“My Voice, My Choice” στο NEWS24/7: Το δικαίωμα στην άμβλωση εξαρτάται από τη χώρα και το εισόδημα

“Ζούμε σε μία Ευρώπη όπου τα δικαιώματα των γυναικών στην άμβλωση εξαρτώνται από τον τόπο κατοικίας τους και το εισόδημα”.

Στις 26 Φεβρουαρίου, η Κομισιόν θα αποδείξει αν η φωνή 1,1 εκατ. πολιτών που ζήτησαν πρόσβαση στις ασφαλείς αμβλώσεις όπου και αν κατοικούν, μετά την πρωτοβουλία “My Voice My Choice”, έχει, όντως, σημασία.

Αφού συγκέντρωσε περισσότερες από 1,1 εκατ. επαληθευμένες υπογραφές και εξασφάλισε υποστήριξη στο Ευρωκοινοβούλιο, η πρωτοβουλία αναμένει πλέον την απάντηση της Eυρωπαϊκής Επιτροπής για το τι θα γίνει μετά.

Η απόφαση θα καθορίσει εάν η ΕΕ δημιουργήσει έναν ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό μηχανισμό ώστε, όταν μια γυναίκα χρειάζεται να ταξιδέψει για φροντίδα άμβλωσης, το κόστος να μην βαραίνει αποκλειστικά την ίδια.

Το NEW24/7 συνομίλησε με τις ακτιβίστριες της πρωτοβουλίας “My Voice, My Choice”, οι οποίες έστειλαν ξεκάθαρο μήνυμα προς την Κομισιόν: “πάνω από 1,1 εκατ. πολίτες στήριξαν το «My Voice, My Choice» με επαληθευμένες υπογραφές. Φτάσαμε το απαιτούμενο εθνικό όριο όχι μόνο σε επτά κράτη-μέλη, αλλά σε δεκαεννέα. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστήριξε την πρωτοβουλία με καθαρή πλειοψηφία. Και όταν μιλάμε για πλειοψηφία, εννοούμε και τη γενικότερη κοινωνική συναίνεση ότι οι γυναίκες έχουν το θεμελιώδες δικαίωμα της επιλογής. Μένει να φανεί είναι αν αυτή η ξεκάθαρη δημοκρατική εντολή θα μεταφραστεί σε πράξη και δέσμευση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή”.

“Προτεραιότητα ήταν πάντα το αποτέλεσμα για τις γυναίκες για αυτό, αν η Επιτροπή πει «ναι», πρέπει να το πει με τρόπο που αλλάζει την πραγματικότητα, όχι μόνο με λόγια. Όμως, μία αρνητική απάντηση θα έθετε ένα ευρύτερο ερώτημα για τη δημοκρατία στην ΕΕ”, λένε. “Η Ευρώπη σήμερα είναι μία ήπειρος όπου τα δικαιώματα εξαρτώνται από τον τόπο κατοικίας και το εισόδημα”. 

Παρά τα shadowban που βιώνουν από τις αναφορές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η ομάδα συνεχίζει να παλεύει και να ζητά από την πρόεδρο, Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, και την Επίτροπο Ισότητας, Χατζά Λαμπίμπ, “να μην αφήσουν πίσω τα δικαιώματα 20 εκατ. γυναικών στην Ευρώπη”.

Ολόκληρη η συνέντευξη με το «My Voice, My Choice»

Πιστεύετε ότι έχετε την πλειοψηφία με το μέρος σας;

Οι προσδοκίες μας είναι πολύ απλές: να αναγνωρίσει η Επιτροπή την επείγουσα ανάγκη αντιμετώπισης της έλλειψης πρόσβασης σε ασφαλή φροντίδα άμβλωσης για την υγεία και τη ζωή των γυναικών, να σεβαστεί τη δημοκρατική βούληση που εξέφρασαν οι πολίτες της Ευρώπης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και να δώσει μια σαφή θετική απάντηση.

