Πακιστάν: Ένας “άμαθος” διαμεσολαβητής σε μία υψηλού ρίσκου διαπραγμάτευση

Το Πακιστάν βρίσκεται υπό τεράστια πίεση για να φέρει εις πέρας μια αποστολή που πολλοί διπλωμάτες θεωρούν σχεδόν αδύνατη: να διαμεσολαβήσει σε μια ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών, με στόχο τη σταθεροποίηση της παγκόσμιας οικονομίας, ενώ παράλληλα φροντίζει για την ασφάλεια των εκπροσώπων που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις για την εκεχειρία.

Ο αρχηγός του στρατού, στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ, και ο πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ συμμετείχαν σε εβδομάδες διπλωματίας για να σταματήσουν έναν πόλεμο που θα μπορούσε να επιδεινώσει την αστάθεια στα δυτικά σύνορα του Πακιστάν με το Ιράν και το Αφγανιστάν, με τα οποία πρόσφατα υπήρξαν ανταλλαγές πυρών. Οι αρχές ουσιαστικά έκλεισαν τμήματα του Ισλαμαμπάντ την Πέμπτη, καθώς οι Ιρανοί αξιωματούχοι έφτασαν στην πρωτεύουσα, ενώ η αμερικανική αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς αφίχθη την Παρασκευή.

Μόλις οι ΗΠΑ και το Ιράν καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων το Σάββατο, οι Πακιστανοί αξιωματούχοι θα προσπαθήσουν να κατευθύνουν τις συνομιλίες προς μια διαρκή συμφωνία, σύμφωνα με αναλυτές που επικαλείται το Reuters.

«Το Πακιστάν δεν θέλει αναρχία στο Ιράν ως αποτέλεσμα της συνεχούς πολεμικής σύγκρουσης, κάτι που θα επιδεινώσει δραματικά την ήδη οξεία κατάσταση ασφαλείας στα δυτικά σύνορά του», δήλωσε ο Καμράν Μποκχάρι, ανώτερος συνεργάτης του Middle East Policy Council. Το γεογονός ότι το Πακιστάν έχει αναλάβει έναν τέτοιο ρόλο σηματοδοτεί μια εντυπωσιακή ανατροπή, καθώς μέχρι πριν από μόλις ένα χρόνο η χώρα βρισκόταν στο περιθώριο της διεθνούς διπλωματία. Μια επιτυχία στις διαπραγματεύσεις του Σαββάτου θα ενίσχυε τη νέα της διεθνή παρουσία, ενώ μια αποτυχία θα μπορούσε να υπονομεύσει την εικόνα της.

«Αν οι συνομιλίες καταρρεύσουν, υπάρχει ο κίνδυνος να θεωρηθεί ότι το Πακιστάν υπερεκτίμησε τις δυνατότητές του και δεν εκπλήρωσε τις προσδοκίες», τόνισε ο Μουχάμαντ Φάισαλ, αναλυτής ασφαλείας στο Πανεπιστήμιο Τεχνολογίας του Σίδνεϊ.

Αυξημένα μέτρα ασφαλείας

Οι αρχές στο Ισλαμαμπάντ ενίσχυσαν την ασφάλεια γύρω από το πολυτελές ξενοδοχείο Serena, όπου θα διεξαχθούν οι συνομιλίες. Το ξενοδοχείο εκκενώθηκε από επισκέπτες και τέθηκε υπό κυβερνητικό έλεγχο, ενώ οι δρόμοι προς την περιοχή έχουν κλείσει. Σημεία ελέγχου, οδοφράγματα και περιπολίες πραγματοποιούνται σε όλη την πόλη, με επιπλέον δυνάμεις ασφαλείας να αναπτύσσονται συνεχώς.

Οι αυξημένες προφυλάξεις δείχνουν πόσο εκτεθειμένο αισθάνεται το Πακιστάν, τόσο σε πιθανές επιθέσεις ενόπλων όσο και στον κίνδυνο οποιασδήποτε διατάραξης που θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα τη λεπτή διπλωματική διαδικασία.

