Ιράν: Από τις απειλές κλιμάκωσης στις προσπάθειες διπλωματίας – Πραγματικότητα ή ψευδαίσθηση;

Μια ημέρα που ξεκίνησε με την προοπτική εντονότερων αμερικανικών πληγμάτων σε ιρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις και την απειλή περαιτέρω κλιμάκωσης της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, έφτασε στο τέλος της με στροφή προς τη διαπραγμάτευση.

Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε σήμερα ότι το τελευταίο 24ωρο πραγματοποιήθηκαν συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, κατά τις οποίες οι δύο πλευρές είχαν «σημαντικά σημεία σύγκλισης», δίνοντας την εντύπωση ότι αποφεύγεται μια ενδεχομένως σοβαρή κλιμάκωση της σύγκρουσης.

Η απειλή του Τραμπ το Σαββατοκύριακο να «πλήξει και να καταστρέψει ολοσχερώς» τις ενεργειακές υποδομές και τα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας του Ιράν, εάν η Τεχεράνη δεν επιτρέψει την ελεύθερη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, καθώς και η απειλή του Ιράν να καταστρέψει υποδομές σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή ως αντίποινα, είχαν εντείνει τους φόβους για περαιτέρω κλιμάκωση της σύγκρουσης και για μια παγκόσμια οικονομική κρίση.

Σε μια καταιγίδα προεδρικών ανακοινώσεων τη Δευτέρα (23/03), ο Τραμπ αρχικά ανέφερε σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι αναβάλλει τις αμερικανικές επιθέσεις εναντίον ιρανικών εργοστασίων ηλεκτρικής δομής και ενεργειακών υποδομών για περίοδο πέντε ημερών, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν είχαν «πολύ καλές και παραγωγικές συνομιλίες» τις τελευταίες ημέρες. Στη συνέχεια, δήλωσε σε δημοσιογράφους στο Παλμ Μπιτς της Φλόριντα ότι ο απεσταλμένος του για τη Μέση Ανατολή, Στιβ Γουίτκοφ, και ο στενός συνεργάτης και γαμπρός του, Τζάρεντ Κούσνερ, είχαν «πολύ, πολύ ουσιαστικές συνομιλίες» με τους Ιρανούς την προηγούμενη ημέρα.

«Θα δούμε πού θα οδηγήσουν. Έχουμε σημεία, σημαντικά σημεία σύγκλισης – θα έλεγα, σχεδόν σε όλα τα ζητήματα… είχαμε πολύ ισχυρές συνομιλίες, ο κ. Γουίτκοφ και ο κ. Κούσνερ τις πραγματοποίησαν», δήλωσε ο Τραμπ.

Αργότερα τη Δευτέρα, ο Τραμπ τόνισε τις πιθανότητες επίτευξης συμφωνίας, λέγοντας: «Δίνουμε πέντε ημέρες και μετά θα δούμε πού θα μας οδηγήσει αυτό. Και θα έλεγα ότι στο τέλος αυτής της περιόδου, είναι πολύ πιθανό να προκύψει μια πολύ καλή συμφωνία για όλους».

«Το Ιράν έχει μία ακόμη ευκαιρία να τερματίσει τις απειλές του προς την Αμερική και τους συμμάχους της», ανέφερε αργότερα τη Δευτέρα. «Ελπίζουμε να την αξιοποιήσει. Τους δίνω πέντε μέρες» είπε.

Σε όλες τις δηλώσεις του, ο Τραμπ απέφυγε να διευκρινίσει με ποιον συνομιλούν οι ΗΠΑ στο Ιράν. «Συνομιλούμε με τον άνθρωπο που, πιστεύω, είναι ο πιο σεβαστός και ο “ηγέτης”. Είναι λίγο δύσκολο – έχουμε εξαλείψει τους πάντες», δήλωσε ο Τραμπ, διευκρινίζοντας μόνο ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν έρθει σε επαφή με τον νυν ανώτατο ηγέτη, αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.

