Οι λιγοστές και ριψοκίνδυνες επιλογές της Ευρώπης για τα Στενά του Ορμούζ

Όταν ανώτεροι αξιωματούχοι από 40 χώρες συναντήθηκαν διαδικτυακά αυτή την εβδομάδα για να συζητήσουν πώς θα αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, ο υπουργός Εξωτερικών της Ιταλίας κατέθεσε μια πρόταση. Τους προέτρεψε να δημιουργήσουν έναν «ανθρωπιστικό διάδρομο» που θα επιτρέπει την ασφαλή διέλευση λιπασμάτων και άλλων κρίσιμων αγαθών προς φτωχές χώρες.

Το σχέδιο, όπως περιγράφηκε μετά τη συνάντηση από Ιταλούς αξιωματούχους στους New York Times, ήταν ένα από τα πολλά ανταγωνιστικά σχέδια από την Ευρώπη και άλλες περιοχές που στόχευαν να αποτρέψουν τον πόλεμο με το Ιράν από το να προκαλέσει εκτεταμένη πείνα. Ωστόσο, δεν εγκρίθηκε από τους συμμετέχοντες στη σύσκεψη και η συνάντηση ολοκληρώθηκε χωρίς κάποιο συγκεκριμένο σχέδιο για την επαναλειτουργία των στενών, στρατιωτικά ή με άλλο τρόπο.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες δέχονται πιέσεις από τον πρόεδρο Τραμπ να δεσμεύσουν άμεσα στρατιωτικά μέσα για να τερματίσουν τον αποκλεισμό του Ιράν και να περιορίσουν μια αυξανόμενη παγκόσμια ενεργειακή και οικονομική κρίση. Έχουν αρνηθεί να ικανοποιήσουν τα αιτήματα αυτά στέλνοντας πολεμικά πλοία τώρα. Αντίθετα, συζητούν έντονα για το τι πρέπει να κάνουν ώστε να αποκατασταθεί η λειτουργία του κρίσιμου θαλάσσιου διαδρόμου μετά το τέλος του πολέμου.

Ωστόσο, δυσκολεύονται να συμφωνήσουν σε ένα κοινό σχέδιο δράσης.

Αυτό οφείλεται εν μέρει στον αργό ρυθμό της διπλωματίας στην Ευρώπη και στον μεγάλο αριθμό χωρών —συμπεριλαμβανομένων κρατών του Περσικού Κόλπου— που έχουν συμφέρον να διασφαλίσουν τα στενά μετά τον πόλεμο. Πολλές από τις χώρες που συμμετέχουν στις συνομιλίες, όπως η Ιταλία και η Γερμανία, επιμένουν ότι οποιαδήποτε διεθνής πρωτοβουλία πρέπει να έχει την έγκριση των Ηνωμένων Εθνών, κάτι που θα μπορούσε να καθυστερήσει περαιτέρω τις εξελίξεις. Οι στρατιωτικοί ηγέτες θα συζητήσουν το θέμα την επόμενη εβδομάδα.

Πάνω απ’ όλα, η δυσκολία αυτή δείχνει πόσο περίπλοκο θα είναι να διασφαλιστεί η ασφάλεια των στενών σε μια εύθραυστη ειρήνη — είτε από την Ευρώπη είτε από οποιονδήποτε άλλο. Σύμφωνα με τους New York Times, καμία από τις διαθέσιμες επιλογές δεν φαίνεται απολύτως αξιόπιστη, ακόμη και αν υποτεθεί ότι οι μεγάλες συγκρούσεις θα έχουν σταματήσει.

Πρώτη ιδέα: Ναυτικές συνοδείες

Το σχέδιο: Γάλλοι αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, έχουν επανειλημμένα προτείνει την αποστολή γαλλικών πολεμικών πλοίων για τη συνοδεία εμπορικών πλοίων μετά το τέλος του πολέμου. Οι ΗΠΑ πιέζουν τους Ευρωπαίους και άλλους συμμάχους, όπως η Ιαπωνία, να συνοδεύουν πλοία υπό τη δική τους σημαία.

Το πρόβλημα: Οι ναυτικές συνοδείες είναι δαπανηρές. Επιπλέον, τα συστήματα αεράμυνας τους μπορεί να μην επαρκούν για την αποτροπή επιθέσεων, όπως επιθέσεις με drones, αν το Ιράν επιλέξει να επιτεθεί ξανά.

Δεύτερη ιδέα: Εκκαθάριση ναρκών

Το σχέδιο: Η Γερμανία και το Βέλγιο, μεταξύ άλλων, δηλώνουν έτοιμοι να στείλουν ναρκαλιευτικά για την απομάκρυνση εκρηκτικών από τα στενά.

Το πρόβλημα: Οι δυτικοί στρατιωτικοί δεν είναι βέβαιοι ότι το Ιράν έχει πράγματι τοποθετήσει νάρκες, καθώς ιρανικά πλοία εξακολουθούν να διέρχονται από την περιοχή.

Τρίτη ιδέα: Αεροπορική υποστήριξη

Το σχέδιο: Ανάπτυξη μαχητικών αεροσκαφών και drones για την αναχαίτιση επιθέσεων από αέρος.

Το πρόβλημα: Πολύ υψηλό κόστος και αβέβαιο αποτέλεσμα, καθώς ακόμη και μικρές επιθέσεις μπορούν να αποτρέψουν πλοιοκτήτες και ασφαλιστικές εταιρείες.

Τέταρτη ιδέα: Συνδυασμός στρατιωτικών μέσων και διπλωματίας

Το σχέδιο: Άσκηση πίεσης στο Ιράν μέσω διαπραγματεύσεων και οικονομικών μέτρων, παράλληλα με στρατιωτική παρουσία.

Το πρόβλημα: Επίσης δαπανηρό και χωρίς εγγυημένη επιτυχία, αν και ίσως αποτελεί την πιο ρεαλιστική επιλογή.

Τι θα συμβεί αν τίποτα από αυτά δεν λειτουργήσει;

Ιρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι θα συνεχίσουν να ελέγχουν τη διέλευση από τα στενά ακόμη και μετά τον πόλεμο, σχεδιάζοντας μάλιστα να επιβάλλουν διόδια στα πλοία — κάτι που αντίκειται στο διεθνές δίκαιο.

Ένας παρατεταμένος αποκλεισμός θα μπορούσε να προκαλέσει παγκόσμια οικονομική κρίση. Πολλές χώρες εξαρτώνται από τις μεταφορές μέσω των στενών για καύσιμα και λιπάσματα. Σε ορισμένες περιοχές απειλούνται ελλείψεις, ενώ σε άλλες —όπως η Ευρώπη— οι αυξήσεις τιμών ενισχύουν τον κίνδυνο πληθωρισμού και ύφεσης.

«Η μεγαλύτερη απειλή αυτή τη στιγμή είναι ο στασιμοπληθωρισμός», δήλωσε ο Χανς Κένιγκ από την Aurora Energy Research. «Έχουμε υψηλότερες τιμές που πνίγουν την ήδη χαμηλή ανάπτυξη.»