Οι παραπλανητικοί ισχυρισμοί του Τραμπ για τους δασμούς και η αλήθεια

Ανατρέχοντας στον πρώτο χρόνο της δεύτερης θητείας του, ο Ντόναλντ Τραμπ υπερηφανεύεηκε ότι “αναβίωσε την αμερικανική οικονομία”, με την επιλογή του να επιβάλλει υψηλούς δασμούς σε ξένα προϊόντα.

Η επιχειρηματολογία του βασίζεται σε μια πρόσφατη γνώμη που δημοσίευσε στην εφημερίδα The Wall Street Journal, στην οποία επικρίνει τους αντιπάλους του και τους οικονομολόγους, που προέβλεπαν ότι οι δασμοί θα λειτουργούσαν επιβαρυντικά της εγχώριας οικονομίας, αυξάνοντας τις τιμές και απειλώντας την ανάπτυξη. «Αντίθετα», έγραψε, «δημιούργησαν ένα αμερικανικό οικονομικό θαύμα».

Ωστόσο, τα στοιχεία που παραθέτει συχνά αποδεικνύονται λανθασμένα ή παραπλανητικά.

Το Associated Press αποδόμησε μερικούς από τους ισχυρισμούς του Αμερικανού προέδρου, παραθέτοντας τα πραγματικά γεγονότα.

• 1. Ισχυρισμός Tραμπ: “Πριν από περίπου ένα χρόνο, ήμασταν μια ‘ΝΕΚΡΗ’ χώρα. Τώρα, είμαστε η πιο ‘ΘΕΡΜΗ’ χώρα στον κόσμο!”

Η πραγματικότητα: Αυτός είναι ένας τυπικός ισχυρισμός του Τραμπ. Ωστόσο, η αμερικανική οικονομία δεν ήταν «νεκρή» όταν ο Τραμπ επέστρεψε στην εξουσία. Αντιθέτως, η οικονομία της χώρας παρουσίασε θετική πορεία, παρά το αρχικό ασταθές ξεκίνημα της δεύτερης θητείας του.

Το 2024, τον τελευταίο χρόνο της προεδρίας Μπάιντεν, το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) των ΗΠΑ αυξήθηκε κατά 2,8%, με προσαρμογή για τον πληθωρισμό, ταχύτερα από οποιαδήποτε πλούσια χώρα στον κόσμο, εκτός από την Ισπανία.

Επίσης, η αμερικανική οικονομία επεκτάθηκε με υγιή ρυθμό από το 2021 έως το 2023.

Τα στοιχεία για το 2025 δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί. Ωστόσο, κατά τους πρώτους τρεις μήνες του 2025, οι δασμοί Τραμπ ή η απειλή επιβολής τους, απέφεραν μικτά αποτελέσματα για την αμερικανική οικονομία. Από τον Ιανουάριο έως τον Μάρτιο, το ΑΕΠ των ΗΠΑ συρρικνώθηκε για πρώτη φορά σε τρία χρόνια, κυρίως λόγω της αύξησης των εισαγωγών, αφού οι αμερικανικές εταιρείες σπεύδουν να αγοράσουν ξένα προϊόντα πριν από την επιβολή δασμών από τον Τραμπ.

Ωστόσο, η ανάπτυξη επανήλθε το δεύτερο εξάμηνο του έτους. Από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο, η οικονομία αναπτύχθηκε με ρυθμό 3,8%. Και από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο, η ανάπτυξη επιταχύνθηκε περαιτέρω, φτάνοντας το 4,4%. Ένα μεγάλο μέρος αυτής της αύξησης ήταν η μείωση των εισαγωγών, πιθανώς ως αποτέλεσμα των δασμών του Τραμπ, αλλά και της προμήθειας αποθεμάτων στις αρχές του έτους.

• 2. Ισχυρισμός Τραμπ: “Ο ετήσιος πληθωρισμός για τους τελευταίους τρεις μήνες μειώθηκε στο 1,4%  πολύ χαμηλότερα από ό,τι προέβλεψαν σχεδόν όλοι, εκτός από εμένα”

Η πραγματικότητα: Ο Αμερικανός πρόεδρος χρησιμοποιεί επιλεκτικά δεδομένα για να υπερβάλλει σημαντικά τον πληθωρισμό.

