Ο Μάγιαρ έστειλε μήνυμα στον Πούτιν – Μπορεί να επέλθει πλήρης ρήξη με τη Ρωσία;

Η συντριπτική ήττα του Βίκτορ Όρμπαν στις εκλογές της Κυριακής στην Ουγγαρία αποτελεί σοβαρό πλήγμα για το Κρεμλίνο, το οποίο για χρόνια βασιζόταν στη Βουδαπέστη ως έναν σπάνιο σύμμαχο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, η Μόσχα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντική ενεργειακή επιρροή στη χώρα, κάτι που περιπλέκει οποιαδήποτε απότομη ρήξη με τη Ρωσία.

Αυτή η πραγματικότητα δημιουργεί μια ιδιαίτερη κατάσταση για τον επερχόμενο πρωθυπουργό, Πέτερ Μάγιαρ, του οποίου το κόμμα κέρδισε μεγάλη πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο, εν μέρει υποσχόμενο την εξομάλυνση των τεταμένων σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ.

Κατά την προεκλογική εκστρατεία, ο Μάγιαρ δήλωσε ότι η Ουγγαρία δεν θέλει να γίνει η πρώτη αμερικανο-ρωσική «αποικία», αναφερόμενος στη στήριξη που λάμβανε ο Όρμπαν τόσο από τον πρόεδρο Τραμπ όσο και από τον πρόεδρο της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν. Υποσχέθηκε να στηρίξει μια ελεύθερη, ευρωπαϊκή Ουγγαρία, να καταπολεμήσει τη διαφθορά και να υιοθετήσει μια ρεαλιστική στάση απέναντι στη Μόσχα.

«Όποιος γνωρίζει την ουγγρική ιστορία ξέρει ότι δεχθήκαμε πολλές επιθέσεις από τη Ρωσία», σημείωσε σε συνέντευξή του στους New York Times νωρίτερα φέτος.

Παρά ταύτα, ο Μάγιαρ άφησε να εννοηθεί ότι δεν θα διακόψει πλήρως τους δεσμούς με τη Μόσχα, επιλέγοντας μια πιο πραγματιστική προσέγγιση λόγω της ενεργειακής εξάρτησης που έχει οικοδομήσει η κυβέρνηση Όρμπαν στα 16 χρόνια εξουσίας.

Η Μόσχα ως κίνδυνος για την ΕΕ

Βέβαια, σε δηλώσεις του μετά τη νίκη του, ο Μάγιαρ υποστήριξε πως η Ρωσία αποτελεί κίνδυνο για την ασφάλεια της Ουγγαρίας και της Ευρώπης.

Ερωτηθείς περαιτέρω για τη Ρωσία, ο Μαγιάρ δηλώνει ότι θεωρεί τη Μόσχα «κίνδυνο για την ασφάλεια» της Ευρώπης.

«Ξέρουμε τους Ρώσους – και δεν μιλάω για τον ρωσικό λαό, τη ρωσική κουλτούρα, τους Ρώσους ανθρώπους· είναι υπέροχοι άνθρωποι – αλλά για τη ρωσική αρκούδα [και τον ρόλο της] στην ουγγρική ιστορία».

Τονίζει ότι η Ουγγαρία «γνωρίζει ακριβώς περί τίνος πρόκειται» και ότι η Ευρώπη – τόσο ως κοινότητα όσο και τα κράτη-μέλη ξεχωριστά – «πρέπει να προετοιμαστούν για αυτό» και να είναι έτοιμες να υπερασπιστούν τον εαυτό τους.

Τι στερεί η ήττα Όρμπαν από τον Πούτιν

Ο Μάγιαρ θα κληρονομήσει μια οικονομία σε δύσκολες συνθήκες, καθώς η χώρα εισάγει πάνω από το 80% του φυσικού αερίου και του πετρελαίου της από τη Ρωσία. Ο ίδιος δήλωσε ότι η Ουγγαρία θα επιδιώξει να διαφοροποιήσει τις ενεργειακές της πηγές, αλλά με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

Αυτό είναι πιθανό να διατηρήσει την επιρροή της Μόσχας στην Ουγγαρία για χρόνια ακόμη. Πιο άμεσα, όμως, η ήττα του Όρμπαν στερεί από τον Πούτιν έναν από τους πιο αποτελεσματικούς συμμάχους του στην προσπάθειά του να διχάσει την Ευρώπη, την οποία πλέον αντιμετωπίζει ως σκληρό αντίπαλο.

Η αποξένωση του Πούτιν από την ευρωπαϊκή ήπειρο εντάθηκε μετά τη συσπείρωση των περισσότερων χωρών γύρω από την Ουκρανία στον πόλεμο που ξεκίνησε η Ρωσία πριν από περισσότερα από τέσσερα χρόνια. Ο Όρμπαν υπήρξε ο πιο έντονος εσωτερικός επικριτής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συχνά παρεμπόδιζε τις πολιτικές της.

Οι ενέργειές του καθυστέρησαν τις ευρωπαϊκές αντιδράσεις στην εισβολή της Ρωσίας, μεταξύ άλλων μπλοκάροντας δάνειο 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, πακέτα κυρώσεων κατά της Ρωσίας και αντιτασσόμενος στην έναρξη ενταξιακών συνομιλιών με το Κίεβο. Οι συνεχιζόμενες αγορές ρωσικής ενέργειας από την Ουγγαρία βοήθησαν τη Μόσχα να διατηρήσει οικονομικό αποτύπωμα στην Ευρώπη, την ώρα που οι περισσότερες χώρες προσπαθούσαν να περιορίσουν τέτοιους δεσμούς.

