Πόλεμος στο Ιράν: Η Αντιπολίτευση και ο X Factor της κουρδικής αντίστασης

Με τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια νέα περίοδο κρίσης. Ανώτατα στελέχη της ιρανικής ηγεσίας, στρατιωτικές δυνάμεις, υπηρεσίες πληροφοριών και διάφορες παραστρατιωτικές ομάδες βρίσκονται υπό σφοδρή επίθεση. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δηλώνουν ανοιχτά ότι στόχος τους είναι μια αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν. Στο πλαίσιο αυτό απευθύνουν εκκλήσεις προς τους λαούς του Ιράν να εξεγερθούν εναντίον του καθεστώτος. Ωστόσο, μέχρι στιγμής αυτές οι εκκλήσεις δεν έχουν βρει ουσιαστική ανταπόκριση.

Ένας λόγος είναι οι συνεχιζόμενοι βαρείς βομβαρδισμοί. Ο βασικός λόγος όμως είναι η δυσπιστία που προκαλούν στην κοινωνία οι εκκλήσεις συμβιβασμού του διδύμου Τραμπ–Νετανιάχου προς το υπάρχον καθεστώς, καθώς και τα σχέδια που παρουσιάζονται για το μέλλον του Ιράν. Το σχέδιο επαναφοράς της ανατραπείσας οικογένειας του Σάχη, το οποίο προβάλλεται από ισραηλινά και δυτικά μέσα ενημέρωσης ως μια εναλλακτική λύση, ενισχύει ακόμη περισσότερο αυτή τη δυσπιστία. Για τον λόγο αυτό οι λαοί του Ιράν παρακολουθούν αφενός την πορεία του πολέμου και αφετέρου την εξέλιξη της σύγκρουσης μεταξύ του καθεστώτος και της συμμαχίας ΗΠΑ-Ισραήλ.

Πιθανά σενάρια

Για το μέλλον του Ιράν συζητούνται διάφορα σενάρια. Πρώτος στόχος της συμμαχίας ΗΠΑ-Ισραήλ φαίνεται να είναι η στρατιωτική αποδυνάμωση του υπάρχοντος καθεστώτος, ώστε να καταστεί αδύνατο να κυβερνήσει, και στη συνέχεια η ανάδειξη μιας νέας διοίκησης που θα αποδεχτεί τους όρους τους και θα συνεργαστεί μαζί τους. Αν αυτό δεν επιτύχει, ως εναλλακτικό σχέδιο συζητείται η επαναφορά στην εξουσία της παλιάς οικογένειας του Σάχη.

Ωστόσο, η πιθανότητα υλοποίησης ενός τέτοιου σεναρίου φαίνεται μάλλον περιορισμένη. Παρά το γεγονός ότι η οικογένεια του Σάχη διαθέτει έναν μικρό κύκλο υποστηρικτών στη διασπορά, στο εσωτερικό του Ιράν δεν διαθέτει ουσιαστική κοινωνική βάση. Αυτή η πραγματικότητα καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη την προσπάθεια των ΗΠΑ και του Ισραήλ να αναδιαμορφώσουν το καθεστώς εκ των έσω.

Το αίτημα των λαών του Ιράν

Το βασικό αίτημα των λαών του Ιράν —Πέρσες, Κούρδοι, Αζέροι, Μπαλούτσι και άλλες εθνοτικές ομάδες— είναι η αλλαγή του καθεστώτος και η δημιουργία ενός δημοκρατικού Ιράν. Παρά το βαρύ κόστος, οι λαοί του Ιράν συνεχίζουν μέχρι σήμερα τον αγώνα για μια δημοκρατική χώρα.

Αν εξετάσει κανείς την τελευταία πενταετία στο Ιράν, η εξέγερση Jin Jiyan Azadi, που ξεκίνησε με πρωτοβουλία Κούρδων γυναικών και εξαπλώθηκε σε ολόκληρη τη χώρα, καθώς και οι μαζικές διαδηλώσεις που ακολούθησαν τα επόμενα χρόνια, αντανακλούν αυτή την πραγματικότητα. Το κοινό αίτημα όλων αυτών των κινητοποιήσεων ήταν ένα δημοκρατικό Ιράν. Το αίτημα αυτό δείχνει επίσης προς ποια κατεύθυνση θα πρέπει να κινηθεί μια πιθανή αλλαγή καθεστώτος στη χώρα.

Ο κουρδικός παράγοντας και το PJAK

Στην ιστορία του Ιράν έχουν υπάρξει κατά καιρούς εξεγέρσεις και κινητοποιήσεις με αιτήματα μεταρρυθμίσεων. Ωστόσο, η μοναδική δύναμη που έχει διατηρήσει μέχρι σήμερα μια συνεχόμενη κοινωνική αλλά και ένοπλη αντίσταση απέναντι στο καθεστώς είναι οι Κούρδοι. Οι Κούρδοι διατηρούν εδώ και χρόνια ζωντανό το αίτημα για ένα δημοκρατικό Ιράν και για ένα αυτόνομο Κουρδιστάν. Αυτός ο αγώνας επέτρεψε επίσης την ανάπτυξη οργανωμένων πολιτικών και στρατιωτικών δομών.

