Πέδρο Σάντσεθ: Ο αντισυμβατικός σοσιαλδημοκράτης

Αν πρόκειται να απομονώσει ένα και μόνο χαρακτηριστικό του πολιτικού προφίλ του Πέδρο Σάντσεθ, του πολιτικού που βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο του παγκοσμίου ενδιαφέροντος, είναι το ακόλουθο: Πάει σχεδόν πάντα κόντρα στο ρεύμα με επιλογές μη αναμενόμενες.

Πρώτα απ’ όλα δεν υπηρετεί το κλασικό, τις τελευταίες δεκαετίες, μοντέλο της σοσιαλδημοκρατίας που την φέρνει αγκαλιά με το νεοφιλελευθερισμό. Από τη στιγμή που πήρε την πρωθυπουργία της Ισπανίας (μετά την εκκωφαντική πτώση του δεξιού Μαριάνο Ραχόι ο οποίος κατηγορήθηκε για σκάνδαλα διαφθοράς) ο Σάντσεθ έδειξε ότι θα πορευτεί σε άλλο δρόμο, τελείως διαφορετικό, δρόμο που παρέπεμπε στις…ένδοξες ημέρες της σοσιαλδημοκρατίας μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο.

Ακόμα και στους συμβουλισμούς, ο Σάντσεθ πρωτοπόρησε. Εγινε ο πρώτος, στην ιστορία, Ισπανός Πρωθυπουργός που ορκίστηκε με πολιτικό όρκο, γεγονός αν μην τι άλλο ασυνήθιστο σε μία χώρα όπως η Ισπανία όπου η Εκκλησία και ο Καθολικισμός έχουν αφήσει το δικό τους έντονο αποτύπωμα.

Δεν είχε ούτε 17 ημέρες στο πρωθυπουργικό μέγαρο της Μονκλόα όταν πήρε μία απόφαση που χαρακτηρίστηκε σταθμός για τη σύγχρονη πολιτική ιστορία της Ισπνίας. Ανακοίνωσε, στις 18 Ιουνίου, την πρόθεσή του να μετακινήσει τα οστά του δικτάτορα Φράνκιο από την Κοιλάδα των Πεσόντων και προκάλεσε…σοκ στην ισπανική δεξιά. Αλλωστε το Λαϊκό Κόμμα, ακόμα και μετά την πτώση του φρανκικού καθεστώτος, δεν έκρυβε τις…προνομιακές σχέσεις του με το φρανκισμό και όσα αυτός πρέσβευε.

Πέρα όμως από τους συμβολισμούς, ο Σάντσεθ ήθελε και κατάφερε να ξεχωρίσει (συμφωνεί ή διαφωνεί κανείς μαζί του) και σε ζητήματα πολιτικής ουσίας.

Αντιστεκόμενος στη βαρωνία του Σοσιαλιστικού Κόμματος της Ισπανίας, ο Σάντσεθ άκουσε τη βάση του πολιτικού του οργανισμού και αναζήτησε κυβερνητικούς συμμάχους στα αριστερά του και όχι στα δεξιά του. Όταν επικράτησε στις εκλογές του 2019 και κλήθηκε να σχηματίσει εκ νέου κυβέρνηση, θα μπορούσε να είχε επιλέξει τους κεντροδεξιούς Πολίτες (ένα σχήμα που παραπέμπει στο Ποτάμι σε ότι αφορά τα εν Ελλάδι πολιτικά πράγματα), όμως οι οπαδοί του κόμματος διατράνωσαν την κάθετη αντίθεσή τους (Con Rivera no, ο Αλμπερτ Ριβέρα ήταν ο πρόεδρος των Πολιτών).

Ο Σάντσεθ συμφώνησε με τους Ποδέμος και το Σουμάρ της Γιολάντα Ντίαθ (εν συνεχεία Υπουργός Εργασίας) και με τη βοήθεια μικρότερων κομμάτων σχημάτισε τη δεύτερη κυβέρνησή του τον Ιανούαριο του 2020. Είναι η κυβέρνηση που διαχειρίστηκε την πανδημία η οποία άφησε δεκάδες χιλιάδες κύματα στην Ισπανία και κατά καιρούς στρίμωξε τον Σάντσεθ στα σχοινιά.

Ακόμα και έτσι όμως ο Σάντσεθ έβαλε από νωρίς σε λειτουργία τη μεταρρυθμιστική του ατζέντα.