Περισσότεροι από 1,1 εκατ. πολίτες στήριξαν το «My Voice, My Choice» με επαληθευμένες υπογραφές. Φτάσαμε το απαιτούμενο εθνικό όριο όχι μόνο σε επτά κράτη-μέλη, αλλά σε δεκαεννέα. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστήριξε την πρωτοβουλία με καθαρή πλειοψηφία. Και όταν μιλάμε για πλειοψηφία, εννοούμε και τη γενικότερη κοινωνική συναίνεση ότι οι γυναίκες έχουν το θεμελιώδες δικαίωμα της επιλογής. Πρόσφατη έρευνα του PEW έδειξε ότι σε ολόκληρη την Ευρώπη πάνω από το 70% των πολιτών στηρίζουν την ασφαλή και προσβάσιμη άμβλωση.

Είμαστε βέβαιοι ότι μια σαφής πλειοψηφία είναι μαζί μας: στους πολίτες, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην κοινή γνώμη. Αυτό που απομένει να φανεί είναι αν αυτή η ξεκάθαρη δημοκρατική εντολή θα μεταφραστεί σε πράξη και δέσμευση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η Επιτροπή θα ανακοινώσει την απόφασή της την Πέμπτη. Η διαδικασία λήψης απόφασης γίνεται πίσω από κλειστές πόρτες. Οι επίτροποι αρνήθηκαν να μας συναντήσουν πριν λάβουν την απόφαση· γι’ αυτό δεν θα σιωπήσουμε σχετικά με τα αιτήματα και τις προσδοκίες μας μέχρι τη στιγμή της ανακοίνωσης. Αφού μάθαμε ότι η μέχρι τώρα συζήτηση μπορεί να είναι αρνητική, ξεκινήσαμε μια αίτηση που ζητά ένα σαφές και συγκεκριμένο «ναι» από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και μέσα σε μόλις μία ημέρα συγκέντρωσε 100.000 υπογραφές.

Έχουμε κάνει τα πάντα σύμφωνα με τους κανόνες. Τώρα είναι ευθύνη της Επιτροπής να δείξει ότι αυτή η δημοκρατική διαδικασία λειτουργεί όπως πρέπει – ότι η δημοκρατία μπορεί να αποδώσει αποτελέσματα.

Αν η Επιτροπή απαντήσει θετικά, ποια συγκεκριμένα μέτρα θα θέλατε να προταθούν πρώτα;

Η θετική απάντηση μπορεί να διατυπωθεί με διαφορετικούς τρόπους. Η νομική μορφή δεν ήταν ποτέ η προτεραιότητά μας· προτεραιότητα ήταν πάντα το αποτέλεσμα για τις γυναίκες – η πρόσβαση σε ασφαλή φροντίδα άμβλωσης ώστε να μη διακινδυνεύουν η υγεία και η ζωή τους. Η μόνη μας επιθυμία είναι η θετική απάντηση να μεταφραστεί το συντομότερο δυνατό σε συγκεκριμένες πράξεις.

Η πρόσβαση σε ασφαλή άμβλωση είναι ζήτημα υγείας, ισότητας και θεμελιωδών δικαιωμάτων. Αν η Επιτροπή πει «ναι», πρέπει να το πει με τρόπο που αλλάζει την πραγματικότητα, όχι μόνο με λόγια.

Αν η απάντηση είναι αρνητική ή περιορισμένη, ποια θα είναι τα επόμενα βήματα;

Μια αρνητική απάντηση θα έθετε ένα ευρύτερο ερώτημα για τη δημοκρατία στην ΕΕ. Ως πολίτες της Ευρώπης, μας είπαν να χρησιμοποιήσουμε την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών αν θέλουμε αλλαγή σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το κάναμε. Ακολουθήσαμε κάθε κανόνα. Συλλέξαμε πάνω από 1,1 εκατομμύρια επαληθευμένες υπογραφές. Περάσαμε τα όρια σε δεκαεννέα χώρες. Η επιτροπή FEMM και η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή στήριξαν την πρωτοβουλία. Πλειοψηφία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ψήφισε υπέρ. Κάθε θεσμικό βήμα που μας ζητήθηκε, το κάναμε.

