Politico: H Ευρώπη κατάλαβε ότι πρέπει να προχωρήσει μόνη της

“Δεν υπάρχει επιστροφή”. Αυτό ήταν το μήνυμα των Ευρωπαίων ηγετών που συγκεντρώθηκαν στις Βρυξέλλες την Πέμπτη (22/1), αναφέρει το Politico, λίγη ώρα μετά την ολοκλήρωση του έκτακτου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Και, αν και αυτή η έκτακτη σύνοδος, που συγκαλέστηκε ως αντίδραση στις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ να καταλάβει την Γροιλανδία, εξελίχθηκε τελικά σε κάτι λιγότερο δραματικό, αφού ο Αμερικανός πρόεδρος υποχώρησε 24 ώρες νωρίτερα, η συνειδητοποίηση ότι η Ευρώπη έχει διαβεί τον Ρουβίκωνα της μεταπολεμικής εποχής ήταν, αν μη τι άλλο, έντονη.

Ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, οι δύο πιο ισχυροί ηγέτες της ΕΕ, που τελευταία δεν βρίσκονταν σε πλήρη συμφωνία, συμφώνησαν ότι η διατλαντική κρίση έχει εκτοξεύσει την Ένωση σε μια σκληρή νέα πραγματικότητα, μια πραγματικότητα στην οποία η Ευρώπη πρέπει να αγκαλιάσει την ανεξαρτησία.

«Ξέρουμε ότι πρέπει να εργαστούμε ως ανεξάρτητη Ευρώπη», δήλωσε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στους δημοσιογράφους στο τέλος της πεντάωρης σύνοδο.

Και ενώ, σε αντίθεση με πρόσφατες συνόδους της ΕΕ, δεν υπήρξαν φωνασκίες, διαφωνίες ή ακόμη και αποφάσεις προς λήψη, η συνάντηση υπέδειξε σιωπηρά μια αμοιβαία κατανόηση, σύμφωνα με τέσσερις διπλωμάτες της ΕΕ και έναν αξιωματούχο που μίλησαν στο Politico, ότι υπάρχει ρήξη ανάμεσα στην παλιά και τη νέα τάξη, στον τρόπο λειτουργίας της Δύσης μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και ό,τι συνεπάγεται αυτό.

Και ενώ η στροφή προς την ανεξαρτησία ωρίμαζε για χρόνια, από τότε που ο Τραμπ μπήκε για πρώτη φορά στον Λευκό Οίκο το 2017, οι άνευ προηγουμένου απειλές του για τη Γροιλανδία λειτούργησαν ως “συναγερμός”, αναγκάζοντας την Ευρώπη να κάνει βήματα, που πριν από μερικούς μήνες, θα θεωρούνταν αδιανόητα, όπως ανέφεραν οι αξιωματούχοι.

«Αυτή είναι η στιγμή του Ρουβίκωνα», είπε ένας διπλωμάτης της ΕΕ από χώρα της ανατολικής πτέρυγας, που είχε γνώση των συζητήσεων των ηγετών. «Είναι θεραπεία σοκ. Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιστρέψει στα παλιά. Το λένε οι ηγέτες εδώ και μέρες». Το πώς θα διαμορφωθεί αυτή η νέα πορεία είναι μια άλλη συζήτηση.

Ωστόσο, αυτή την εβδομάδα υπήρξαν μερικές ενδείξεις. Η αρχική αντίδραση των ηγετών της ΕΕ στην κρίση της Γροιλανδίας (αναστολή εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ, αποστολή στρατευμάτων στη Γροιλανδία, απειλές για εκτεταμένες εμπορικές κυρώσεις κατά των ΗΠΑ), έδωσε μια πρώτη γεύση για το τι μπορεί να ακολουθήσει.

Όλα ταυτόχρονα

Σε ιδιωτικές συζητήσεις και στη συνέχεια δημοσίως, οι ηγέτες τόνισαν ότι η ταχεία και ενιαία αντίδραση των τελευταίων ημερών δεν μπορεί να είναι μεμονωμένη ενέργεια. Αντιθέτως, θα πρέπει να καθορίσει την προσέγγιση της ΕΕ σε όλα τα ζητήματα.

«Δεν μπορεί να είναι μόνο η ενεργειακή ασφάλεια ή η άμυνα, δεν μπορεί να είναι μόνο η οικονομική δύναμη ή η εμπορική εξάρτηση, πρέπει να είναι τα πάντα, όλα μαζί», είπε ένας από τους διπλωμάτες.

Όπως σημειώνει το δημοσίευμα του Politico, ένα βασικό χαρακτηριστικό της νέας πορείας της Ευρώπης για ανεξαρτησία είναι η ενότητα, που τόσο πολύ έχει λείψει από την Ένωση.