Πάντως, ακόμη και η προοπτική των συνομιλιών ήταν αρκετή για να οδηγήσει σε άνοδο το αμερικανικό χρηματιστήριο και σε πτώση τις διεθνείς τιμές πετρελαίου. Μια ημέρα που διαγραφόταν δυσοίωνη για τις μεγάλες οικονομίες του κόσμου εμφανίζει πλέον μια αχτίδα ελπίδας.

Απανωτές διαψεύσεις από το Ιράν

Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, διέψευσε τον ισχυρισμό του Τραμπ… και όχι μία φορά μέσα στη μέρα.

Εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε ότι δεν έχουν πραγματοποιηθεί συνομιλίες με τις ΗΠΑ από την έναρξη των βομβαρδισμών πριν από 24 ημέρες.

Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι οι ΗΠΑ ζήτησαν συνάντηση με τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμαντ Μπαγέρ Καλιμπάφ, αλλά το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας δεν έχει ακόμη αποφασίσει για τυχόν συνομιλίες και το Ιράν δεν έχει απαντήσει. Ο ίδιος ο Καλιμπάφ χαρακτήρισε τις σχετικές πληροφορίες «ψευδείς ειδήσεις… που χρησιμοποιούνται για τη χειραγώγηση των χρηματοπιστωτικών και πετρελαϊκών αγορών».

Το πρακτορείο Fars, που συνδέεται με τους Φρουρούς της Επανάστασης, είχε επίσης νωρίτερα διαψεύσει την ύπαρξη συνομιλιών, τονίζοντας ότι δεν υπάρχουν ούτε άμεσες ούτε έμμεσες επαφές με τις ΗΠΑ. Το ιρανικό κρατικό πρακτορείο Irna μετέδωσε δηλώσεις εκπροσώπου του υπουργείου Εξωτερικών, σύμφωνα με τις οποίες «φιλικές χώρες» έχουν μεταφέρει μηνύματα ότι οι ΗΠΑ επιθυμούν συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου, χωρίς όμως να έχουν πραγματοποιηθεί.

Νετανιάχου: “Ενημερώθηκα από τον Τραμπ – Συνεχίζουμς τις επιθέσεις σε Ιράν και Λίβανο”

Τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τραμπ είχε ο Νετανιάχου, μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου, με τον Ισραηλινό πρόεδρο να τοποθείται και να λέει πως ο Τραμπ τον ενημέρωσε για νέα ευκαιρία συμφωνίας με το Ιράν που «προστατεύει τα συμφέροντά μας».

Στις πρώτες του δηλώσεις ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε: «Ο Τραμπ πιστεύει ότι υπάρχει η δυνατότητα να αξιοποιηθούν οι τεράστιες επιτυχίες των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων (IDF) και των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων για την επίτευξη των στόχων του πολέμου μέσω μιας συμφωνίας –μιας συμφωνίας που προστατεύει τα ζωτικά μας συμφέροντα».

Ταυτόχρονα, ο Νετανιάχου τόνισε ότι το Ισραήλ «συνεχίζει τις επιθέσεις, τόσο στο Ιράν όσο και στον Λίβανο».

«Καταστρέφουμε το πυραυλικό και το πυρηνικό πρόγραμμα και συνεχίζουμε να πλήττουμε σκληρά την Χεζμπολάχ», είπε. «Μόλις πριν από λίγες ημέρες εξουδετερώσαμε δύο ακόμα πυρηνικούς επιστήμονες, και το χέρι μας παραμένει απλωμένο».

Να πάρουμε στα σοβαρά τον Τραμπ;

Ο Γκίντεον Λέβι, αρθρογράφος της ισραηλινής εφημερίδας Haaretz, απάντησε «σίγουρα» όταν ρωτήθηκε αν πιστεύει τον ισχυρισμό του προέδρου Τραμπ ότι οι συνομιλίες με το Ιράν εξελίσσονται θετικά για τον τερματισμό του πολέμου.