Αν, παρά όλα αυτά, η Επιτροπή απλώς το παραμερίσει, δεν θα είναι απλώς ένα «όχι» στην πρότασή μας. Θα είναι μήνυμα ότι η δημοκρατία στην ΕΕ δεν λειτουργεί. Δεν μπορείς να καλείς τους πολίτες να συμμετάσχουν, να κινητοποιηθούν, να περάσουν από νομικό έλεγχο, να συνεργαστούν με επιτροπές και το Κοινοβούλιο, και μετά να αντιμετωπίζεις το αποτέλεσμα ως πολιτικά προαιρετικό. Αυτό θα έπληττε σοβαρά την εμπιστοσύνη ότι η δημοκρατική συμμετοχή σε επίπεδο ΕΕ έχει συνέπειες.

Και ναι, αν συμβεί αυτό, θα συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε – γιατί είναι σημαντικό, γιατί μπορούμε να σώσουμε ζωές. Θα οργανωθούμε πιο δυναμικά. Θα κινητοποιηθούμε σε όλα τα κράτη-μέλη. Θα συνεργαστούμε με ευρωβουλευτές, με εθνικές κυβερνήσεις που είναι πρόθυμες να δράσουν, με επαγγελματίες υγείας. Δεν θα επιτρέψουμε σε περισσότερες από 20 εκατομμύρια γυναίκες να ακούσουν ότι η υγειονομική τους φροντίδα εξαρτάται από πολιτική διστακτικότητα. Αλλά θα πούμε επίσης καθαρά τι διακυβεύεται: η δημοκρατία δεν είναι μόνο εκλογές. Είναι και το αν οι θεσμοί ανταποκρίνονται όταν οι πολίτες χρησιμοποιούν τα εργαλεία που τους δίνονται. Αν αυτός ο δεσμός σπάσει, αποδυναμώνεται κάτι πολύ μεγαλύτερο από μία πρωτοβουλία. Και αυτό η Ευρώπη δεν μπορεί να το αντέξει σήμερα.

Πόσο σημαντική είναι αυτή η στιγμή για τα αναπαραγωγικά δικαιώματα σε ευρωπαϊκό επίπεδο;

Είναι μια πολύ σημαντική στιγμή, γιατί υπάρχει η ευκαιρία η ΕΕ να αναλάβει ενεργό ρόλο στον τομέα των αναπαραγωγικών δικαιωμάτων και να χρησιμοποιήσει τα εργαλεία που διαθέτει για να προωθήσει στην πράξη τα δικαιώματα των γυναικών.

Για χρόνια, η Ευρώπη ζει με μια σιωπηρή αντίφαση. Μιλάμε για ανθρώπινα δικαιώματα, ελευθερία μετακίνησης, ισότητα, αλληλεγγύη. Αλλά στην πράξη, η δυνατότητα μιας γυναίκας να έχει πρόσβαση σε ασφαλή άμβλωση εξαρτάται ακόμη από τον ταχυδρομικό της κώδικα, το εισόδημά της και το αν μπορεί να ταξιδέψει. Για περισσότερες από 20 εκατομμύρια γυναίκες, τα «δικαιώματα στην Ευρώπη» είναι κάτι που ακούν, όχι κάτι που μπορούν πραγματικά να ασκήσουν.

Η στιγμή αυτή είναι κρίσιμη και λόγω του πολιτικού κλίματος. Η ακροδεξιά είναι πιο δυνατή, πιο οργανωμένη και πιο σίγουρη σε όλο τον κόσμο και στην Ευρώπη. Και δεν είναι τυχαίο ότι οι επιθέσεις ξεκινούν συχνά από το σώμα των γυναικών. Ο έλεγχος της αναπαραγωγής είναι ο ταχύτερος τρόπος να περιορίσεις τη θέση τους και να επιδείξεις εξουσία.

Μπήκαμε στα θεσμικά όργανα της ΕΕ – που ήταν εντελώς άγνωστα για εμάς – με την ίδια προσέγγιση και καταφέραμε να δημιουργήσουμε μια ευρεία διακομματική συμμαχία υποστηρικτών. Κάποιοι ευρωβουλευτές μάς είπαν ότι η εργασία πάνω σε αυτή την πρωτοβουλία τους θύμισε γιατί ήθελαν να ασχοληθούν με την πολιτική: γιατί τους επανέφερε σε επαφή με τους ανθρώπους έξω από τα κτίρια των Βρυξελλών και του Στρασβούργου. Αυτό έχει σημασία, γιατί δείχνει ότι οι οργανωμένοι πολίτες μπορούν ακόμη να επηρεάσουν την ατζέντα.