Παρά την περιορισμένη βία στις μεγάλες πόλεις του Πακιστάν, η απειλή ενισχύεται στις συνοριακές περιοχές με το Αφγανιστάν, ειδικά μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία το 2021. Μια αυτοκτονική επίθεση τον Φεβρουάριο στο Ισλαμαμπάντ μεγέθυνε τους φόβους σχετικά με την ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή και οδήγησε σε αεροπορικά πλήγματα του Πακιστάν στο Αφγανιστάν, με αποτέλεσμα εβδομάδες συγκρούσεων με τον πρώην στενό σύμμαχο της χώρας.

«Λαμβάνοντας υπόψη αυτούς τους κινδύνους, τον περιορισμένο χρόνο προετοιμασίας και την υψηλή προβολή αυτών των συνομιλιών, η επίσκεψη είναι εξαιρετικά απαιτητική από πλευράς ασφαλείας και δείχνει τη σημασία που αποδίδει η κυβέρνηση σε αυτές τις διαπραγματεύσεις», δήλωσε η Ελίζαμπεθ Θρέλκελντ, διευθύντρια του South Asia Program στο Stimson Center.

Το Πακιστάν δεν καλείται μόνο να προστατεύσει τον χώρο των συνομιλιών, αλλά και να αποτρέψει εξωτερικές δυνάμεις από το να κυριαρχήσουν στη διαδικασία. Σύμφωνα με τον αναλυτή Ζαχίντ Χουσέιν, υπάρχουν ενδείξεις ότι το Ισραήλ αποδέχτηκε την ανακωχή υπό όρους, και οποιαδήποτε νέα κλιμάκωση θα μπορούσε να περιορίσει γρήγορα τον χώρο για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.

Ενεργό ρόλο στις συνομιλίες

Λίγες ώρες πριν ανακοινωθεί η εκεχειρία από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, οι προσπάθειες μεσολάβησης για την κατάπαυση της σύγκρουσης φαίνονταν να έχουν ναυαγήσει. Ωστόσο, μια τελευταία προσπάθεια από την ηγεσία του στρατού και της κυβέρνησης του Πακιστάν έφερε ξανά το Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Ο Μποκχάρι εξήγησε ότι ο ρόλος του Πακιστάν εξελίχθηκε από απλή διαμεσολάβηση σε ενεργό συμμετοχή στη διαδικασία. «Το Ισλαμαμπάντ έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει την αντίληψη και των δύο πλευρών», ανέφερε. «Η κυβέρνηση Τραμπ επέλεξε τον Μουνίρ, τον Σαρίφ κ.ά. επειδή οι Αμερικανοί γνώριζαν ότι οι Πακιστανοί δεν μπορούν μόνο να συνομιλούν, αλλά να επηρεάζουν πραγματικά τις αποφάσεις των Ιρανών. Καθώς η διαδικασία εξελίσσεται, οι Πακιστανοί κερδίζουν όλο και περισσότερο την εμπιστοσύνη των Αμερικανών, δημιουργώντας ευκαιρίες να διαμορφώσουν και τη σκέψη των ΗΠΑ».

Το Σάββατο, το Ισλαμαμπάντ πιθανόν θα θέσει τα παράπονα των κρατών του Κόλπου που συνδέονται με τις ΗΠΑ και επλήγησαν από ιρανικές επιθέσεις, ενώ θα πιέσει την Ουάσιγκτον να επεκτείνει την ανακωχή στο Λίβανο.

Παρά την αξιοπιστία του Πακιστάν να μεσολαβήσει και να διατηρήσει τη διαδικασία ζωντανή, δεν έχει επαρκή δύναμη να εγγυηθεί το αποτέλεσμα που αναμένει ο κόσμος: το άνοιγμα της ζωτικής θαλάσσιας οδού, των Στενών του Ορμούζ.

«Αυτό που του λείπει είναι ουσιαστική επιρροή για να εξαναγκάσει συμβιβασμούςαν οι ΗΠΑ και το Ιράν δεν είναι πρόθυμοι να καταλήξουν σε συμφωνία», τόνισε η Θρέλκελντ. «Αυτό παραμένει ο βασικός περιορισμός του ρόλου που μπορεί να παίξει και πρέπει να χειριστεί την κατάσταση με προσοχή».