• Στα χρόνια της θητείας του ο κατώτερος μισθός έφτασε στα 1100 ευρώ περίπου. Τον παρέλαβε στα 735. Η τελευταία, μάλιστα, συμφωνία, που έχει την υπογραφή της Ντίαθ, έγινε χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των εργοδοτικών ενώσεων στην Ισπανία. Επί υπουργίας Ντίαθ οι προσωρινές συμβάσεις περιορίστηκαν, οι συλλογικές ενισχύθηκαν, οι μαζικές απολύσεις έγιναν πιο δύσκολες.
• Οι κυβερνήσεις του Σάντσεθ έδειξαν επίσης μεγάλη ευαισθησία στα ΛΟΑΤΚΙ δικαιώματα και στα δικαιώματα των γυναικών. Ο νόμος για τη συναίνεση στην σεξουαλική πράξη (Solo sí es sí) προκάλεσε τη λυσώδη αντίδραση του συντηρητικού κατεστημένου στην Ισπανία, ο Σάντσεθ όμως δεν δίστασε.
• Επίσης, δεν έδειξε τον παραμικρό δισταγμό για την εφαρμογή της νομοθετικής ρύθμισης για τη νομική αλλαγή φύλου χωρίς προηγούμενη διάγνωση, διαχρονικό αίτημα της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας στην Ισπανία (αλλά και παγκοσμίως).
• Ο Σάντσεθ επιχείρησε παράλληλα να βάλει σε μία τάξη το χαώδες τοπίο στην αγορά ακινήτων σε μία περίοδο που τα ενοίκια στην Ισπανία (λόγω και της έντονης διάδοσης του Airbnb) είχαν απογειωθεί. Μπήκε ανώτατο όριο στις ετήσιες αυξήσεις των ενοικίων, δόθηκε στις περιφέρειες η δυνατότητα να χαρακτηρίζουν περιοχές ζώνες υψηλής πίεσης ενοικίων και να περιορίζουν τις αυξήσεις.

“Πείτε την με το όνομά της, γενοκτονία”

Εκτός Ισπανίας, ο Σάντσεθ επίσης υιοθετεί θέσεις που τον διαφοροποιούν από τους περισσότερους δυτικούς ηγέτες, ανεξάρτητα από την ιδεολογική τους κατεύθυνση. Όταν ξέσπασε ο πόλεμος στη Γάζα μετά το χτύπημα της Χαμάς στο Ισραήλ, ο Ισπανός Πρωθυπουργός έγινε από τους πρώτους πολιτικούς παγκοσμίους που χρησιμοποίησαν τον όρο “γενοκτονία” για να περιγράψουν την αιματηρή πραγματικότητα στη Γάζα.

“Να μάθετε να λέτε τα πράγματά με το όνομά τους και να το επαναλάβετε μαζί μου, στη Γάζα γίνεται γενοκτονία” τόνισε σε ανύποπτο χρόνο σε ομιλία του στο κοινοβούλιο απευθυνόμενος στα έδρανα της δεξιάς και της ακροδεξιάς. Επέβαλε, την ίδια ώρα περιορισμούς, στο Ισραήλ του οποίου τη γενοκτονική πολιτική στηλίτευσε από την πρώτη ώρα προκαλώντας την οργή του Τελ Αβίβ.

Τον κατηγορούν πάντως ότι η χώρα του επί των ημερών του έγινε ένας από τους κύριους προμηθευτές όπλων στην Τουρκία. Σύμφωνα με το Stockholm International Peace Research Institute, το 34% των εισαγωγών όπλων που κάνει η Τουρκία προέρχονται πράγματι από την Ισπανία η οποία εξοπλίζει τους γείτονές μας με τεθωρακισμένα άρματα, βόμβες, χειροβομβίδες, τορπίλες, πυραύλους και άλλο πολεμικό υλικό.

Ετσι και αλλιώς η Ισπανία βρέθηκε στην 9η θέση ανάμεσα στους μεγαλύτερους εξαγωγείς όπλων στον κόσμο ενώ στην Τουρκία κατευθύνεται το 13% των οπλικών εξαγωγών της χώρας.

Εσχάτως, ο Σάντσεθ μπήκε στο στόχαστρο του Τραμπ. Η άρνηση της ισπανικής κυβέρνησης στις ΗΠΑ που ήθελαν να χρησιμοποιήσουν τις βάσεις Rota και Moron de la Frontera για τις πολεμικές επιχειρήσεις στο Ιράν εκνεύρισε τον Αμερικανό πρόεδρο ο οποίος χαρακτήρισε την Ισπανία “άθλιο σύμμαχο” και εξήγγειλε πρόθεση για διακοπή των εμπορικών σχέσεων μαζί της. Η συνολική αξία του εμπορίου μεταξύ των δύο χωρών έφτασε τα 70 δις δολάρια το 2024.

Ο Σάντσεθ είχε από την πρώτη στιγμή διαχωρίσει τη θέση του από τους υπόλοιπους Ευρωπαίους καταδικάζοντας την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν αποδοκιμάζοντας την ίδια ώρα την καταπίεση του καθεστώτος των μουλάδων.

Παρακάτω λέει: Μπορείς να είσαι την ίδια στιγμή εναντίον ενός μισητού καθεστώτος αλλά και μίας επικίννδυνης και ατεκμηρίωτης πολεμικής επέμβασης”.