Σε πρόσφατο άρθρο του News247, η Ευτυχία Σουφλέρη διαπίστωσε ότι πάνω από τα μισά δημόσια νοσοκομεία στην Ελλάδα δεν πραγματοποιούν αμβλώσεις, παρότι η διαδικασία είναι νομικά κατοχυρωμένη εδώ και χρόνια. Αν υπάρχουν σημαντικά εμπόδια υπάρχουν ακόμη και σε χώρες όπου η άμβλωση είναι νόμιμη «στα χαρτιά» ποια είναι η πραγματικότητα εκεί όπου η πρόσβαση είναι περιορισμένη ή απαγορευμένη και πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί;

Η κατάσταση στην Ευρώπη είναι βαθιά άνιση. Στην Πολωνία, μετά τη σχεδόν πλήρη απαγόρευση το 2020, είδαμε τις συνέπειες σχεδόν αμέσως. Γυναίκες όπως η Ιζαμπέλα, η Μάρτα και η Αγνιέσκα πέθαναν επειδή οι γιατροί καθυστέρησαν τη φροντίδα, φοβούμενοι ότι θα παραβιάσουν τον νόμο. Σήμερα οι Πολωνές ζητούν βοήθεια από μη κυβερνητικές οργανώσεις που κάνουν εξαιρετική δουλειά· ταξιδεύουν επίσης σε μεγάλους αριθμούς στο εξωτερικό και δυστυχώς στρέφονται και σε διαδικτυακές «μαύρες αγορές» χαπιών άμβλωσης που μπορεί να είναι επικίνδυνες.

Το ταξίδι σημαίνει πληρωμή μεταφοράς, διαμονής, ιατρικών εξόδων. Σημαίνει άγχος, μυστικότητα και συχνά χρέη.

Στη Μάλτα, ο νόμος είναι ακόμη αυστηρότερος. Η άμβλωση είναι ποινικοποιημένη. Οι γυναίκες μπορεί να αντιμετωπίσουν φυλάκιση. Πολλές αναγκάζονται να φύγουν από τη χώρα για να έχουν πρόσβαση σε φροντίδα.

Όπως φάνηκε και στο ρεπορτάζ του NEWS247, ακόμη και σε χώρες όπου η άμβλωση είναι νόμιμη «στα χαρτιά», η πρόσβαση μπορεί να εξαρτάται από την περιοχή, τη διαθεσιμότητα γιατρών ή την επίκληση αντίρρησης συνείδησης. Στην πράξη, το δικαίωμα μπορεί να είναι εξαιρετικά δύσκολο να ασκηθεί.

Στην Κροατία, η Μιρέλα Τσάβαϊντα στερήθηκε φροντίδα πολλές φορές, παρότι το έμβρυό της είχε όγκο και η διαδικασία ήταν νόμιμη. Αναγκάστηκε να ταξιδέψει στη Σλοβενία και να πληρώσει η ίδια για να σώσει τη ζωή της. Στην Ιταλία, η άμβλωση είναι νόμιμη εδώ και δεκαετίες, ωστόσο σε ορισμένες περιοχές η συντριπτική πλειοψηφία των γυναικολόγων αρνείται να την πραγματοποιήσει. Στα χαρτιά, το δικαίωμα υπάρχει. Στην πράξη, μπορεί να είναι εξαιρετικά δύσκολο να ασκηθεί.

Αυτή είναι η Ευρώπη σήμερα: μια Ευρώπη όπου τα δικαιώματα εξαρτώνται από τον τόπο κατοικίας και το εισόδημα. Η πρότασή μας δεν αλλάζει τους εθνικούς νόμους περί άμβλωσης. Δημιουργεί έναν ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό μηχανισμό ώστε, όταν μια γυναίκα χρειάζεται να ταξιδέψει για φροντίδα, το κόστος να μην βαραίνει αποκλειστικά την ίδια. Τα κράτη-μέλη που παρέχουν υπηρεσίες άμβλωσης θα λαμβάνουν ευρωπαϊκή στήριξη για τη φροντίδα γυναικών που δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση στη χώρα τους.