Για τις χώρες στην ανατολική πτέρυγα της Ένωσης, η γεωγραφική τους θέση, στον δρόμο μιας επεκτατικής Ρωσίας, έχει διαμορφώσει μια σχεδόν θρησκευτική πίστη στο ΝΑΤΟ, στο οποίο η αξιόπιστη αμερικανική στρατιωτική δύναμη εγγυάται την άμυνα όλων των υπόλοιπων μελών καθώς και την ικανότητά του να αποτρέπει τη Μόσχα. Η αίσθηση υπαρξιακής εξάρτησης από τις ΗΠΑ έχει κρατήσει αυτές τις χώρες σταθερά στο πλευρό της Ουάσινγκτον, προκαλώντας διαφωνίες με πιο δυτικά κράτη, όπως η Γαλλία, που υποστηρίζουν την «ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία».

Τώρα, η Γαλλία δεν είναι η εξαίρεση. Ακόμα και χώρες που βρίσκονται άμεσα εκτεθειμένες στην επεκτατικότητα της Ρωσίας δείχνουν διάθεση να ενταχθούν στην πορεία ανεξαρτησίας.

Η Εσθονία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η μικρή βαλτική χώρα δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι θα εξετάσει την αποστολή στρατευμάτων στη Γροιλανδία ως μέρος μιας «αποστολής διερεύνησης» που οργανώθηκε από το ΝΑΤΟ. Η Ταλίν δεν έστειλε τελικά στρατιώτες αλλά το γεγονός ότι το έθεσε ως ενδεχόμενο ήταν αξιοσημείωτο.

«Όταν η Ευρώπη δεν είναι διαιρεμένη, όταν στεκόμαστε ενωμένοι και όταν είμαστε σαφείς και ισχυροί, επίσης στην προθυμία μας να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας, τότε τα αποτελέσματα θα φανούν», δήλωσε η Πρωθυπουργός της Δανίας, Μέττε Φρεντρικσεν. «Νομίζω ότι έχουμε μάθει κάτι τις τελευταίες μέρες και εβδομάδες», πρόσθεσε.

Η Πολωνία, μια από τις πιο πιστές υποστηρίκτριες των ΗΠΑ, εξέπληξε επίσης με την αντίδρασή της. Στις συζητήσεις για τον τρόπο αντίδρασης, ο Πρωθυπουργός Ντόναλντ Τούσκ φάνηκε ανοιχτός στην εφαρμογή του Μηχανισμού κατά του Εξαναγκασμού της Ε.Ε., ενός ισχυρού εργαλείου εμπορικών κυρώσεων, που επιτρέπει τον περιορισμό των επενδύσεων από απειλητικά κράτη, σύμφωνα με τους διπλωμάτες.

«Πάντα σεβόμασταν και αποδεχόμασταν την αμερικανική ηγεσία», δήλωσε ο Τούσκ. «Αλλά αυτό που χρειαζόμαστε σήμερα στην πολιτική μας είναι η εμπιστοσύνη και ο σεβασμός μεταξύ των εταίρων μας εδώ, όχι η κυριαρχία και όχι η καταναγκαστική πίεση. Δεν λειτουργεί».

Μια παρόμοια συνειδητοποίηση έχει αρχίσει να αναπτύσσεται και στις βόρειες χώρες της Ευρώπης.

Ενώ χώρες όπως η Δανία, η Σουηδία και η Ολλανδία παραδοσιακά αντιτίθενται σε οποιαδήποτε κίνηση που απειλεί τη σχέση τους με τις ΗΠΑ, τώρα οι εν λόγω χώρες φάνηκαν επίσης ανοιχτές στην επιβολή κυρώσεων κατά του Τραμπ.

«Αυτή είναι μια νέα εποχή όπου δεν θα εξαρτόμαστε πλέον από αυτούς», δήλωσε ένας τέταρτος διπλωμάτης της ΕΕ. «τουλάχιστον όχι για τρία χρόνια», όσο ο Τραμπ παραμένει στην εξουσία. «Η κρίση της Γροιλανδίας ήταν μια δοκιμασία. Πήραμε το μάθημα».

Ακόμη και η Γερμανία, της οποίας η πολιτική κουλτούρα οριζόταν για δεκαετίες από την πίστη στη διατλαντική σχέση, αμφισβητεί τις παγιωμένες παραδοχές. Ο Μερτς έχει υπονοήσει ότι η Γερμανία θα μπορούσε να υποστηρίξει μια σκληρή εμπορική «απάντηση» απέναντι στις ΗΠΑ.

Παρά το γεγονός ότι οι διπλωμάτες και οι αξιωματούχοι της ΕΕ πίστευαν ότι αυτές οι κινήσεις συνέβαλαν στο να αλλάξει στάση ο Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με τις απειλές του για δασμούς, προειδοποιούν τώρα ότι είναι αναγκαίο να ληφθούν ακόμα πιο σκληρές αποφάσεις.

«Πρέπει να έχουμε την ατζέντα μας», προσέθεσε ο τέταρτος διπλωμάτης. «Ουκρανία, παραγωγικότητα, ανταγωνιστικότητα, ασφάλεια, στρατηγική αυτονομία. Το δίδαγμα είναι να μην λέμε όχι σε όλα»