«Αυτή τη φορά θα έπαιρνα τα λόγια του πολύ σοβαρά, και νομίζω ότι το ίδιο κάνουν και οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων στο Ισραήλ», δήλωσε στο Al Jazeera. «Κάτι ετοιμάζεται παρασκηνιακά. Μίλησε με τέτοιο πάθος και δέσμευση που δεν μπορώ να φανταστώ ότι όλα αυτά είναι ψεύτικα και τα επινοεί, παρόλο που οι Ιρανοί συνεχίζουν να τα διαψεύδουν». Πρόσθεσε: «Πιστεύω ότι η κατάσταση είναι πολύ σοβαρή και ότι είμαστε πιο κοντά από ποτέ στο τέλος αυτού του πολέμου».

Ο Λέβι δήλωσε ότι διαφωνεί με τη θεωρία πως ο Τραμπ απλώς προσπαθεί να κερδίσει χρόνο για να ενισχύσει τη στρατιωτική του παρουσία. «Είναι πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, δεν παίζεις παιχνίδια… με τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων».

Οι όροι του Ιράν για συμφωνία – Οι παραχωρήσεις που εξετάζονται

Το ισραηλινό Channel 12, πάντως, προχώρησε το βράδυ της Δευτέρας στην παρουσίαση ενός συνόλου αιτημάτων του Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου, στο πλαίσιο των έμμεσων συνομιλιών που ανακοίνωσε ο Τραμπ.

Σύμφωνα με την σχετική αναφορά, οι Ιρανοί αξιωματούχοι ζητούν σταθερές εγγυήσεις ότι οι μάχες δεν θα ξαναρχίσουν, μαζί με μια νέα ρύθμιση για το Στενό του Ορμούζ που ουσιαστικά θα το θέτει υπό ιρανικό έλεγχο.

Το Channel 12 αναφέρει επίσης ότι το Ιράν ζητά το κλείσιμο των αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στην περιοχή και οικονομική αποζημίωση για τις ζημιές που υπέστη κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Ωστόσο, μια ξεχωριστή αναφορά του Channel 12 υποδηλώνει ότι η Τεχεράνη ίσως στέλνει ιδιωτικά μηνύματα για περιορισμένη ευελιξία στις συνομιλίες και παρουσιάζει τις αρχικές θέσεις του Ιράν για τις διαπραγματεύσεις, όπως τις κατανοούν οι ΗΠΑ, χωρίς να επικαλείται πηγές.

Σύμφωνα με αυτή την αναφορά, το Ιράν θα μπορούσε να είναι πρόθυμο να σταματήσει το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων για πέντε χρόνια, να μειώσει τον εμπλουτισμό ουρανίου και να συζητήσει για το απόθεμα ουρανίου 60% εμπλουτισμένου.

Το Channel 12 προσθέτει ότι το Ιράν θα μπορούσε επίσης να συμφωνήσει σε επιθεωρήσεις από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας για τα υπόλοιπα φυγοκεντρικά μηχανήματα και να σταματήσει τη χρηματοδότηση περιφερειακών ομάδων-αντιπροσώπων, όπως η Χεζμπολάχ, η Χαμάς και ιρακινές πολιτοφυλακές.

Ιράν: Έχουμε ειδικά σχέδια για το Ισραήλ και τους συμμάχους του απόψε

Αξίζει να σημειωθεί, πάντως, πως το ημιεπίσημο πρακτορείο Fars μετέδωσε απόψε ότι καταρτίζονται «ειδικά σχέδια» που στοχεύουν το Τελ Αβίβ και ορισμένους περιφερειακούς συμμάχους των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Πηγές ανέφεραν στο πρακτορείο ότι τα σχέδια «θα εξαλείψουν εντελώς κάθε ελπίδα διαπραγμάτευσης από το μυαλό των επιτιθέμενων», αλλά δεν διευκρίνισαν τι αφορούν τα σχέδια αυτά.