Το Κρεμλίνο πιθανότατα θα προσπαθήσει να προσαρμοστεί στη νέα ουγγρική κυβέρνηση, σύμφωνα με τον Άντρας Ρατς, ανώτερο ερευνητή στο Γερμανικό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων.

«Η κυβέρνηση Όρμπαν δεν ήταν ηθικός ή ιδεολογικός σύμμαχος, αλλά ένας πραγματιστικός και διεφθαρμένος σύμμαχος», δήλωσε. «Όταν ένας τέτοιος σύμμαχος χάνει την εξουσία, η Ρωσία συνήθως είναι έτοιμη να τον εγκαταλείψει».

Η νίκη του Μάγιαρ ήταν τόσο καθαρή, πρόσθεσε, που «θα ήταν παράλογο για το Κρεμλίνο να μην προσαρμοστεί».

Αυτή η προσαρμογή φάνηκε ήδη από τη Δευτέρα.

«Η Ουγγαρία έκανε την επιλογή της. Σεβόμαστε αυτή την επιλογή», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ. «Αναμένουμε ότι θα συνεχίσουμε τις πολύ πραγματιστικές επαφές μας με τη νέα ηγεσία της Ουγγαρίας».

Ο Πεσκόφ πρόσθεσε ότι η Ρωσία επιθυμεί να διατηρήσει θετικές σχέσεις με την Ουγγαρία και ότι ο διάλογος είναι προς όφελος και των δύο πλευρών. Τόνισε επίσης ότι η Ρωσία είναι και θα παραμείνει «ένας από τους πιο αξιόπιστους προμηθευτές ενέργειας στον κόσμο».

Η Ρωσία έπαιξε σημαντικό ρόλο στις εκλογές, επιχειρώντας ενεργά να επηρεάσει το αποτέλεσμα υπέρ του Όρμπαν, σύμφωνα με αναλυτές, οι οποίοι σημείωσαν ότι τα προεκλογικά του μηνύματα κατά του προέδρου της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, βασίζονταν σε αφηγήματα ρωσικών υπηρεσιών.

Ωστόσο, οι προσπάθειες αυτές επλήγησαν από διαρροές τηλεφωνικών συνομιλιών και απομαγνητοφωνήσεων, στις οποίες ο Όρμπαν και συνεργάτες του εμφανίζονταν να δηλώνουν πίστη σε αξιωματούχους της Μόσχας. Σε συγκεντρώσεις υπέρ του Μάγκιαρ ακούστηκαν και αντιρωσικά συνθήματα.

«Πολλοί Ούγγροι ψήφισαν το Tisza γιατί ήθελαν να απαλλαγούν από αυτή την εξάρτηση από τη Ρωσία», δήλωσε η Ζέλικε Τσάκι, ερευνήτρια στο Κέντρο Ευρωπαϊκής Μεταρρύθμισης στις Βρυξέλλες. «Όταν όμως ξεκινήσει η διακυβέρνηση, ίσως χρειαστεί να ληφθούν δύσκολες αποφάσεις».

Η Ρωσία διατηρεί την επιρροή της

Ένας τομέας όπου αναμένονται άμεσες αλλαγές είναι η επιρροή της Ρωσίας στα ουγγρικά μέσα ενημέρωσης και τις υπηρεσίες ασφαλείας, σύμφωνα με τον Ρατς. Εκτίμησε ότι η νέα κυβέρνηση θα κινηθεί γρήγορα για να διακόψει τέτοιους δεσμούς και ενδέχεται να ζητήσει την αποχώρηση ορισμένων Ρώσων διπλωματών.

Επιπλέον, η Ουγγαρία είναι πιθανό να πάψει να λειτουργεί ως εμπόδιο στις προσπάθειες της Ε.Ε. για στήριξη της Ουκρανίας. Ωστόσο, η Τσάκι εκτιμά ότι ο Μάγκιαρ θα παραμείνει προσεκτικός στο ουκρανικό ζήτημα, λόγω των εσωτερικών διαιρέσεων και της ενεργειακής εξάρτησης.

Καθώς η Ουγγαρία αναζητά νέες ενεργειακές πηγές, ο Ρατς εκτιμά ότι θα ξεκινήσει από το ρωσικό πετρέλαιο, που είναι πιο εύκολο να αντικατασταθεί. Η απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο και την πυρηνική ενέργεια θα είναι πιο δύσκολη.

Το 2021, η Ουγγαρία υπέγραψε 15ετές συμβόλαιο για ρωσικό φυσικό αέριο, το οποίο είναι δύσκολο να “σπάσει”. Παράλληλα, σχεδόν το ήμισυ της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας προέρχεται από τον σοβιετικής κατασκευής σταθμό στο Πακς, που χρησιμοποιεί ρωσικό καύσιμο και επεκτείνεται από ρωσική κρατική εταιρεία.

Ο Μάγιαρ έχει δηλώσει ότι πριν λάβει αποφάσεις πρέπει να κατανοήσει πλήρως τις ενεργειακές συμφωνίες που έχει συνάψει η κυβέρνηση Όρμπαν.

Η νέα κυβέρνηση αναμένεται να επιδιώξει να δημιουργήσει ανταγωνισμό μεταξύ της Ρωσίας και εναλλακτικών προμηθευτών ενέργειας, αντί να αποκλείσει πλήρως τη Μόσχα.

«Στην ενεργειακή ασφάλεια, ριζικές και άμεσες αλλαγές είναι πολύ σπάνιες», κατέληξε ο Ρατς. «Άρα, ναι, η Ρωσία διατηρεί ένα βαθμό επιρροής».