Αυτό δεν θα εξαλείψει όλα τα εμπόδια από τη μια μέρα στην άλλη. Θα μειώσει όμως τις ανισότητες, θα καταστήσει την πρόσβαση πιο προβλέψιμη και διαφανή και θα στείλει ένα σαφές μήνυμα: στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η υγειονομική περίθαλψη και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια δεν πρέπει να εξαρτώνται από σύνορα, εισόδημα ή πολιτική ιδεολογία.

Ήδη, αρμόδιοι υπουργοί από εννέα χώρες της ΕΕ καλούν την Κομισιόν να στηρίξει την πρωτοβουλία. Πρόκειται για την Αυστρία, την Εσθονία, τη Φινλανδία, τη Γαλλία, το Λουξεμβούργο, την Πολωνία, τη Σλοβενία, την Ισπανία και τη Σουηδία.

Σε επιστολή που απέστειλαν στη Χατζά Λαμπίμπ, Επίτροπο Ισότητας της ΕΕ, η οποία θα προετοιμάσει την απάντηση της Επιτροπής, ανέφεραν ότι η πρωτοβουλία «αποτελεί ένα ζωτικής σημασίας βήμα για τη διασφάλιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, της αξιοπρέπειας και της ισότητας για τις γυναίκες και τα άτομα που μπορούν να μείνουν έγκυα σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση».

“Η Κομισιόν πρέπει να ακούσει τους 1,1 εκατ. πολίτες”

Όπως είπε στο NEWS24/7 η Σουηδή ευρωβουλεύτρια με το Renew αλλά και εισηγήτρια της πρωτοβουλίας στο Ευρωκοινοβούλιο εξ ονόματος της Επιτροπής για τα δικαιώματα των γυναικών και την ισότητα των φύλων (FEMM), Abir Al-Sahlani, “λόγω της ισχυρής πλειοψηφίας που είχαμε στο Κοινοβούλιο σχετικά με τη θέση μας όσον αφορά την Πρωτοβουλία Πολιτών, αναμένω ότι και η Επιτροπή θα είναι επίσης υπέρ. Περισσότεροι από 1,1 εκατ. ευρωπαίοι πολίτες υπέγραψαν την πρωτοβουλία. Επομένως, αναμένω από την Επιτροπή να ακούσει. Πρέπει να ακούσει”.

Η ίδια πρόσθεσε πως “έχουμε πολλούς συμμάχους. Και ανυπομονώ ιδιαίτερα για την απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου. Για μένα, ουσιαστικά, αυτό σημαίνει ότι γυναίκες και άνδρες διασφαλίζουν επιτέλους όλα τα ανθρώπινα δικαιώματά τους. Διότι πρόκειται για ένα θεμελιώδες ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων”.

Η Πολωνή ευρωβουλεύτρια με τους Σοσιαλιστές και τους Δημοκράτες, Joanna Scheuring-Wielgus, που έχει στηρίξει από την πρώτη στιγμή την πρωτοβουλία, το My Voice, My Choice τόνισε στο NEWS24/7 ότι το “My Voice, My Choice” είναι τόσο σημαντικό καθώς θεσμοθετεί αυτό που ήδη συμβαίνει. “Κάθε μέρα, έξι Πολωνές ταξιδεύουν στο εξωτερικό για να κάνουν άμβλωση. Οι Πολωνές ήδη ταξιδεύουν στην Ολλανδία, την Τσεχία, το Βέλγιο, τη Γαλλία για τον λόγο αυτό άρα η θεσμοθετεί αυτό που ήδη συμβαίνει. Εμείς κάναμε το καθήκον μας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Δεν ήταν εύκολο να συνεργαστούμε με το ΕΛΚ (Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα), που είναι πολύ πιο συντηρητικό στον πυρήνα του απ’ ό,τι δείχνει επιφανειακά, και γι’ αυτό γνωρίζω ότι δεν θα είναι εύκολο να περάσει νομοθετική πρόταση από την Επιτροπή, όπου κυριαρχούν κυρίως κεντροδεξιοί πολιτικοί. Όμως ακόμη κι αυτοί γνωρίζουν ότι δεν μπορούν να αγνοήσουν τη φωνή άνω του 1,1 εκατ. πολιτών”.