Ο αριθμός για τον ετήσιο πληθωρισμό των τελευταίων τριών μηνών (που αποκλείει τις ασταθείς τιμές τροφίμων και ενέργειας) είναι χαμηλός, αλλά αντανακλά δεδομένα που διαστρεβλώθηκαν από το κλείσιμο της κυβέρνησης τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο, το οποίο επηρέασε τη συλλογή δεδομένων και ανάγκασε την υπηρεσία που καταρτίζει τα στοιχεία να χρησιμοποιήσει εκτιμήσεις, που τεχνητά μείωσαν τον συνολικό πληθωρισμό.

Η ετήσια βασική τιμή πληθωρισμού για το δεύτερο εξάμηνο του 2025 ήταν 2,6%. Παρά την πτώση από τον Ιανουάριο του 2025, αυτή η τιμή είναι περίπου ίδια με αυτή του Οκτωβρίου 2024. Ο συνολικός πληθωρισμός έχει σταθεροποιηθεί φέτος, και ήταν 3% τον Σεπτέμβριο, ακριβώς όπως και τον Ιανουάριο του 2025.

Είναι αλήθεια ότι ο πληθωρισμός δεν ήταν τόσο υψηλός όσο φοβούνταν πολλοί οικονομολόγοι, όταν ο Τραμπ άρχισε να επιβάλλει δασμούς την άνοιξη του 2024. Αυτό, όμως, οφείλεται εν μέρει στο ότι πολλοί από τους δασμούς ανακλήθηκαν, μειώθηκαν ή περιείχαν εξαιρέσεις.

Η επίδραση των δασμών είναι πιο εμφανής στις τιμές των βασικών αγαθών, που επίσης αποκλείουν τα τρόφιμα και την ενέργεια. Πριν από την πανδημία, οι τιμές των βασικών αγαθών συνήθως αυξάνονταν ελάχιστα ή μειώνονταν κάθε χρόνο, αλλά τον Δεκέμβριο του 2024 ήταν 1,4% υψηλότερες σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Αυτή ήταν η μεγαλύτερη αύξηση από το 2011, εκτός της πανδημίας.

• 3. Ισχυρισμός Τραμπ: “Τα δεδομένα δείχνουν ότι το βάρος των δασμών έχει πέσει κυρίως στους ξένους παραγωγούς και μεσάζοντες, περιλαμβανομένων των μεγάλων εταιρειών που δεν είναι από τις ΗΠΑ.”

Η πραγματικότητα: Η μελέτη που επικαλείται ο Τραμπ φαίνεται να καταλήγει στο αντίθετο από ό,τι ισχυρίζεται ο ίδιος.

Σύμφωνα με την μελέτη του Χάρβαρντ, οι Αμερικανοί καταναλωτές φέρουν περίπου το 43% του κόστους των δασμών, με το υπόλοιπο να το απορροφούν κυρίως οι αμερικανικές εταιρείες.

• 4. Ισχυρισμός Τραμπ: “Η μηνιαία εμπορική μας διαφορά έχει μειωθεί κατά 77%”

Η πραγματικότητα: Αυτή η δήλωση βασίζεται σε επιλεκτικά δεδομένα, που συγκρίνουν την πολύ υψηλή εμπορική διαφορά του Ιανουαρίου 2025 με μια πολύ χαμηλή διαφορά τον Οκτώβριο. Κοιτάζοντας πιο διεξοδικά γίνεται αντιληπτό ότι, η εμπορική διαφορά έχει αυξηθεί από τότε που ο Τραμπ ανέλαβε καθήκοντα για δέυτερη φορά.

• 5. Ισχυρισμός Τραμπ: “Έχω χρησιμοποιήσει το εργαλείο των δασμών για να εξασφαλίσω τεράστιες επενδύσεις στην Αμερική”

Η πραγματικότητα: Ο Τραμπ χρησιμοποίησε πράγματι την απειλή των δασμών, για να αποσπάσει επενδυτικές δεσμεύσεις από τους μεγαλύτερους εμπορικούς του εταίρους, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία υποσχέθηκε 600 δισεκατομμύρια δολάρια σε διάστημα τεσσάρων ετών. Ωστόσο, το νούμερο των 18 τρισεκατομμυρίων δολαρίων που αναφέρει ο Τραμπ δεν έχει εξηγηθεί πλήρως και αμφισβητείται από αναλυτές.

Ανεξαρτήτως των μεγάλων αριθμών, η πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη και τα χρήματα που τελικά θα επενδυθούν μπορεί να μην είναι τόσο μεγάλα όσο φαίνεται.