Σήμερα μία από τις σημαντικότερες οργανώσεις που διατηρούν στρατιωτική παρουσία στο Ιράν είναι το PJAK (Κόμμα Ελεύθερης Ζωής του Κουρδιστάν – Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê). Το PJAK αποτελεί μία από τις οργανώσεις που έχουν καταφέρει να αποκτήσουν κοινωνική βάση τόσο μεταξύ των σουνιτών όσο και των σιιτών Κούρδων.
Πρόσφατα, διάφορες κουρδικές οργανώσεις που συγκεντρώθηκαν υπό την πρωτοβουλία του PJAK ανακοίνωσαν τη δημιουργία μιας κοινής στρατιωτικής και πολιτικής Κουρδιστανικής Συμμαχίας. Η εξέλιξη αυτή έφερε τις ισορροπίες στο Ιράν σε ένα νέο στάδιο. Η συμμαχία, η οποία θέτει ως στόχο ένα δημοκρατικό Ιράν και ένα αυτόνομο Κουρδιστάν, προσέλκυσε το έντονο ενδιαφέρον περιφερειακών και διεθνών δυνάμεων, μεταξύ αυτών και των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Σύμφωνα με αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να επικοινώνησε απευθείας με έναν από τους εκπροσώπους της συμμαχίας. Η Τουρκία αντέδρασε έντονα σε αυτή την εξέλιξη, προχωρώντας σε σκληρές δηλώσεις και απειλές. Παρόμοιες δηλώσεις έγιναν και από την ιρανική ηγεσία. Μάλιστα, ορισμένες εγκαταστάσεις κουρδικών ομάδων που συμμετέχουν στη συμμαχία στην Περιφέρεια του Ιρακινού Κουρδιστάν δέχθηκαν πυραυλικές επιθέσεις.

Η συμμαχία υπό την ηγεσία του PJAK απάντησε σε αυτές τις επιθέσεις απευθύνοντας κάλεσμα προς τους Κούρδους στο Ιράν να προετοιμαστούν για μια νέα περίοδο αγώνα και να ενισχύσουν τις γραμμές τους.

Η αναζήτηση ενός “τρίτου δρόμου”

Έχοντας βιώσει στο παρελθόν οδυνηρές εμπειρίες, το κουρδικό κίνημα δηλώνει ότι δεν επιθυμεί την επανάληψή τους. Για τον λόγο αυτό τοποθετεί τον εαυτό του ως έναν «τρίτο δρόμο» απέναντι τόσο στο καθεστώς όσο και σε ένα πιθανό νέο καθεστώς-μαριονέτα που θα επιδιώξει να εγκαθιδρύσει η συμμαχία ΗΠΑ-Ισραήλ.

Παράλληλα επιδιώκει τη συγκρότηση ενός ευρύτερου δημοκρατικού μετώπου μαζί με αριστερές, δημοκρατικές και μεταρρυθμιστικές δυνάμεις μέσα στο Ιράν. Στο μπλοκ του Δημοκρατικού Ιράν συμμετέχουν πολλές περσικές, κουρδικές, αζερικές και μπαλουτσικές οργανώσεις.

Παρότι τα δυτικά μέσα ενημέρωσης συχνά αγνοούν αυτό το μπλοκ, στην πραγματικότητα πρόκειται για μία από τις ισχυρότερες εσωτερικές αντιπολιτευτικές δυνάμεις στο Ιράν. Πολλοί εκτιμούν ότι το μέλλον των λαών του Ιράν δεν βρίσκεται ούτε σε μια διοίκηση-μαριονέτα που θα επιδιώξει να δημιουργήσει η συμμαχία ΗΠΑ-Ισραήλ, ούτε στην επιστροφή της μοναρχίας. Αντίθετα, η βασική επιδίωξη φαίνεται να είναι ένα δημοκρατικό Ιράν που θα αναγνωρίζει τις ταυτότητες όλων των λαών της χώρας.

Όλα δείχνουν ότι το επόμενο διάστημα το Ιράν θα εισέλθει σε μια περίοδο έντονων εξελίξεων: ένα καθεστώς που επιχειρεί να επιβιώσει μέσω σκληρής καταστολής, εξωτερικές δυνάμεις που επιδιώκουν να επιβάλουν ένα νέο καθεστώς και κοινωνικές δυνάμεις που προσπαθούν να διευρύνουν την αναζήτηση για ένα δημοκρατικό Ιράν.

Ο Ισμέτ Ακούρτ είναι δημοσιογράφος στο Μedya Haber TV