράμυνας, όπως τα S-300 και S-400, τα «Verbas» δεν απαιτούν πολύμηνη εκπαίδευση και μπορούν να αφομοιωθούν πολύ πιο γρήγορα.

Σημειωτέον πως, τα «Verbas» δεν έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην άμυνα της Ρωσίας έναντι των ουκρανικών επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πράγμα που σημαίνει ότι η Μόσχα θα μπορούσε να ήταν πιο πρόθυμη να τα αποχωριστεί από ό,τι άλλα συστήματα.